Για να αντιληφθεί κανείς πόσο πρωτοφανές έχει γίνει το κόστος μεταφοράς πετρελαίου διά θαλάσσης, αρκεί να εξετάσει το εξής: η ναύλωση ενός δεξαμενόπλοιου από τις ΗΠΑ προς την Κίνα κοστίζει πλέον περισσότερο από την εκτόξευση ενός πυραύλου στο διάστημα.
Το συγκεκριμένο ταξίδι κοστίζει περίπου 80 εκατ. δολάρια, έναντι 74 εκατ. δολαρίων για μια τυπική εκτόξευση του πυραύλου Falcon 9 της SpaceX, σύμφωνα με τον ναυλομεσιτικό οίκο Gibson. Το ίδιο ποσό χρημάτων θα μπορούσε να είχε αγοράσει ένα σχεδόν πανομοιότυπο δεξαμενόπλοιο νωρίτερα φέτος.
Οι εξωφρενικά υψηλές τιμές είναι αποτέλεσμα της έλλειψης δεξαμενόπλοιων, η οποία επιδεινώνεται με κάθε επιπλέον βαρέλι πετρελαίου που διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ. Εδώ και εβδομάδες, η αγορά των υπερδεξαμενόπλοιων βρίσκεται εν μέσω μιας άνθησης πρωτοφανούς για τους βετεράνους του κλάδου, σημειώνει το Bloomberg.
Ο ναυλομεσιτικός οίκος SSY αναφέρει ότι, ακόμη και μετά την προσαρμογή για τον πληθωρισμό, οι ναύλοι βρίσκονται πλέον στο υψηλότερο επίπεδο από τότε που τα πρώτα υπερδεξαμενόπλοια άρχισαν να διασχίζουν τους ωκεανούς του κόσμου, τη δεκαετία του 1960, ξεπερνώντας ακόμη και τα επίπεδα που είχαν φτάσει τη δεκαετία του 1980, όταν το Ιράν και το Ιράκ επιτίθεντο σε εμπορικά πλοία στον Περσικό Κόλπο.
«Πραγματικά, τα διαθέσιμα πλοία δεν επαρκούν για να καλύψουν τη ζήτηση», δήλωσε αυτή την εβδομάδα σε συνέδριο ο Ράσελ Χάρντι, διευθύνων σύμβουλος της Vitol Group, του μεγαλύτερου ανεξάρτητου ομίλου εμπορίας πετρελαίου παγκοσμίως. «Οι τιμές έχουν ακολουθήσει μια σχεδόν παραβολική πορεία».
Η εκτίναξη των ναύλων αποτελεί μια νέα επιπλοκή για την αγορά πετρελαίου, η οποία εδώ και μήνες προσπαθεί να προσαρμοστεί στην ιστορικών διαστάσεων αναταραχή που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν. Το υψηλότερο κόστος μεταφοράς καθιστά το αργό πετρέλαιο ακριβότερο για τους αγοραστές, συμπιέζει τα περιθώρια διύλισης και εντείνει τις πληθωριστικές πιέσεις στις ενεργειακές αγορές.
Στον πυρήνα βρίσκεται ένα απλό πρόβλημα: δεν υπάρχουν αρκετά δεξαμενόπλοια για την αποτελεσματική μεταφορά όλων των ποσοτήτων πετρελαίου που πρέπει να διακινηθούν. Οι παραγωγοί της Μέσης Ανατολής βασίζονται ολοένα περισσότερο στη μεταφόρτωση πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ σε άλλα πλοία, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν αναδιαμορφώνει τις εμπορικές ροές της περιοχής.
Τα ταξίδια αυτά προσθέτουν κατά περιόδους περίπου μία εβδομάδα σε κάθε διαδρομή, δεσμεύοντας για μεγαλύτερο διάστημα τον παγκόσμιο στόλο. Η επίδρασή τους έχει ενισχυθεί καθώς οι αποστολές μέσω των Στενών του Ορμούζ ανακάμπτουν και ανέρχονται περίπου στο 80% των προπολεμικών επιπέδων, σύμφωνα με στελέχη του κλάδου.
Η διακεκομμένη και ασταθής πορεία αυτών των εμπορικών ροών έχει καταστήσει την έλλειψη ακόμη πιο οξεία. Όταν η κίνηση μέσω των Στενών του Ορμούζ κατέρρευσε, τα δεξαμενόπλοια περνούσαν εβδομάδες πλέοντας άδεια από τη Μέση Ανατολή προς άλλες περιοχές του κόσμου, αναζητώντας ναυλώσεις.
Τώρα που οι αποστολές από τον Περσικό Κόλπο ανακάμπτουν, τα πλοία πρέπει να επανατοποθετηθούν, μια διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες. Η ουσιαστική διακοπή των ιρανικών εξαγωγών προς την Κίνα έχει επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση, αναγκάζοντας τους Κινέζους αγοραστές να προμηθεύονται περισσότερο αργό πετρέλαιο από άλλες πηγές και αυξάνοντας τη ζήτηση για δεξαμενόπλοια που δραστηριοποιούνται στην ευρύτερη διεθνή αγορά.
