H εξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα δεν κάνει καλό

Δικαίως λοιπόν αναλυτές την κατατάσσουν ανάμεσα στις πιο ευάλωτες χώρες της ΕΕ σε εξωτερικά ενεργειακά σοκ. Φυσικά, η χώρα δεν έχει την εξάρτηση που έχουν άλλες, π.χ. ασιατικές, από το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ. Όμως αισθάνεται την άνοδο της τιμής του πετρελαίου, των παραγώγων του και του φυσικού αερίου.

Οι υψηλότερες διεθνείς τιμές των ανωτέρω ορυκτών έχει αποδειχθεί επανειλημμένα ότι τροφοδοτούν τον ελληνικό  πληθωρισμό, πληγώνουν την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και συμβάλλουν στη διεύρυνση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.

Τουλάχιστον δεν έχουμε φθάσει στο σημείο να επιβληθούν περιορισμοί στην κατανάλωση βενζίνης κ.λπ. όπως συμβαίνει σε χώρες της Ασίας. Αυτό το γεγονός αναδεικνύει επίσης το θέμα της ασφάλειας  εφοδιασμού ενέργειας ενώ υπάρχει πάντοτε το θέμα των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. 

Στους πίνακες της Eurostat, η εξάρτηση της Ελλάδας από τις εισαγωγές εμφανίζεται να αυξάνεται στο 77,7% των συνολικών ενεργειακών αναγκών της (ηλεκτρισμός, μεταφορές, βιομηχανία κ.λπ.) το 2024 από 72,3% το 2004.  Κι όλα αυτά παρά το γεγονός ότι πλέον η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ (ηλιακά, αιολικά και υδροηλεκτρικά έργα) καλύπτει τη μισή περίπου κατανάλωση ηλεκτρισμού.  

Την ίδια περίοδο, η εξάρτηση της ΕΕ από τις εισαγωγές πετρελαίου και παραγώγων του, φυσικού αερίου και στέρεων ορυκτών, έχει αυξηθεί επίσης κατά μέσο όρο αλλά σε μικρότερο βαθμό σε σχέση με την Ελλάδα. Ανήλθε σε 57,2% το 2024 έναντι 56,9% πριν από 20 χρόνια.   

Κοιτάζοντας πιο αναλυτικά τα στοιχεία για τα επιμέρους καύσιμα, η Ελλάδα εμφανίζεται να έχει μειώσει την εξάρτησή της από το πετρέλαιο και τα παράγωγά του την περίοδο 2024-2004 αλλά παραμένει πιο πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Ακόμη, η χώρα έχει απεξαρτηθεί από τα εισαγόμενα σταθερά ορυκτά, αν και αυτά είχαν μικρή μερίδα στο σύνολο των εισαγωγών από παλιά.

Όμως, έχει αυξήσει σημαντικά την εξάρτησή της από τις εισαγωγές φυσικού αερίου στο 101,3% το 2024 από 97,5% το 2004, καταλαμβάνοντας τη 2η θέση στην ΕΕ. Οι αντίστοιχοι μέσοι όροι στην ΕΕ για εισαγωγές φυσικού αερίου είναι 85% και 66,8% αντίστοιχα. 

Όπως παρατηρεί ο Henning Gloystein, ειδικός σε θέματα ενέργειας του Eurasia Group, η αναστάτωση που έχει προκαλέσει ο πόλεμος στο Ιράν στέλνει ισχυρό μήνυμα στις χώρες οι οποίες εξαρτώνται από τις εισαγωγές ενέργειας. «Επενδύστε σε καθαρή, εγχώρια ενεργειακή υποδομή για να μειώσετε την εξάρτηση από τις εισαγωγές ενώ αντιμετωπίζετε τη μόλυνση και την κλιματική αλλαγή».

Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει επενδύσεις σε μπαταρίες και άλλες μορφές αποθήκευσης της ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ που έχουν καθυστερήσει αδικαιολόγητα και αναβάθμιση του δικτύου μεταφοράς. Κίνητρα ώστε κάθε σπίτι να παράγει την δική του ενέργεια από ΑΠΕ, βιομάζα, διερεύνηση της χρήσης μικρών σπονδυλωτών πυρηνικών αντιδραστήρων και γεωτρήσεις για υδρογονάνθρακες.

Η μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενες μορφές ενέργειας θα πρέπει να γίνει εθνική στρατηγική με ξεκάθαρους στόχους. Τα συμφέροντα μπορεί να είναι πολλά, όμως η εθνική οικονομία, η ενεργειακή ασφάλεια και ένα πιο καθαρό περιβάλλον θα πρέπει να είναι πάνω απ' όλα.