Ανάπτυξη με ή χωρίς αύξηση του πληθυσμού; 

Ήταν η πρόταση για την επιβολή ανώτατου ορίου στον πληθυσμό στα 10 εκατ. από 9,1 εκατ. περίπου σήμερα που τέθηκε σε δημοψήφισμα. Τελικά, οι Ελβετοί απέρριψαν με ποσοστό 55% έναντι 45% την πρόταση με τα μεγάλα αστικά κέντρα, π.χ. Γενεύη, Ζυρίχη κ.τ.λ.  να ψηφίζουν κατά και οι αγροτικές  και γερμανόφωνες περιοχές να ψηφίζουν υπερ.

Οι μεγάλες πολυεθνικές και άλλες επιχειρήσεις πρωτοστάτησαν στην απόρριψη του δημοψηφίσματος, υποστηρίζοντας ότι δεν θα έβρισκαν εργαζόμενους και πολλές θα αναγκάζονταν να φύγουν από την Ελβετία γι’ αυτό τον λόγο. Επιπλέον, ο περιορισμός του πληθυσμού θα οδηγούσε σε στασιμότητα την κατανάλωση και τα δημόσια έσοδα. 

Τέλος, θα  έπρεπε η Ελβετία να καταγγείλει την συμφωνία για την ελεύθερη διακίνηση των προσώπων με την ΕΕ, βάζοντας σε κίνδυνο την πρόσβαση της χώρας στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά. Μερικοί μιλούσαν για ελβετικό «Brexit».

Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές της πρότασης επεσήμαναν την επιδείνωση του προβλήματος στέγασης και αρκετών υποδομών π.χ. υγείας λόγω της μετανάστευσης και της συνακόλουθης αύξησης του πληθυσμού.         

Το θέμα έκλεισε προς το παρόν, όμως, το υψηλό ποσοστό, 45%, των αντιτιθεμένων  αναγκάζει την κυβέρνηση να ασχοληθεί με τα προβλήματα της στέγασης και της επιβάρυνσης των υποδομών  υγείας κ.τ.λ. από την ταχεία αύξηση του πληθυσμού. Το 32% του πληθυσμού της Ελβετίας έχει γεννηθεί στο εξωτερικό και είναι το δεύτερο μεγαλύτερο μετά του  Λουξεμβούργου που είναι στο 51% όπως φαίνεται στο κατωτέρω διάγραμμα.

Σημειώνεται ότι ο πληθυσμός της Ελλάδας που έχει γεννηθεί στο εξωτερικό ανέρχεται στο 11,3% του συνόλου σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ.  Από αυτούς οι 8 στους 10 έχουν γεννηθεί εκτός ΕΕ με τους περισσότερους να προέρχονται από την Αλβανία, την Γεωργία και την Ρωσία.

Το πρόβλημα είναι γνωστό και κοινό σ’ όλες τις χώρες με γηράσκοντες πληθυσμούς όπως η Ελλάδα. Στο κλασικό οικονομικό μοντέλο, η ανάπτυξη βασίζεται στην αύξηση του πληθυσμού και την παραγωγικότητα. Αν δεν μπορείς ή δεν θέλεις να υποδεχθείς μετανάστες για θέσεις εντάσεως εργασίας, π.χ. τουρισμός, εστίασης, οικοδομής κ.τ.λ ., θα πρέπει να αυξήσεις σημαντικά την παραγωγικότητα.

Η Ιαπωνία είναι παράδειγμα χώρας της οποίας ο πληθυσμός γερνάει και μειώνεται και η οικονομία της αναπτύσσεται με ανεμικό ρυθμό τις τελευταίες δεκαετίες αλλά έχει υψηλό βιοτικό επίπεδο. Με άλλα λόγια, μπορεί ο ονομαστικός ρυθμός του ΑΕΠ να είναι χαμηλός αλλά υπάρχει ευημερία που αποτυπώνεται σ’ ένα υψηλό κατά κεφαλήν εισόδημα.

Είναι αλήθεια ότι ο αυξανόμενος πληθυσμός μεταφράζεται σε περισσότερους εργαζόμενους και καταναλωτές και έσοδα για το κράτος. Είναι επίσης αλήθεια ότι το θέμα έχει ξεφύγει από την οικονομική του διάσταση. 

Όμως, το ερώτημα παραμένει. Μπορεί μια οικονομία να αναπτυχθεί και να ευημερήσει με τον πληθυσμό της να είναι στάσιμος ή να μειώνεται; 

Υπό κάποιες συνθήκες, αυτό  είναι εφικτό. Αν προσπαθήσεις να αυξήσεις την απασχόληση, δίνοντας κίνητρα σε ομάδες του πληθυσμού με χαμηλή συμμετοχή, όπως οι γυναίκες, αν εργάζονται οι ηλικιωμένοι περισσότερα χρόνια και ταυτόχρονα η χώρα υιοθετήσει την ΑΙ και τον αυτοματισμό και μετακινηθεί από κλάδους εντάσεως εργασίας σε άλλους που είναι εντάσεως  γνώσης.

 Αν αυτό δεν είναι εφικτό, η χώρα θα πρέπει να επιλέξει τι ποσοστό της μελλοντικής ανάπτυξης θα προέλθει από την μετανάστευση και την αύξηση  του πληθυσμού και τι ποσοστό από την αύξηση της παραγωγικότητας.