Είναι 26 Σεπτεμβρίου 1960. Και εκείνο το βράδυ, ο αέρας ήταν φρέσκος στο Σικάγο. Το φθινόπωρο έχει μπει. Ωστόσο, ο Ρίτσαρντ Νίξον ιδρώνει. Στο στούντιο του CBS, αντιμετώπισε τον τολμηρό John F. Kennedy.
Ο Ρεπουμπλικάνος και ο Δημοκρατικός, υποψήφιοι για την προεδρία, αντιτάχθηκαν ο ένας στον άλλον στο πρώτο τηλεοπτικό debate στην ιστορία και ο Νίξον, στο καμαρίνι του, σίγουρος για τη ρητορική του δεινότητα, αρνήθηκε να μακιγιαριστεί. Ηταν σίγουρος για την υπεροχή του.
Το κοστούμι του υποψήφιου για την προεδρία των ΗΠΑ, όμως, αιωρείται, το βλέμμα του υπεκφεύγει, η επιδερμίδα του λάμπει. Όσο για τη γλώσσα του, είναι προβληματική. Για τον Νίξον, ο ήχος σίγουρα περνάει, αλλά είναι η εικόνα που παραμένει. Και η ετυμηγορία είναι αδυσώπητη: αρνήθηκε τους νέους κώδικες της τηλεοπτικής συζήτησης και έχασε το παιχνίδι.
Η ανατροπή
Όπως η τηλεόραση τη δεκαετία του 1960, όπως ο πολλαπλασιασμός των τίτλων του Τύπου στα τέλη του 18ου αιώνα ή η εμφάνιση του Διαδικτύου τη δεκαετία του 2000, είναι τώρα η σειρά της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης να εισβάλει στη ζωή μας. Με την ίδια δύναμη, ανατρέπει το γνωστό πλαίσιο της δημόσιας συζήτησης και μας αναγκάζει να εφεύρουμε μια νέα τέχνη πειθούς.
Πώς μιλάς καλά για να κερδίσεις; Πώς μπορούμε να κάνουμε τη φωνή μας να ακουστεί, να αγγίξουμε το μυαλό και την καρδιά ταυτόχρονα; Πού εστιάζουμε την ενέργειά μας για να κάνουμε το δικό μας μέρος της αλήθειας να ακουστεί και να κερδίσει υποστήριξη, όταν η μηχανή συνδυάζει λέξεις, δημιουργεί εικόνες και τις διαδίδει πιο γρήγορα από οποιονδήποτε άνθρωπο;
Αυτές οι ερωτήσεις τίθενται από όλους εκείνους που θέλουν να ακουστούν, και ιδιαίτερα από εταιρείες. Στη δεκαετία του 1960, η πολιτική δόμησε τη συζήτηση με δύναμη. Αυτό δεν ισχύει πλέον. Σε έναν κόσμο που χάνει τον προσανατολισμό του, οι εταιρείες έχουν αποκτήσει μια εύθραυστη θέση ως φωνή αναφοράς.
Με εξαίρεση την Ελλάδα, στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, οι εταιρείες έχουν τετραπλάσιο κύρος σε σύγκριση με τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Εμπνέουν δύο φορές παραπάνω εμπιστοσύνη από τα πολιτικά κόμματα και αυτό τους προσθέτει νέες ευθύνες.
Με τις τελευταίες, όμως, να αναδεικνύονται σε μια νέα εποχή, αυτήν της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ). Προβάλλουν έτσι στο προσκήνιο νέες προκλήσεις, οι οποίες με αφετηρία την εξάπλωση της ΤΝ, δημιουργούν νέες παγίδες στις οποίες μπορεί να πέσει κάθε ομιλητής που αυτοθεωρείται αυτάρκης, όπως ο Ρίτσαρντ Νίξον πριν 66 χρόνια.
Πρώτη παγίδα: O φόβος
Όπως κάθε εφεύρεση που συναρπάζει, έτσι και η τεχνητή νοημοσύνη προκαλεί φόβους. Οι ηθικοί, πολιτικοί, κοινωνικοί κίνδυνοι και οι προκλήσεις κατανομής της εξουσίας ή του πλούτου είναι αναρίθμητοι. Τροφοδοτούν χιλιαστικές παρατηρήσεις που, συχνά εύγλωττες, μπορούν να οδηγήσουν τα πιο προσεκτικά μυαλά να αρνηθούν οποιαδήποτε κίνηση, καθιστώντας την ακινησία de facto δόγμα. Αυτή την ακινησία, οι εταιρείες έχουν χρέος να την ξεπεράσουν. Στην ψηφιακή εποχή η ρουτίνα δεν αποτελεί λύση.
