Η στάση απέναντι στο Ιράν διευρύνει τις πολιτικές διαφορές μεταξύ του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου και του βασικού αντιπάλου του, Γκάντι Άιζενκοτ, λίγο πριν από τις βουλευτικές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου.
Σύμφωνα με το Bloomberg, εδώ και μήνες, ο ηγέτης της ισραηλινής αντιπολίτευσης Γκάντι Άιζενκοτ, παρουσιάζει τον εαυτό του ως μια πιο μετριοπαθή εναλλακτική λύση απέναντι στον Νετανιάχου, δίνοντας έμφαση στην αξιοπιστία και όχι τόσο σε μια ριζικά διαφορετική προσέγγιση των πολλαπλών προκλήσεων ασφαλείας που αντιμετωπίζει η χώρα.
Ωστόσο, τις τελευταίες ημέρες της προεκλογικής εκστρατείας, το ζήτημα του Ιράν και η μελλοντική στρατηγική του Ισραήλ απέναντί του αναδεικνύονται σε βασικό πεδίο αντιπαράθεσης.
Ο Νετανιάχου δεσμεύεται να ανατρέψει το καθεστώς της Τεχεράνης, με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να τον στηρίζει, καλώντας τον να «ολοκληρώσει τη δουλειά». Σε προεκλογική συγκέντρωση την περασμένη εβδομάδα, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός εμφανίστηκε ως ο μοναδικός ηγέτης που μπορεί να διεξαγάγει μια τέτοια μάχη, την οποία παρουσιάζει ως υπαρξιακή για τη χώρα.
Ο Άιζενκοτ υποστηρίζει μια πιο περιορισμένη προσέγγιση. Θεωρεί ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν πρέπει να σταματήσει, ακόμη και με στρατιωτικά μέσα εάν χρειαστεί, αλλά δήλωσε αυτόν τον μήνα στο Army Radio ότι η αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη «δεν αποτελεί εφικτό στόχο». Παρότι έχει διαχρονικά σκληρή στάση σε θέματα ασφάλειας, υποστηρίζει ότι πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στη διπλωματία.
Η στάση απέναντι στο Ιράν στο επίκεντρο της προεκλογικής αναμέτρησης
Το πώς θα αντιμετωπίσει το Ισραήλ το Ιράν αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία ενόψει των εκλογών της Τρίτης, καθώς ο Τραμπ αφήνει επανειλημμένα να εννοηθεί ότι ενδέχεται να αναβιώσει ο πόλεμος που ξεκίνησε μαζί με τον Νετανιάχου εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας τον Φεβρουάριο.
Η σύγκρουση βρίσκεται σε αναστολή εδώ και μήνες. Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να ασκήσει οικονομική πίεση στην Τεχεράνη μέσω ναυτικού αποκλεισμού, ενώ το Ιράν επιδιώκει να ελέγξει τα Στενά του Ορμούζ.
Ο Τραμπ, ο οποίος νωρίτερα αυτόν τον μήνα δήλωσε ανοιχτά τη στήριξή του στον Νετανιάχου για τις εκλογές, δεν κατάφερε να επηρεάσει αισθητά τις δημοσκοπήσεις με την παρέμβασή του. Ωστόσο, θα αναμενόταν να επιδιώξει τη στήριξη του Ισραήλ σε περίπτωση νέας στρατιωτικής επιχείρησης.
Όπως είχε μεταδώσει το Bloomberg, ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ συναντήθηκε αυτόν τον μήνα με τον Νετανιάχου σε ισραηλινή αεροπορική βάση, χωρίς να γίνει γνωστός ο σκοπός της συνάντησης.
Ο πρώην στρατηγός που διεκδικεί την εξουσία
Ο Άιζενκοτ, 66 ετών, έχει σαφώς διαφορετικό υπόβαθρο από τον Νετανιάχου, ο οποίος διαθέτει ευχέρεια στον δημόσιο λόγο, έντονη παρουσία στα μέσα ενημέρωσης και έχει περάσει αρκετά χρόνια στις ΗΠΑ.
Ο πρώην αρχηγός του ισραηλινού Γενικού Επιτελείου είναι γιος Μαροκινών μεταναστών που εγκαταστάθηκαν στην εργατική πόλη Εϊλάτ. Έχει αφιερώσει τη ζωή του στην άμυνα του Ισραήλ.
Πολλοί αιφνιδιάστηκαν όταν ανακοίνωσε πέρυσι τη δημιουργία του κόμματος Yashar, λέξη που στα εβραϊκά σημαίνει «ευθύς» ή «ειλικρινής», δηλώνοντας ότι στόχος του ήταν να απομακρύνει από την εξουσία τον μακροβιότερο πρωθυπουργό στην ιστορία του Ισραήλ.
Ο Άιζενκοτ διαθέτει περιορισμένη πολιτική εμπειρία και δυσκολεύεται να εκφραστεί με άνεση στα αγγλικά. Ο ίδιος, ωστόσο, υποστηρίζει ότι το βασικό του πλεονέκτημα είναι πως αντιλαμβάνεται πλήρως τη σημασία των εκλογών.
Ο γιος του, Γκαλ, και δύο ανιψιοί του σκοτώθηκαν πολεμώντας τη Χαμάς στη Γάζα. Ο Άιζενκοτ επικαλείται συχνά αυτές τις απώλειες ως ένδειξη της προσωπικής του δέσμευσης στην ασφάλεια του Ισραήλ, αντί να προβάλλει ένα εκτενές πολιτικό βιογραφικό.
