Η «Φοιτητική Λίστα», η οποία συγκροτήθηκε από υποστηρικτές των μαζικών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων που συγκλόνισαν τη χώρα πριν από σχεδόν δύο χρόνια, εξασφάλισε την απόλυτη πλειοψηφία στις πρόωρες βουλευτικές εκλογές, υποσχόμενη να καταπολεμήσει τη διαφθορά και να ενισχύσει τους δημοκρατικούς θεσμούς.
Ωστόσο, λίγες ώρες μετά το κλείσιμο της κάλπης και ενώ οι Σέρβοι είχαν κατακλύσει τους δρόμους του Βελιγραδίου πανηγυρίζοντας, η ομάδα δεν είχε αποκαλύψει ποιος θα είναι ο επόμενος πρωθυπουργός ούτε είχε παρουσιάσει τις προτεραιότητες και τις συγκεκριμένες πολιτικές που θα ακολουθήσει για τη διακυβέρνηση της μεγαλύτερης χώρας της πρώην Γιουγκοσλαβίας.
«Αυτή είναι η νίκη της πεποίθησης ότι η Σερβία μπορεί και θα τα πάει καλύτερα», δήλωσε την Κυριακή ο Ραντομίρ Σάιτσιτς, ένα από τα ηγετικά στελέχη του κινήματος, στην πρώτη και μοναδική ανακοίνωση που εξέδωσε η ομάδα.
Το αίνιγμα της επόμενης ημέρας
Σύμφωνα με το Bloomberg, σε αντίθεση με τους φόβους για ενδεχόμενα επεισόδια βίας, ο Βούτσιτς αποδέχθηκε την ήττα του μόλις 90 λεπτά μετά το κλείσιμο της κάλπης, παραδίδοντας τη νίκη στο κίνημα βάσης που απέκτησε μαζική υποστήριξη με σύνθημα την καταπολέμηση της διαφθοράς και της εντεινόμενης αυταρχικής διακυβέρνησης.
Η «Φοιτητική Λίστα» συγκέντρωσε το 53% των ψήφων, έναντι 39% για τον Βούτσιτς.
Η Σερβία βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια πρωτοφανή πολιτική αναδιάταξη, ενώ αναμένεται να ανοίξει ο δρόμος για ενδεχόμενες έρευνες γύρω από συμφωνίες και πολιτικές της προηγούμενης κυβερνώσας ελίτ.
Ωστόσο, παραμένει ασαφές πώς θα εξελιχθεί αυτή η αναδιάρθρωση. Η «Φοιτητική Λίστα» λειτουργεί χωρίς έναν ενιαίο ηγέτη και λαμβάνει αποφάσεις μέσα από ένα σύνολο συνελεύσεων και ολομελειών. Παράλληλα, επέλεξε ως βασικούς υποψηφίους στις εκλογές πανεπιστημιακούς που αμείβονται για το έργο τους, καθηγητές και μεταπτυχιακούς φοιτητές, καθώς και επαγγελματίες από άλλους κλάδους.
Αυτό το μοντέλο ενδέχεται να δυσκολευτεί να ανταποκριθεί στις σκληρές απαιτήσεις της καθημερινής πολιτικής. Ιδίως σε μια χώρα που βρίσκεται στο σημείο τομής διαφορετικών γεωπολιτικών συμφερόντων, ο Βούτσιτς είχε τελειοποιήσει την πρακτική της εξισορρόπησης των σχέσεων με τις γειτονικές βαλκανικές χώρες, τη Ρωσία, την Κίνα, την Ευρωπαϊκή Ένωση και την κυβέρνηση των ΗΠΑ υπό τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.
«Μπορείς να έχεις ένα κίνημα χωρίς επικεφαλής για να ανατρέψεις έναν αυταρχικό ηγέτη, αλλά δεν μπορείς να κυβερνήσεις μια χώρα με αυτόν τον τρόπο», δήλωσε ο Φλόριαν Μπίμπερ, καθηγητής Νοτιοανατολικών Ευρωπαϊκών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Γκρατς. «Τώρα βρίσκονται σε έναν διαφορετικό κόσμο. Και αυτό αποτελεί μια μεγάλη απαίτηση».
Οι αγορές αντιδρούν θετικά, πιέζονται οι μετοχές μεταλλευτικής εταιρείας
Τα ομόλογα της Σερβίας σε ξένο νόμισμα ενισχύθηκαν μετά τις εκλογές, με την απόδοση των δεκαετών ευρωομολόγων να υποχωρεί κατά 17 μονάδες βάσης, στο 5,19%, το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων επτά εβδομάδων.
Παράλληλα, τα ομόλογα της χώρας σε δολάρια, με λήξη το 2036, ήταν τα ομόλογα αναδυόμενων αγορών με τις καλύτερες επιδόσεις στις αρχές της Δευτέρας.
Αντίθετα, οι μετοχές της αυστραλιανής μεταλλευτικής εταιρείας Strickland Metals, η οποία διαθέτει στη Σερβία έργο εξόρυξης χρυσού και βασικών μετάλλων, υποχώρησαν έως και 33%. Η εταιρεία ανέφερε ότι το εκλογικό αποτέλεσμα «ενδέχεται να επηρέασε το επενδυτικό κλίμα».
Η αντίδραση της ΕΕ και της Ρωσίας
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαιρέτισε την αλλαγή εξουσίας με ανάρτησή της στην πλατφόρμα X, δηλώνοντας ότι η ΕΕ είναι «έτοιμη να στηρίξει τις μεταρρυθμίσεις για το κράτος δικαίου, την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, την καταπολέμηση της διαφθοράς και τους ισχυρούς δημοκρατικούς θεσμούς, και να συνεργαστούμε για την προώθηση του μέλλοντος της Σερβίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση».
Η Ρωσία, ένας από τους παραδοσιακούς συμμάχους του Βούτσιτς, προτίθεται να συνεχίσει να αναπτύσσει τις σχέσεις της με τη Σερβία, αν και, όπως δήλωσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ στους δημοσιογράφους, «το ταγκό θέλει δύο».
Η Μόσχα ελπίζει ότι οι νέες αρχές στο Βελιγράδι θα αντιληφθούν πως η συνεργασία με τη Ρωσία είναι προς όφελος της Σερβίας, ανέφερε ο Πεσκόφ.
«Εκτιμούμε ιδιαίτερα τη συμβολή του Βούτσιτς στην ανάπτυξη των διμερών μας σχέσεων», πρόσθεσε.