Δεύτερη παγίδα: Aπόσπαση της προσοχής
Ο ξέφρενος ρυθμός των ειδήσεων και η ποικιλομορφία των κρίσεων που διαδέχονται η μία την άλλη, από τις πολλαπλές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής μέχρι την ανατροπή της παγκόσμιας τάξης που εγκαθιδρύθηκε στο τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, μπορούν να λειτουργήσουν ως τόσα πολλά σήματα που προσελκύουν την προσοχή του κοινού αλλά και μας κάνουν να χάσουμε από τα μάτια μας την οξύτητα του ζητήματος της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης.
Τρίτη παγίδα: Iλιγγος
Η υπερβολή των ανακοινώσεων που διαδέχονται η μία την άλλη (το 2022, χρειάστηκαν μόνο πέντε ημέρες για να φτάσει το ChatGPT στο ένα εκατομμύριο χρήστες όταν χρειάστηκαν δέκα μήνες για το Facebook το 2004) και η έκπληξη που προκαλείται από την εμφάνιση ανταγωνιστικών τεχνολογιών (μόλις το ChatGPT καθιερώνεται, το DeepSeek προκαλεί νέα ρήξη) που προκαλούν κυκλικές κινήσεις και δονήσεις τόσο στον στρατιωτικό όσο και στο πολιτειακό τομέα.
Χάνονται ισορροπίες έτσι και γυρίζουν τα κεφάλια, επισημαίνει εύστοχα το «Χάρβαρντ Μπίζνες Ριβιού» (HBR). Υπό τις παραπάνω πρωτόγνωρες συνθήκες το γνωστό περιοδικό προτείνει τη μέθοδο «5D» για την εξημέρωση της ΤΝ.
Αποναρκοθέτηση
Η τεχνητή νοημοσύνη στήνει νέες παγίδες. Ενισχύει την παραγωγή και τη διάδοση ψευδών πληροφοριών σε τέτοιο βαθμό που το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός εκτίμησε το 2024 ότι η παραπληροφόρηση είναι η νούμερο ένα απειλή για την ανθρωπότητα.
Για τις εταιρείες, ο οικονομολόγος του Πανεπιστημίου της Βαλτιμόρης, Ρομπέρτο Καβάζος, υπολόγισε ότι το κόστος της παραπληροφόρησης είναι 39 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, όσον αφορά τις απώλειες μόνο στην αγοραία αξία.
Οι φήμες που διαδίδονται, όπως η παρουσία κοριών σε τρένα και κινηματογράφους, μπορούν να θέσουν υπό αμφισβήτηση την εμπιστοσύνη του κοινού στη χρήση των υπηρεσιών τους.
Για να συνεχίσουν να πείθουν οι εταιρείες, είναι επομένως απαραίτητο να αρχίσουν να αποκρούουν επιθέσεις και να απενεργοποιήσουν τις «βόμβες» που είναι έτοιμες να εκραγούν. Αυτό απαιτεί μια πραγματική, ακριβή και γρήγορη απάντηση για την «απομυθοποίηση» - ή την απαξίωση - των ψευδών ειδήσεων που προκύπτουν. Αυτό απαιτεί επίσης, εκ των προτέρων, ένα ενισχυμένο project φήμης και διαφάνειας, να είναι αξιόπιστο όταν έρθει η ώρα και να έχει διαμορφώσει τους όρους της συζήτησης όταν προκύψει.
Αυτή η επαγρύπνηση επωφελείται από την εφαρμογή τόσο στα σκόπιμα ψέματα των κοινωνικών δικτύων, όσο και στην ψευδή αντικειμενικότητα των Large Language Model (LLM), που με τη μετριοπαθή και ισορροπημένη γλώσσα τους μπορούν να περάσουν απόψεις ως γεγονότα.
