Στον αέρα βρίσκεται το πρωτοφανές σχέδιο που παρουσίασε ο Ντόναλντ Τραμπ για αύξηση των αμερικανικών αμυντικών δαπανών στα 1,5 τρισ. δολάρια, μετά την εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές και την επικείμενη ανάληψη του ελέγχου και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς.
Οπως επισημαίνει το Bloomberg, το φιλόδοξο δημοσιονομικό σχέδιο, που προβλέπει αύξηση των στρατιωτικών δαπανών κατά 44% σε σχέση με το προηγούμενο οικονομικό έτος, αντιμετωπίζει πλέον ισχυρές αντιστάσεις, καθώς οι Δημοκρατικοί εμφανίζονται αποφασισμένοι να εμποδίσουν την έγκρισή του.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει και ο αντιδημοφιλής πόλεμος των ΗΠΑ κατά του Ιράν, το αυξανόμενο κόστος του οποίου επιβαρύνει περαιτέρω τον κρατικό προϋπολογισμό και έχει προκαλέσει πολιτικές αντιδράσεις ακόμη και στο εσωτερικό των Ρεπουμπλικανών.
Η νέα ισορροπία δυνάμεων καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την προσπάθεια της κυβέρνησης να περάσει το πακέτο πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του νέου Κογκρέσου τον Ιανουάριο.
Ο Adam Smith, ο οποίος αναμένεται να αναλάβει την προεδρία της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων της Βουλής των Αντιπροσώπων, έδωσε το στίγμα των προθέσεων των Δημοκρατικών, ζητώντας μια πιο ρεαλιστική και βιώσιμη προσέγγιση στην εθνική ασφάλεια. Όπως υπογράμμισε, αυτή δεν μπορεί να βασίζεται σε αμυντικό προϋπολογισμό άνω του 1 τρισ. δολαρίων ή σε δραστικές περικοπές κρίσιμων εγχώριων κοινωνικών και δημόσιων προγραμμάτων.
Αμυντικά προγράμματα
Η αντίσταση των Δημοκρατικών απειλεί να ανατρέψει ορισμένες από τις πλέον φιλόδοξες αμυντικές πρωτοβουλίες του Αμερικανού προέδρου. Ανάμεσά τους βρίσκονται η αντιπυραυλική ασπίδα Golden Dome, αλλά και το σχέδιο ανάπτυξης νέας γενιάς πολεμικών πλοίων Trump-class.
Οι επιπτώσεις επεκτείνονται και στην αμυντική βιομηχανία, καθώς οι εργολάβοι και προμηθευτές του Πενταγώνου ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι τόσο με περιορισμό των προσδοκώμενων κρατικών δαπανών όσο και με αυξημένο κοινοβουλευτικό έλεγχο για τις σχέσεις τους με την κυβέρνηση Τραμπ.
Ενδεικτική είναι η αντίδραση της χρηματιστηριακής αγοράς. Οι μετοχές μεγάλων αμυντικών ομίλων, όπως η Lockheed Martin και η Northrop Grumman, υποχώρησαν την προηγούμενη εβδομάδα, καθώς το εκλογικό αποτέλεσμα περιόρισε τις προσδοκίες για σημαντική αύξηση των αμερικανικών στρατιωτικών παραγγελιών.
Κρίσιμες αποφάσεις
Οι Αμερικανοί νομοθέτες επιστρέφουν στην Ουάσιγκτον τη Δευτέρα, έχοντας να διαχειριστούν δύο κρίσιμα νομοθετήματα: τον ετήσιο νόμο για την αμυντική πολιτική και τον προϋπολογισμό του Πενταγώνου για το οικονομικό έτος 2027.
Το νέο οικονομικό έτος έχει ξεκινήσει από την 1η Οκτωβρίου με προσωρινή χρηματοδότηση, η οποία εκπνέει στις 11 Δεκεμβρίου. Ως εκ τούτου, η αδυναμία επίτευξης συμφωνίας δημιουργεί τον κίνδυνο νέας παράτασης του προσωρινού καθεστώτος χρηματοδότησης.
Ο Pete Hegseth, υπουργός Άμυνας, έχει υποστηρίξει ότι το αίτημα των 1,5 τρισ. δολαρίων είναι απαραίτητο για τον εκσυγχρονισμό των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων, ιδίως σε μια περίοδο κατά την οποία τα αυτόνομα οπλικά συστήματα μεταβάλλουν ριζικά τη φύση των σύγχρονων πολεμικών επιχειρήσεων.
Ωστόσο, το ύψος της αύξησης, οι περικοπές στις εγχώριες δαπάνες, το αυξανόμενο κόστος του πολέμου με το Ιράν και τα ιδιαίτερα ακριβά προγράμματα, όπως τα πολεμικά πλοία Trump-class, έχουν προκαλέσει δυσαρέσκεια ακόμη και σε Ρεπουμπλικανούς βουλευτές.
Σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει τις σχετικές διαβουλεύσεις και επικαλείται το Bloomberg, οι δύο πλευρές απέχουν σημαντικά από μια συμφωνία. Οι Δημοκρατικοί εμφανίζονται διατεθειμένοι να εγκρίνουν αμυντικές δαπάνες της τάξης του 1 τρισ. δολαρίων, επιδιώκοντας παράλληλα να διασφαλίσουν τη χρηματοδότηση των πραγματικών αναγκών εκσυγχρονισμού του Πενταγώνου, χωρίς να εμφανιστούν ότι στηρίζουν τη συνέχιση του πολέμου στο Ιράν.
Πολιτικές πιέσεις
Την προσπάθεια της κυβέρνησης περιπλέκει και η πολιτική θέση του επικεφαλής του υπουργείου Άμυνας, ο οποίος αντιμετωπίζει αυξανόμενες πιέσεις για απομάκρυνσή του, ενώ ακόμη και αυτή την εβδομάδα αναμένεται να τεθεί ζήτημα παραπομπής του σε διαδικασία καθαίρεσης (impeachment).
Οι εκτιμήσεις των αναλυτών είναι ήδη επιφυλακτικές ως προς την έγκριση του πλήρους αιτήματος της κυβέρνησης. Ο Travis Sharp, του Center for Strategic and Budgetary Assessments, εκτιμά ότι ο προϋπολογισμός που τελικά θα εγκρίνει το Κογκρέσο θα υπολείπεται σημαντικά των φιλοδοξιών της κυβέρνησης Τραμπ.
Ακόμη πιο αβέβαιη χαρακτηρίζει την έκβαση ο Todd Harrison, αναλυτής αμυντικών προϋπολογισμών στο American Enterprise Institute, σημειώνοντας ότι η ψήφιση του νόμου για την αμυντική πολιτική είναι ουσιαστικά μια υπόθεση 50-50. Οι προσπάθειες των Δημοκρατικών να περιορίσουν τις πολεμικές εξουσίες του προέδρου και να στοχοποιήσουν πολιτικά την ηγεσία του Πενταγώνου θα μπορούσαν, όπως προειδοποιεί, να εκτροχιάσουν συνολικά τη διαδικασία.
Προσωρινή λύση
Με την ενισχυμένη διαπραγματευτική τους θέση, ορισμένοι Δημοκρατικοί προκρίνουν πλέον μια διαφορετική επιλογή: την παράταση του προσωρινού καθεστώτος χρηματοδότησης και τη μετάθεση των οριστικών αποφάσεων για το επόμενο Κογκρέσο.
Ο Glenn Ivey, μέλος της Επιτροπής Πιστώσεων της Βουλής, δήλωσε στο Bloomberg TV ότι, με δεδομένη τη νέα κοινοβουλευτική πλειοψηφία, δεν θεωρεί απαραίτητη την άμεση ψήφιση ενός μακροπρόθεσμου νομοσχεδίου και τάσσεται υπέρ μιας προσωρινής λύσης.
Αντίστοιχα, ο γερουσιαστής Tim Kaine, μέλος της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων της Γερουσίας, εκτιμά ότι το εκλογικό αποτέλεσμα προσφέρει στους Δημοκρατικούς σαφώς ισχυρότερη θέση στις διαπραγματεύσεις.
Ο Adam Smith έχει ήδη προαναγγείλει ότι ο περιορισμός της χρηματοδότησης του πολέμου θα αποτελέσει μία από τις πρώτες προτεραιότητες της νέας κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Άμυνας είχε εντείνει πριν από τις εκλογές τις επαφές με το Κογκρέσο, επιχειρώντας να εξασφαλίσει υποστήριξη για το πακέτο των 1,5 τρισ. δολαρίων. Σημαντικό μέρος του, ύψους 350 δισ. δολαρίων, είχε σχεδιαστεί να εγκριθεί μέσω ειδικού νομοθετικού πακέτου με κομματική πλειοψηφία, εκτός της συνήθους διαδικασίας κατάρτισης του προϋπολογισμού.
Πλέον, όμως, ακόμη και αυτή η διαδρομή φαίνεται να κλείνει, καθώς η απώλεια αρκετών εδρών από τους Ρεπουμπλικανούς καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την εξασφάλιση των ψήφων που απαιτούνται πριν από την ανάληψη του ελέγχο του Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς.