Η επικείμενη εκλογική αναμέτρηση στην Ισπανία απειλεί να ανατρέψει τις πολιτικές ισορροπίες στις Βρυξέλλες, καθώς μια ήττα του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ θα μπορούσε να αποδυναμώσει τους Σοσιαλιστές και να τους οδηγήσει σε πιο συγκρουσιακή στάση απέναντι στην ευρωπαϊκή κεντροδεξιά.
Ο Σάντσεθ είναι σήμερα ο μοναδικός ηγέτης μεγάλης χώρας της ΕΕ που προέρχεται από τον χώρο των Σοσιαλιστών. Η παρουσία του στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο λειτουργεί ως αντίβαρο στις αποφάσεις ενός οργάνου όπου κυριαρχούν οι κεντροδεξιές κυβερνήσεις.
Παράλληλα, οι Ισπανοί ευρωβουλευτές αποτελούν τη μεγαλύτερη εθνική αντιπροσωπεία στην ομάδα των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D) στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Όταν ο Σάντσεθ καταλήγει σε συμφωνία στο Συμβούλιο, οι Ισπανοί ευρωβουλευτές συνήθως στηρίζουν τη θέση του στο εσωτερικό της ομάδας.
Τι αλλάζει στις Βρυξέλλες
Μια αλλαγή κυβέρνησης στη Μαδρίτη θα μπορούσε να διαταράξει αυτή την ισορροπία, σύμφωνα με ανώτερα στελέχη των S&D που μίλησαν στο POLITICO.
Οι δημοσκοπήσεις, σύμφωνα με το δημοσίευμα, δείχνουν ότι μια νέα κυβέρνηση θα μπορούσε να σχηματιστεί υπό το κεντροδεξιό Λαϊκό Κόμμα (PP), πιθανώς σε συνεργασία με το ακροδεξιό Vox.
«Μπορεί να υπάρξει ο πειρασμός να εξετάζονται πιο κριτικά οι θέσεις του Συμβουλίου, εάν δεν υπάρχει πλέον ένας Σοσιαλιστής πρωθυπουργός μιας μεγάλης χώρας», δήλωσε ο René Repasi, επικεφαλής της αντιπροσωπείας του γερμανικού SPD στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Ένα ακόμη ανώτερο στέλεχος των S&D υποστήριξε ότι ο Σάντσεθ βοηθούσε να διατηρείται η ισορροπία στις αποφάσεις των Ευρωπαίων ηγετών. Η απουσία του, σύμφωνα με την ίδια πηγή, θα μπορούσε να επηρεάσει την άτυπη συνεργασία μεταξύ S&D, Φιλελευθέρων και Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (EPP), πάνω στην οποία στηρίζεται η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για την προώθηση νομοθεσίας.
Οι Σοσιαλιστές χάνουν έδαφος
Οι S&D έχουν ήδη χάσει έδαφος στις Βρυξέλλες. Μετά τις ευρωεκλογές του 2024, που μετακίνησαν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προς τα δεξιά, το EPP έχει περάσει ορισμένες νομοθετικές πρωτοβουλίες με τη στήριξη ακροδεξιών ομάδων.
Παράλληλα, οι Σοσιαλιστές διαθέτουν πλέον μικρότερη παρουσία στις εθνικές κυβερνήσεις και λιγότερους δικούς τους επιτρόπους, γεγονός που έχει προκαλέσει επανειλημμένες εντάσεις και προσπάθειες αποκατάστασης της συνεργασίας.
Σε περίπτωση ήττας του Σάντσεθ, οι τελευταίοι ηγέτες μεγάλων χωρών που θα προέρχονται από την κεντροαριστερά θα είναι η Μέτε Φρεντέρικσεν της Δανίας και ο Ρόμπερτ Αμπέλα της Μάλτας, ενώ στη Σουηδία η Μαγκνταλένα Άντερσον προσπαθεί να σχηματίσει κυβέρνηση.
Η ισπανική εκλογική αναμέτρηση αναμένεται επίσης να ανοίξει έναν κρίσιμο κύκλο εκλογών σε μεγάλες χώρες της ΕΕ, μεταξύ άλλων στην Ιταλία, την Πολωνία και τη Γαλλία, όπου το ακροδεξιό Εθνικό Μέτωπο (National Rally) προηγείται στις δημοσκοπήσεις ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027.
Μικρότερα περιθώρια για συμβιβασμούς
Οι S&D, η δεύτερη μεγαλύτερη πολιτική ομάδα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, έχουν απειλήσει επανειλημμένα τα τελευταία δύο χρόνια ότι θα αποσύρουν τη στήριξή τους προς τη φον ντερ Λάιεν.
Η επικεφαλής της ομάδας, η Ισπανίδα Iratxe García, έχει μέχρι σήμερα καταφέρει να διατηρήσει ενωμένους τους Ισπανούς ευρωβουλευτές. Η ίδια αντιμετωπίζει ψηφοφορία για την ηγεσία της ομάδας στις 21 Οκτωβρίου, χωρίς μέχρι στιγμής να αναμένεται αλλαγή στην ηγεσία.
Σε περίπτωση ήττας του Σάντσεθ, οι μεγαλύτερες εθνικές αντιπροσωπείες των S&D από την Ιταλία, τη Ρουμανία και τη Γαλλία θα βρίσκονταν στην αντιπολίτευση στις χώρες τους.
Χωρίς έναν ισχυρό πρωθυπουργό μεγάλης χώρας της ΕΕ που να μπορεί να συγκρατεί την ομάδα, η φον ντερ Λάιεν θα δεχόταν μεγαλύτερη πίεση να κάνει περισσότερες παραχωρήσεις στους Σοσιαλιστές, οι οποίοι ήδη αντιδρούν στη συνεργασία της κεντροδεξιάς με την ακροδεξιά.
Στο επίκεντρο και ο προϋπολογισμός της ΕΕ
Η πολιτική αναταραχή στην Ισπανία επηρεάζει ήδη τις διαπραγματεύσεις για το επόμενο επταετές δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ (MFF), το οποίο οι Βρυξέλλες θέλουν να ολοκληρώσουν έως το τέλος του έτους.
«Δεν πρόκειται να κάνει καλό στο MFF», δήλωσε αξιωματούχος της Κομισιόν, εκτιμώντας ότι η Ισπανία ενδέχεται να καθυστερήσει τις διαπραγματεύσεις, οι οποίες βρίσκονται ήδη υπό πίεση.
Ο ίδιος προειδοποίησε ότι το EPP και οι σύμμαχοί του θα μπορούσαν να επιχειρήσουν να φέρουν ζητήματα προς συζήτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με στόχο να ασκήσουν πίεση στον Σάντσεθ, καθιστώντας τις διαπραγματεύσεις περισσότερο «ταραχώδεις».
Ο επικεφαλής διαπραγματευτής του EPP για τον προϋπολογισμό, Siegfried Mureșan, κάλεσε τις χώρες της ΕΕ να μην χρησιμοποιήσουν την πολιτική κατάσταση στην Ισπανία ως δικαιολογία για νέες καθυστερήσεις.
Από την πλευρά του, ο επικεφαλής του EPP Manfred Weber εξέφρασε τη στήριξή του στον ηγέτη της ισπανικής αντιπολίτευσης Alberto Núñez Feijóo, δηλώνοντας ότι «το μέλλον της Ισπανίας βρίσκεται πλέον στα χέρια του ισπανικού λαού».