Ανακαλύπτονται ή ανακαλύπτοντας
Τα εργαλεία δημιουργικής τεχνητής νοημοσύνης προσφέρουν νέες δυνατότητες για ανακάλυψη, για να ξεκλειδώσετε τη φαντασία, να διευρύνετε τις πηγές έμπνευσής της και να αποκτήσετε τη δύναμη της πεποίθησης. Στη λειτουργία push, τα LLM είναι εξ ορισμού ένας ανεξάντλητος συνεργάτης καταιγισμού ιδεών, ένας βοηθός χωρίς φόβο για την κενή σελίδα, ικανός να επεξεργαστεί οποιοδήποτε θέμα.
Έτσι η τεχνολογία όχι μόνο διευκολύνει τη δημιουργία των χθεσινών διαφημίσεων ή τη βελτίωση της ποιότητάς τους, αλλά δίνει και νέες δημιουργικές ιδέες στο ανθρώπινο μυαλό. Αλλά μην κάνετε λάθος: η εύρυθμη λειτουργία της τεχνητής νοημοσύνης εξακολουθεί να απαιτεί πολλούς ανθρώπους. Σε αυτόν τον κόσμο που προσφέρει σε όλους τη δυνατότητα άπειρων ανακαλύψεων, η περιέργεια, η πρόθεση και η επιλογή αποκτούν νέα σημασία.
Διατάραξη
Η τεχνητή νοημοσύνη διαταράσσει το πεδίο των σημαινόντων κωδικών προσθέτοντας έναν: τον εαυτό της. Η υιοθέτηση αυτού του νέου κώδικα καθιστά δυνατή την καλύτερη πειθώ σπάζοντας τις συνήθεις μορφές λόγου, εκπλήσσοντας, αλλά και σηματοδοτώντας τη νεωτερικότητά του με τη μοναδική χρήση αυτής της τεχνολογίας.
Κατά την κυκλοφορία των εργαλείων παραγωγής τεχνητής νοημοσύνης, η επικοινωνία δεν είναι καταδικασμένη στην ομογενοποίηση και αναπαραγωγή στερεοτύπων. Είναι ένας μοχλός για να παίξει κανείς με τους κώδικες της εποχής και να διακριθεί φτάνοντας στο σημείο να σπάσει τις προκαταλήψεις.
Συζήτηση
Η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει την ευκαιρία να διεξάγετε διευρυμένες συζητήσεις για να πείσετε καλύτερα, είτε μέσω ιδιόκτητων chatbots, είτε σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, είτε στον πραγματικό κόσμο. Σε πιο ad hoc βάση, η τεχνητή νοημοσύνη είναι επίσης στις ειδήσεις και παρέχει ευκαιρίες για να τροφοδοτήσει τη συζήτηση με το κοινό της.
Διάδοση
Για να συνεχίσουν να ακούν και να πείθουν οι εταιρείες, πρέπει να αγωνιστούν ενάντια στον κατακερματισμό του κοινού. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να παίξει ρόλο σε αυτό, καθώς βοηθά στην άμεση μετάφραση του περιεχομένου και στη διάδοσή του σε όλες τις γλώσσες.
Αυτό ισχύει πρωτίστως για την αντιμετώπιση της έκρηξης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης μεταξύ των οποίων η προσοχή είναι διαιρεμένη και τα οποία απαιτούν όλο και πιο συγκεκριμένες μορφές για τη δημιουργία αφοσίωσης: Με βάση το ίδιο μήνυμα, η τεχνητή νοημοσύνη καθιστά δυνατή την απόρριψη μορφών με ταχύτερο και λιγότερο δαπανηρό τρόπο, υποστηρίζοντας την πανταχού παρουσία των εμπορικών σημάτων.
Αυτό όμως συμβαίνει και στις πλατφόρμες αναζήτησης. Σύμφωνα με τη μελέτη που διεξήχθη από την OneLittleWeb, τα chatbot ΑΙ έχουν ήδη καταγράψει το 3% των ερωτημάτων στο Διαδίκτυο. Ενώ η αναλογία παραμένει από 1 σε περισσότερες από 30 για τις μηχανές αναζήτησης.
«...Εκκαθάριση, ανακάλυψη, διατάραξη, συζήτηση, διάδοση: η ανανέωση της τέχνης της πειθούς στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, μακριά από την επιδίωξη χειραγώγησης των μαζών, είναι απαραίτητη για τις επιχειρήσεις, αν θέλουν να συμμετέχουν ενεργά στο δημόσιο χώρο», τονίζει στο HBR ο αρθρογράφος Στέφαν Βόρμ.