Το πράσινο φως για την εκταμίευση της δόσης ύψους 14,9 δισ. ευρώ από το πρόγραμμα διάσωσης παίρνει η Πορτογαλία από την τρόικα και το μερίδιο βοήθειας από την Ευρωπαϊκή Ένωση εκτιμάται ότι θα δοθεί πριν από τα τέλη Μαΐου.

Στην τρίτη της έκθεση προόδου, η τρόικα αναφέρει μεταξύ άλλων ότι η συρρίκνωση της οικονομικής δραστηριότητας το 2012 πιθανώς θα είναι εντονότερη απ’ ό,τι είχε προβλεφθεί, παρά το καλύτερο του αναμενομένου μακροοικονομικό αποτέλεσμα το 2011.

Σύμφωνα με την έκθεση, καθώς αναμένεται μεγαλύτερη επιβράδυνση στις εξαγωγές, οι προοπτικές για το 2012 έχουν επιδεινωθεί και το ΑΕΠ της Πορτογαλίας προβλέπεται ότι θα μειωθεί κατά 3,25% -δηλαδή ? περισσότερο της ποσοστιαίας μονάδας απ’ ό,τι είχε προβλεφθεί στη δεύτερη έκθεση προόδου. Έτσι, καθώς η ανάκαμψη της οικονομίας θα καθυστερήσει κάπως, η ανάπτυξη το 2013 θα είναι επίσης χαμηλότερη του αρχικώς αναμενομένου.

Η τρόικα σημειώνει πως οι συνθήκες χρηματοδότησης παραμένουν περιορισμένες, όμως ο κίνδυνος πιστωτικής κρίσης είναι μικρός. Όπως επισημαίνει, επιτεύχθηκε ο στόχος των κεφαλαιακών απαιτήσεων στα τέλη του 2011, όμως για τη συνέχεια, ορισμένες τράπεζες μπορεί να χρειαστεί να προσφύγουν στον μηχανισμό Bank Solvency Support Facility.

Αναφορικά με τον στόχο που είχε τεθεί για έλλειμμα γενικής κυβέρνησης στο 5,9% του ΑΕΠ το 2011, αυτός ξεπεράστηκε με τη μεταφορά συνταξιοδοτικών πόρων των τραπεζών στο κράτος ύψους 3,5% του ΑΕΠ. Σύμφωνα με την τρόικα, σε ισχύ παραμένει και ο στόχος για έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης στο 4,5% το 2012.

Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, ο προϋπολογισμός του 2012 είναι φιλόδοξος και στόχο έχει να επιτύχει μία επιπλέον δομική δημοσιονομική προσαρμογή της τάξης του 4% μέσω «μέτρων υψηλής ποιότητας κυρίως από την πλευρά των δαπανών». Η τρόικα επίσης αναφέρει: «Έχουν γίνει σημαντικά βήματα για τον έλεγχο των δαπανών και την αύξηση της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας των δαπανών στον τομέα της υγείας. Για να περιοριστούν οι δημοσιονομικοί κίνδυνοι, η κυβέρνηση χρειάζεται να ενισχύσει τα μέτρα για την αποτροπή συσσώρευσης καθυστερούμενων οφειλών, να ολοκληρώσει την αναδιοργάνωση της φορολογικής διοίκησης, να εκσυγχρονίσει τη δημόσια διοίκηση και να συνεχίσει την αναδιάρθρωση των κρατικών επιχειρήσεων».

Σύμφωνα με την τρόικα, υπάρχει αξιοσημείωτη πρόοδος στον τομέα των δομικών μεταρρυθμίσεων, κυρίως στην αγορά εργασίας, στην υγεία  και στους τομείς των κατοικιών, της δικαιοσύνης, των πτωχεύσεων και του ρυθμιστικού πλαισίου για τον ανταγωνισμό, ενώ ιδιαίτερα επιτυχημένες είναι μέχρι στιγμής οι αποκρατικοποιήσεις. Ωστόσο, στον τομέα της ενέργειας χρειάζεται να υλοποιηθεί μια ευρεία στρατηγική για την εξάλειψη του αυξανόμενου χρέους, ενώ παράταση θα πρέπει να δοθεί σε ό,τι αφορά τις μεταρρυθμίσεις στους τομείς των υπηρεσιών και των κλειστών επαγγελμάτων.

«Σε γενικές γραμμές, το πρόγραμμα βρίσκεται στον σωστό δρόμο. Η δημοσιονομική προσαρμογή το 2011-2012 είναι αξιοσημείωτη. Η απαραίτητη απομόχλευση του χρηματοοικονομικού τομέα εξελίσσεται ομαλά. Οι μεταρρυθμίσεις στις αγορές εργασίας και προϊόντων με στόχο την αύξηση της ανταγωνιστικότητας, της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης προοδεύουν και οι συνθήκες για το επιχειρείν βελτιώνονται», σημειώνεται στην έκθεση.

Ωστόσο, η τρόικα προειδοποιεί ότι «εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί κίνδυνοι και προκλήσεις». Συγκεκριμένα, αναφέρει: «Σε ό,τι αφορά τον προϋπολογισμό, οι κίνδυνοι σχετίζονται με περαιτέρω αύξηση της ανεργίας πέραν των τρεχουσών προβλέψεων. Επίσης, οι αναθεωρημένοι μηχανισμοί αναφοράς και ελέγχου, κυρίως σε περιφερειακό και σε τοπικό επίπεδο θα πρέπει να περάσουν τα δικά τους τεστ. Στον τομέα της υγείας, θα πρέπει να εφαρμοστεί ταχύτατα μια σειρά μέτρων προκειμένου να επιτευχθούν οι φιλόδοξοι στόχοι για την εξοικονόμηση κόστους.

Η κυβέρνηση πρέπει επίσης να βρει μια στρατηγική που θα συνδυάζει τον διακανονισμό των καθυστερούμενων οφειλών με κίνητρα για την αποφυγή της περαιτέρω συσσώρευσής τους.

Το τεράστιο χρέος των κρατικών επιχειρήσεων απαιτεί επείγουσα λύση ώστε να αποφευχθεί η διάχυσή του στον κρατικό προϋπολογισμό. Σε δομικό επίπεδο, είναι ζωτικής σημασίας η κυβέρνηση να διασφαλίσει ότι δεν θα υπάρξουν καθυστερήσεις στην εφαρμογή των φιλόδοξων μεταρρυθμίσεων στις αγορές εργασίας, προϊόντων και υπηρεσιών. Επιπλέον, σε ό,τι αφορά την αγορά εργασίας, μπορεί να χρειαστεί να υπάρξουν και άλλα μέτρα πέραν των σχεδιαζόμενων σε συγκεκριμένους τομείς, όπως η διάρκεια των επιδομάτων ανεργίας ή οι μηχανισμοί επέκτασης των συλλογικών συμβάσεων εργασίας».