Στην ίδια συνέντευξη, υποστήριξε ότι ο Νετανιάχου «είναι ακατάλληλος να είναι πρωθυπουργός, επειδή οδήγησε τυφλά το Ισραήλ στην 7η Οκτωβρίου», αναφερόμενος στην επίθεση της Χαμάς το 2023. Κατηγόρησε επίσης τον πρωθυπουργό ότι δεν κατάφερε να μετατρέψει τα στρατιωτικά επιτεύγματα σε διπλωματικές συμφωνίες.
Η στρατηγική του για τη Γάζα
Όσον αφορά τη Γάζα, ο Άιζενκοτ υποστηρίζει ότι η Χαμάς πρέπει να απομακρυνθεί από την εξουσία. Αυτό, σύμφωνα με όσα δήλωσε σε υποστηρικτές του κοντά στα σύνορα με τη Γάζα αυτόν τον μήνα, θα μπορούσε να επιτευχθεί είτε μέσω της εφαρμογής της ειρηνευτικής συμφωνίας που επιτεύχθηκε με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ τον Οκτώβριο του 2025 είτε με στρατιωτικά μέσα.
Δεν έχει, ωστόσο, εξηγήσει πώς θα μπορούσε να τερματιστεί η συνεχιζόμενη άρνηση της Χαμάς να αφοπλιστεί, η οποία θεωρείται ευρέως το σημαντικότερο εμπόδιο για την εφαρμογή της συμφωνίας.
Η μάχη για τους αναποφάσιστους ψηφοφόρους
Για να κερδίσει τις εκλογές, ο Άιζενκοτ πρέπει να ενώσει τη δεξιά πτέρυγα του ισραηλινού πολιτικού συστήματος με τους κεντρώους που αποτελούν τη βάση του, προσελκύοντας παράλληλα ψηφοφόρους από το κόμμα Λικούντ του Νετανιάχου.
Η στρατηγική του βασίζεται σε μικρές εκδηλώσεις και συναντήσεις σε σπίτια, αντί για μεγάλες προεκλογικές συγκεντρώσεις.
Παράλληλα, επιχειρεί να προσεγγίσει ψηφοφόρους σε παραδοσιακά προπύργια του Λικούντ. Όπως εξηγεί η Gayil Talshir, πολιτική επιστήμονας στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο, ο Άιζενκοτ προσπαθεί να επηρεάσει και σε ψυχολογικό επίπεδο τους αναποφάσιστους σε πόλεις όπου παλαιότερα θεωρούνταν σχεδόν ταμπού να μην ψηφίζει κανείς τον Νετανιάχου.
Οι δημοσκοπήσεις δεν δίνουν καθαρή πλειοψηφία
Οι δημοσκοπήσεις πριν από τις εκλογές δείχνουν σταθερά ότι ούτε το μπλοκ του Νετανιάχου ούτε εκείνο του Άιζενκοτ αναμένεται να εξασφαλίσει τις 61 έδρες που απαιτούνται για την κοινοβουλευτική πλειοψηφία και τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Δημοσκόπηση του Channel 12, στις 22 Οκτωβρίου, έδινε 55 έδρες στο μπλοκ του Άιζενκοτ και 51 σε εκείνο του Νετανιάχου. Άλλη έρευνα του Channel 13 εκτιμούσε ότι τα αντίστοιχα μπλοκ θα εξασφάλιζαν 52 και 49 έδρες.
Ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα ανάγκαζε τον νικητή να αναζητήσει συνεργασίες με άλλα κόμματα. Για τον Άιζενκοτ, αυτό θα μπορούσε να σημαίνει διαπραγματεύσεις με τα αραβικά κόμματα του Ισραήλ, των οποίων οι ψηφοφόροι αντιπροσωπεύουν περίπου το 20% του πληθυσμού.
Ωστόσο, δύο από τους πιθανούς εταίρους του έχουν ήδη δηλώσει ότι δεν θα συμμετάσχουν σε κυβέρνηση στην οποία θα συμμετέχουν αραβικά κόμματα.
Η στρατιωτική κόπωση και η ανάγκη για διπλωματία
Η έμφαση που δίνει ο Άιζενκοτ στη διπλωματία έχει και πρακτική διάσταση. Οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις προσωπικού, έπειτα από εκτεταμένες επιχειρήσεις στον Λίβανο, τη Συρία, τη Γάζα, τη Δυτική Όχθη, την Υεμένη, το Ιράκ και εναντίον του Ιράν.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ισραηλινού στρατού, οι ελλείψεις ανέρχονται σε περίπου 15.000 άτομα προσωπικό, μεταξύ των οποίων 8.000 στρατιώτες πρώτης γραμμής.
Ο Άιζενκοτ, ο οποίος είχε διατελέσει αρχηγός του Γενικού Επιτελείου και συμμετείχε στο έκτακτο πολεμικό υπουργικό συμβούλιο κατά τους πρώτους μήνες του πολέμου στη Γάζα, υποστηρίζει ότι είδε τον Νετανιάχου να παραμερίζει την ανάγκη για στρατηγικό σχεδιασμό και να αποδυναμώνει το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας.