Το ΑΙ ξεκλειδώνει λύσεις στην «διαχείριση κινδύνου»

Στο πλαίσιο των διπλωματικών εργασιών του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Εσωτερικός Έλεγχος, Διαχείριση Κινδύνων και Κανονιστική Συμμόρφωση», του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, εκπονήθηκε μελέτη για τον ρόλο της Τεχνητής Νοημοσύνης στη διαχείριση κινδύνων και την κανονιστική συμμόρφωση, με εστίαση στον κλάδο των τηλεπικοινωνιών, έναν από τους πιο κρίσιμους τομείς της παγκόσμιας ψηφιακής υποδομής.

Η μεθοδολογική προσέγγιση της έρευνας βασίστηκε σε συνδυασμό εξερευνητικών και επεξηγηματικών τεχνικών, σύμφωνα με το μοντέλο «Research Onion» των Saunders, Lewis & Thornhill (2019).

Η είσοδος του AI στον κόσμο των επιχειρήσεων

Η υιοθέτηση του AI (Artificial Intelligence) συνδέεται άμεσα με την ανάγκη διαχείρισης μεγάλων όγκων δεδομένων και την αυτοματοποίηση σύνθετων διαδικασιών. Σήμερα, οι εφαρμογές του εκτείνονται σε ένα ευρύ φάσμα λειτουργιών. Από την ανάλυση της πελατειακής συμπεριφοράς και τη βελτιστοποίηση της εφοδιαστικής αλυσίδας, μέχρι τη δυναμική τιμολόγηση, την πρόβλεψη ζήτησης και τη στρατηγική λήψη αποφάσεων.

Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά πληροφοριακά συστήματα που βασίζονται σε άκαμπτους, προκαθορισμένους κανόνες, τα σύγχρονα συστήματα βασισμένα στο ΑΙ είναι σε θέση να:

1. Μαθαίνουν
2. Προσαρμόζονται
3. Αναγνωρίζουν μοτίβα που συχνά διαφεύγουν της ανθρώπινης αντίληψης.

Τα παραπάνω υλοποιούνται από τα συστήματα αυτά με μεγαλύτερη ταχύτητα, ακρίβεια και προσαρμοστικότητα. Επιπλέον τα αποτελέσματα παρέχονται με μειωμένο λειτουργικό κόστος.

Προβλήματα πριν την εποχή του AI

Πριν από την ευρεία υιοθέτηση της Τεχνητής Νοημοσύνης, οι επιχειρήσεις βασίζονταν κυρίως σε χειροκίνητες διαδικασίες, δειγματοληπτικούς ελέγχους και στατικά μοντέλα ανάλυσης κινδύνου. Αυτές οι προσεγγίσεις είχαν σαφή όρια, μεγάλη πιθανότητα λάθος και αδυναμία ανάλυσης τεράστιων όγκων πληροφορίας.

Η ανάλυση δεδομένων ήταν αργή και περιορισμένη σε κλίμακα με πολυάριθμα excel και αμέτρητα report. Ο εσωτερικός έλεγχος και η διαχείριση κινδύνων στηρίζονταν κυρίως σε παλιά δεδομένα, ιστορικά στοιχεία και ελέγχους εκ των υστέρων. Αυτό περιόριζε δραστικά τη δυνατότητα έγκαιρης παρέμβασης.

Σε περιπτώσεις απάτης, στις περισσότερες περιπτώσεις, εντοπιζόταν αφού οι εταιρείες είχαν υποστεί τις επιπτώσεις, είτε αυτές αφορούσαν οικονομικές επιπτώσεις, είτε επιπτώσεις στην φήμη της εταιρείας. Η έλλειψη αυτοματοποίησης οδηγούσε σε αυξημένο κίνδυνο ανθρώπινου λάθους και δημιουργούσε κενά ελέγχου.

AI, κανονιστική συμμόρφωση και εσωτερικός έλεγχος

Η κανονιστική συμμόρφωση και ο εσωτερικός έλεγχος είναι ίσως οι τομείς όπου το AI έχει φέρει τις πιο ουσιαστικές αλλαγές. Μέσω αυτοματοποιημένων μηχανισμών παρακολούθησης, τα συστήματα AI μπορούν να ελέγχουν σε πραγματικό χρόνο συναλλαγές, διαδικασίες και λειτουργίες.

Οι αποκλίσεις από το κανονιστικό πλαίσιο εντοπίζονται άμεσα.  Στον εσωτερικό έλεγχο, η μετάβαση από τον περιοδικό στον συνεχή έλεγχο αλλάζει τα δεδομένα. Αντί της δειγματοληψίας, εξετάζεται το σύνολο των δεδομένων. Αυτό αυξάνει θεαματικά την αξιοπιστία και την πληρότητα των ελεγκτικών διαδικασιών.

AI και απάτη: από την ανίχνευση στην πρόληψη

Η καταπολέμηση της απάτης αποτελεί έναν από τους πιο ώριμους και αποδοτικούς τομείς εφαρμογής του AI. Τα παραδοσιακά συστήματα που βασίζονται σε κανόνες δεν μπορούν να ακολουθήσουν τον ρυθμό και την πολυπλοκότητα της σύγχρονης απάτης.

Τα μοντέλα Machine Learning σε συνεργασία με την τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να ανταπεξέλθουν στις αυξημένες απαιτήσεις για μείωσης, με πολύ μικρό ποσοστό λάθους, τις περιπτώσεις απάτης. Μαθαίνουν γρήγορα και προσαρμόζονται σε νέα δεδομένα. Εντοπίζουν ανωμαλίες σε πραγματικό χρόνο. Αναγνωρίζουν ύποπτες συμπεριφορές πριν εξελιχθούν σε κρίσιμα περιστατικά.

Με τη χρήση εποπτευόμενων και μη εποπτευόμενων μοντέλων, οι επιχειρήσεις δεν περιορίζονται πλέον στον εντοπισμό γνωστών μοτίβων απάτης. Μπορούν να ανακαλύπτουν και νέες, άγνωστες απειλές.

Ο ρόλος της διαχείρισης κινδύνων

Η διαχείριση κινδύνων μετασχηματίζεται σε έναν ζωντανό μηχανισμό εφόσον ο αλγόριθμος μαθαίνει από την αρχή και εξελίσσεται. Αναπτύσσεται μαζί με την εταιρεία μαθαίνονταν συνεχώς τα νέα μοντέλα λειτουργείας. Το AI επιτρέπει τη δημιουργία δυναμικών προφίλ κινδύνου, τη συνεχή επικαιροποίησή τους και την ιεράρχηση των απειλών με βάση τόσο την πιθανότητα όσο και τον αντίκτυπο.

Σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, το AI ενισχύει την ανθεκτικότητα των οργανισμών. Βοηθά στην έγκαιρη αναγνώριση συστημικών κινδύνων και υποστηρίζει τη λήψη αποφάσεων με σαφή τεκμηρίωση.

Τηλεπικοινωνίες: Ενας κρίσιμος κλάδος

Ο κλάδος των τηλεπικοινωνιών αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της ψηφιακής οικονομίας. Επηρεάζει άμεσα την οικονομική δραστηριότητα, την κοινωνική συνοχή και την εθνική ασφάλεια. Οι τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι διαχειρίζονται τεράστιους όγκους ευαίσθητων δεδομένων, κρίσιμες υποδομές και εξαιρετικά πολύπλοκα δίκτυα.

Οι ρυθμιστικές απαιτήσεις είναι αυστηρές. Πλαίσια όπως το GDPR και η Οδηγία NIS2 επιβάλλουν υψηλά πρότυπα ασφάλειας, διαφάνειας και διαχείρισης κινδύνων. Σε αυτό το περιβάλλον, οι παραδοσιακές προσεγγίσεις συμμόρφωσης απλώς δεν επαρκούν.

Γιατί το AI είναι απαραίτητο στις τηλεπικοινωνίες;

Το AI αποτελεί βασικό εργαλείο για τη βιωσιμότητα και την ασφάλεια των τηλεπικοινωνιακών οργανισμών. Χρησιμοποιείται για ανίχνευση απάτης σε πραγματικό χρόνο, πρόληψη κυβερνοεπιθέσεων και βελτιστοποίηση της απόδοσης των δικτύων.

Παράλληλα, ενισχύει τη διαφάνεια. Κρίσιμο στοιχείο για την εμπιστοσύνη τόσο από την πλευρά των ρυθμιστικών αρχών όσο και των καταναλωτών. Σε έναν κλάδο όπου μια αστοχία μπορεί να έχει συστημικές συνέπειες, το AI λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής ασφάλειας και ελέγχου.

Συμπεράσματα

Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις προσεγγίζουν τον κίνδυνο, τη συμμόρφωση και την απάτη. Από απλό εργαλείο αυτοματοποίησης, έχει εξελιχθεί σε στρατηγικό πυλώνα επιχειρησιακής ανθεκτικότητας.

Στον κλάδο των τηλεπικοινωνιών, ο ρόλος του AI είναι ακόμη πιο καθοριστικός. Η πολυπλοκότητα των δικτύων, οι αυξημένες ρυθμιστικές απαιτήσεις και οι συνεχώς μεταβαλλόμενες απειλές καθιστούν την Τεχνητή Νοημοσύνη αναπόσπαστο στοιχείο της σύγχρονης εταιρικής διακυβέρνησης. Το μέλλον των επιχειρήσεων, και ιδιαίτερα των τηλεπικοινωνιών, είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την υπεύθυνη, διαφανή και στρατηγική αξιοποίηση του AI.

Το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Εσωτερικός Έλεγχος, Διαχείριση Κινδύνων & Κανονιστική Συμμόρφωση» του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΕΚΠΑ, αποτελεί το μοναδικό εξειδικευμένο Πρόγραμμα στην Ελλάδα που «θεραπεύει» πολυδιάστατα και ολιστικά, τόσο για τον ιδιωτικό όσο και τον δημόσιο τομέα, τον Εσωτερικό Έλεγχο / Internal Audit, τη Διαχείριση Κινδύνων / Risk Management, και την Κανονιστική Συμμόρφωσης / Compliance.

Η ιστοσελίδα του προγράμματος είναι η ακόλουθη: https://iarc.econ.uoa.gr/.

Mπορείτε να βρείτε την Προκήρυξη και την Αίτηση Συμμετοχής εδώ.

*Ο Δημήτριος Καινούργιος (φωτ. αριστερά) είναι Καθηγητής Χρηματοοικονομικής, Μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης του ΕΚΠΑ, Διευθυντής του ΠΜΣ «Εσωτερικός Έλεγχος, Διαχείριση Κινδύνων και Κανονιστική Συμμόρφωση» και του University of Athens MBA.

**Ο Κωνσταντίνος Μακροζαχόπουλος (φωτ. δεξιά) είναι απόφοιτος του ΠΜΣ «Εσωτερικός Έλεγχος, Διαχείριση Κινδύνων και Κανονιστική Συμμόρφωση» του ΕΚΠΑ. 

***Ο Αλέξανδρος Τσιούτσιος είναι Μεταδιδακτορικός ερευνητής του ΕΚΠΑ, διδάσκων του ΠΜΣ «Εσωτερικός Έλεγχος, Διαχείριση Κινδύνων και Κανονιστική Συμμόρφωση».