H πρόσφατη φωτογραφία με τον Ρώσο πρωθυπουργό, κ. Βλαντιμίρ Πούτιν, και τον Τούρκο ομόλογό του, κ. Ταγίπ Ερντογάν, να ανταλλάσσουν χειραψία έκανε τον γύρο του κόσμου μέσω των μεγαλύτερων ειδησεογραφικών πρακτορείων και θα μπορούσε να έχει ως λεζάντα «τα αλληλοσυγχαρητήρια για την επιτυχία των οικονομιών των δύο χωρών».

Ο κ. Ταγίπ Ερντογάν βρέθηκε πρόσφατα στη Μόσχα και πέτυχε την ενεργειακή συνεργασία με τη Ρωσία. Εκτός αυτού, πάντως, οι δύο χώρες, εν μέσω της διεθνούς οικονομικής κρίσης, μπορούν να υπερηφανεύονται για τα επιτεύγματα των οικονομιών τους.

Το μέγεθος της επιτυχίας της τουρκικής οικονομίας φαίνεται από το γεγονός ότι οι αναλυτές του ΟΟΣΑ θεωρούν πως το 2011 θα είναι η ταχύτερα αναπτυσσόμενη οικονομία-μέλος του οργανισμού στον κόσμο, μετά τη δεύτερη θέση που εκτιμάται ότι θα καταλάβει φέτος (βέβαια, πρέπει να σημειωθεί ότι η Κίνα δεν είναι μέλος του ΟΟΣΑ). Την ίδια στιγμή, οι αναβαθμίσεις του τουρκικού χρέους από τους οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης ανοίγουν τον δρόμο προς τη γειτονική μας χώρα σε νέα κεφάλαια.

Η επιτυχία της Τουρκίας βασίζεται στις μεταρρυθμιστικές ενέργειες των προηγούμενων χρόνων, που είχαν ως κύριο στήριγμα το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ). Το τελευταίο δάνειο που πήρε η χώρα από το ΔΝΤ είχε ύψος 10 δισ. δολάρια και έληξε το 2008. Και ενώ γίνονταν διαβουλεύσεις για νέα δόση, οι οποίες είχαν ενταθεί το προηγούμενο διάστημα, τα εύσημα που παίρνει η Τουρκία από τους διεθνείς οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης αύξησαν το ενδιαφέρον των ξένων κεφαλαίων για τα τουρκικά ομόλογα, με αποτέλεσμα, όπως ανέφερε η Goldman Sachs, να μη χρειαστεί νέο δάνειο.

Η στρατηγική

Η Τουρκία κατάφερε να παρουσιάσει μέσο ρυθμό ανάπτυξης 5,8% την περίοδο 2002 - 2008, μολονότι η διεθνής ύφεση προκάλεσε κραδασμούς στην ανάπτυξή της το 2009, με αποτέλεσμα η κυβέρνηση να εκτιμά υποχώρησή της κατά 3,6% (οι ξένοι αναλυτές δίνουν γύρω στο 5,5%).

Οι βασικές κινήσεις της γειτονικής χώρας επικεντρώθηκαν στη θέσπιση της νέας λίρας το 2005, στην πολιτική των χαμηλών επιτοκίων και κυρίως στις μεταρρυθμίσεις τόσο σε πολιτικό όσο και σε οικονομικό επίπεδο. Οι ιδιωτικοποιήσεις τις οποίες προώθησε η Τουρκία έδωσαν πνοή στην οικονομία της, ενώ κατάφερε να βρεθεί στο επίκεντρο των ενεργειακών εξελίξεων της περιοχής συμμετέχοντας στα σχέδια κατασκευής νέων αγωγών φυσικού αερίου και πετρελαίου (Nabucco, Blue Stream, BTC).

Αν και το δημόσιο χρέος παραμένει σε υψηλά επίπεδα (περί το 37% του ΑΕΠ), όπως και η ανεργία με την υποαπασχόληση, η χώρα -μέσω των μεταρρυθμίσεων- κατόρθωσε να προσελκύσει άμεσες ξένες επενδύσεις που υπολογίζεται ότι προσεγγίζουν τα 21 δισ. δολάρια κατ’ έτος την τελευταία τριετία. Είναι ενδεικτικό ότι ο δεύτερος μεγαλύτερος κατασκευαστικός όμιλος της Γερμανίας Bilfinger Berger ετοιμάζεται να διεισδύσει στην τουρκική αγορά παράλληλα με τη Μέση Ανατολή και την Ινδία.

«Πετάνε» τράπεζες - χρηματιστήριο

Από την άλλη, τα κέρδη του τουρκικού χρηματοπιστωτικού τομέα το 2009 έφτασαν τα 13,5 δισ. δολάρια καταγράφοντας αύξηση της τάξης του 50% από το 2008. Μάλιστα, δεν χρειάστηκε η κυβέρνηση να προσφέρει στήριξη στις τράπεζες της χώρας, με αποτέλεσμα -και παρά τα προβλήματα λόγω της διεθνούς κρίσης- οι οίκοι πιστοληπτικής αξιολόγησης να αναβαθμίσουν το τουρκικό χρέος. Πρώτη ξεκίνησε η Fitch, ακολούθησε η Moody’s και αναμένεται αναβάθμιση και από τη Standard & Poor’s.

Την ίδια στιγμή, το Χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης σημείωσε άνοδο 88% το 2009 δίνοντας φτερά στις τουρκικές επιχειρήσεις, οι οποίες -με τη βοήθεια των διπλωματικών ανοιγμάτων της κυβέρνησης- αυξάνουν τη διείσδυσή τους στις χώρες της βορείου Αφρικής και της Μέσης Ανατολής αναλαμβάνοντας κατασκευαστικά έργα (π.χ. το αεροδρόμιο του Καΐρου) και προωθώντας τις εξαγωγές τους.

Πρόκειται για επιτυχίες που επιτρέπουν στην κυβέρνηση να υπερηφανεύεται ότι έπειτα από περίπου μισό αιώνα είναι σε θέση να αποδεσμευτεί από τη στήριξη του ΔΝΤ, χωρίς να προκαλεί τα σκωπτικά σχόλια των διεθνών αναλυτών, οι οποίοι γνωρίζουν ότι είναι νωρίς ακόμη για κάτι τέτοιο.

* Ταυτόχρονη δημοσίευση με το 618ο φύλλο της εβδομαδιαίας εφημερίδας "ΜΕΤΟΧΟΣ & ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ", 22 - 26 Ιανουαρίου 2010.