Οι ιρανικές επιθέσεις, οι οποίες θέτουν πλοία εκτός υπηρεσίας για επισκευές, περιορίζουν ακόμη περισσότερο τη διαθέσιμη μεταφορική ικανότητα, ενώ ορισμένα πλοία διανύουν επιπλέον χιλιάδες ναυτικά μίλια, παρακάμπτοντας την Αφρική για να αποφύγουν τις επιθέσεις των Χούθι.
«Έχουμε ασφαλώς δει και στο παρελθόν εξαιρετικές συνθήκες στις αγορές ναύλων, αλλά η ταχύτητα, το μέγεθος και η έκταση αυτής της ανόδου είναι αξιοσημείωτα», δήλωσε η Λόρεν Γκαλιναρί, επικεφαλής επιχειρηματικής πληροφόρησης στον ναυλομεσιτικό οίκο MJLF & Associates.
Ασφυκτική πίεση στους ναύλους
Αυτό που κάποτε αποτελούσε ένα μικρό κόστος στο ενδιάμεσο στάδιο της εφοδιαστικής αλυσίδας έχει πλέον αποκτήσει τεράστιες διαστάσεις σε σχέση με τις συνολικές τιμές του αργού πετρελαίου. Αυτή την εβδομάδα συμφωνήθηκε μία ναύλωση από τις ΗΠΑ που αντιστοιχεί σε κόστος μεταφοράς 41 δολαρίων ανά βαρέλι, ενώ ο μέσος όρος για την ίδια διαδρομή πέρυσι ήταν 4,50 δολάρια. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 45% της τιμής των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης του West Texas Intermediate (WTI), τα οποία διαπραγματεύονταν κοντά στα 91 δολάρια ανά βαρέλι την Παρασκευή.
Για τους πλοιοκτήτες δεξαμενόπλοιων, η εκτίναξη του κόστους μεταφοράς μεταφράζεται σε απροσδόκητα μεγάλα κέρδη. Η άνοδος αποφέρει εκατομμύρια σε έναν περιορισμένο κύκλο πλοιοκτητών, οι οποίοι συχνά διατηρούν χαμηλό δημόσιο προφίλ και κυριαρχούν στην αγορά, μεταξύ των οποίων ένας αινιγματικός Νοτιοκορεάτης μεγιστάνας, καθώς και ένα σύνολο ελληνικών εφοπλιστικών οικογενειών και Νορβηγών μεγιστάνων.
Όταν οι ναύλοι έφτασαν σε νέα υψηλά επίπεδα νωρίτερα αυτόν τον μήνα, στην αγορά δεξαμενόπλοιων επικρατούσε η εκτίμηση ότι η άνοδος δεν επρόκειτο να τερματιστεί σύντομα. Πολλοί πλοιοκτήτες εξακολουθούν να διατηρούν αισιόδοξη στάση για το βραχυπρόθεσμο διάστημα και, μέχρι στιγμής, όσοι στοιχημάτισαν εναντίον τους έχουν διαψευστεί.
«Με ελάχιστη πρόσθετη μεταφορική ικανότητα διαθέσιμη, οι ναύλοι εξαρτώνται ολοένα περισσότερο από το ποσό που μπορούν να αντέξουν οικονομικά να καταβάλουν οι ναυλωτές», έγραψαν αναλυτές της Clarksons Securities.
Ο κλάδος προσαρμόζεται ήδη. Φορτία από τη Δυτική Αφρική και τη Νότια Αμερική, τα οποία υπό κανονικές συνθήκες θα μεταφέρονταν με ένα υπερδεξαμενόπλοιο, κατανέμονται πλέον σε δύο μικρότερα δεξαμενόπλοια τύπου Suezmax, ενώ οι παραγωγοί πετρελαίου επιδιώκουν να αγοράσουν πλοία ή να εξασφαλίσουν μακροχρόνιες ναυλώσεις, σε μια προσπάθεια να προστατευθούν από τη μεταβλητότητα.
Παραγωγοί της Μέσης Ανατολής, μεταξύ των οποίων το Ιράκ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κουβέιτ, έχουν αναζητήσει δεξαμενόπλοια προς αγορά τις τελευταίες εβδομάδες.
Οι εναλλακτικές αυτές λύσεις μεταφέρουν την πίεση και σε άλλες κατηγορίες πλοίων. Τα μέσα ημερήσια έσοδα των δεξαμενόπλοιων τύπου Suezmax έχουν αυξηθεί σε πάνω από 680.000 δολάρια, περίπου πενταπλάσια σε σχέση με τα επίπεδα στις αρχές του μήνα. Οι ναύλοι των πλοίων που μεταφέρουν αέρια, όπως το προπάνιο, βρίσκονται κοντά σε ιστορικά υψηλά, έχοντας υπερτριπλασιαστεί από το τέλος του περασμένου έτους.
Η διέξοδος μέσω της αγοράς πλοίων γίνεται επίσης ολοένα ακριβότερη. Η αξία ενός νεότευκτου πετρελαιοφόρου στη δευτερογενή αγορά έχει ανέλθει στα 240 εκατ. δολάρια, το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ, σύμφωνα με την Clarkson Research Services Ltd., θυγατρική του μεγαλύτερου ναυλομεσιτικού οίκου παγκοσμίως. Η τιμή αυτή είναι αυξημένη κατά περισσότερο από 60% σε σχέση με το τέλος του περασμένου έτους.