Είδαμε σε προηγούμενη αρθρογραφία μας τι αλλάζει στις επιχειρήσεις με τον απολύτως πρόσφατο νόμο για την ισότητα των αμοιβών (ν. 5316/2026). Το συχνότερο σφάλμα των επιχειρήσεων αναφορικά με τον συγκεκριμένο νόμο είναι να θεωρήσουν ότι η συμμόρφωσή τους μπορεί να αρχίσει λίγο πριν από την πρώτη προθεσμία υποβολής στοιχείων. Η προθεσμία αυτή αφορά μόνο μία επιμέρους υποχρέωση του νέου πλαισίου.
Οι κανόνες διαφάνειας κατά την πρόσληψη, πληροφόρησης των εργαζομένων και υιοθέτησης μισθολογικών δομών αντικειμενικού καθορισμού αμοιβών εφαρμόζονται ανεξαρτήτως της μελλοντικής υποβολής και δεν περιορίζονται στις μεγάλες επιχειρήσεις.
Καθορισμός υπεύθυνων και πεδίου εφαρμογής
Πρώτο βήμα είναι να προσδιορισθεί ποιος είναι ο εργοδότης για κάθε εργαζόμενο, ποιες εγκαταστάσεις ή υποκαταστήματα υπάγονται σε κάθε νομική οντότητα και ποιες επιχειρήσεις υπερβαίνουν τα όρια των 100, 150 ή 250 εργαζομένων. Στους ομίλους πρέπει να χαρτογραφείται και ο φορέας που καθορίζει ουσιαστικά τις αμοιβές. Η διοίκηση ορίζει υπεύθυνο έργου και ομάδα στην οποία συμμετέχουν ανθρώπινο δυναμικό, μισθοδοσία, νομική υποστήριξη, οικονομική διεύθυνση και υπεύθυνος προστασίας δεδομένων.
Δημιουργία αξιόπιστης αρχιτεκτονικής θέσεων
Η επιχείρηση καταγράφει τις πραγματικές θέσεις και όχι απλώς τους τίτλους τους. Για κάθε θέση αποτυπώνονται καθήκοντα, δεξιότητες, ευθύνη, προσπάθεια, συνθήκες και επαγγελματικές απαιτήσεις. Με βάση αυτά δημιουργούνται οικογένειες θέσεων και επίπεδα εργασίας ίσης αξίας. Η αξιολόγηση πρέπει να αποφεύγει στερεότυπα και να αναγνωρίζει όλες τις μορφές ευθύνης, όχι μόνο τη διοίκηση προσωπικού.
Χαρτογράφηση της συνολικής αμοιβής
Η ανάλυση καλύπτει το σύνολο των σταθερών, μεταβλητών και σε είδος παροχών: μισθό, πριμ, προμήθειες, υπερωρίες, επιδόματα, ασφάλιση, αυτοκίνητο, κουπόνια, μακροπρόθεσμες παροχές. Χρειάζεται ενιαίο «λεξικό» όρων για καλύτερη κατανόηση των εμπλεκομένων. Επίσης, συνεπής αναγωγή σε συγκρίσιμη βάση για μερική απασχόληση, προσλήψεις ή αποχωρήσεις εντός του έτους, άδειες και έκτακτες παροχές.
Εσωτερικός έλεγχος μισθολογικών αποκλίσεων
Πριν από οποιαδήποτε επίσημη υποβολή διενεργείται δοκιμαστικός μισθολογικός έλεγχος. Υπολογίζονται συνολικό και συνολικό διάμεσο χάσμα, χάσμα και διάμεσο χάσμα σε μεταβλητές αποδοχές, ποσοστό εργαζομένων σε τεταρτημοριακά κλιμάκια και αποκλίσεις ανά κατηγορία. Κάθε διαφορά εξετάζεται ως προς την εμπειρία, την απόδοση, τις δεξιότητες, την ευθύνη ή άλλο παράγοντα. Η αιτία πρέπει να είναι ουδέτερη, αναλογική και τεκμηριωμένη με σύγχρονα στοιχεία διαφορετικά απαιτείται σχέδιο διόρθωσης.
Ανασχεδιασμός της διαδικασίας προσλήψεων
Οι διαδικασίες επιλογής προσαρμόζονται άμεσα. Για κάθε θέση καθορίζεται εγκεκριμένη αμοιβή ή εύρος, με βάση την αξία της και όχι τον προηγούμενο μισθό του υποψηφίου. Εκείνοι που διενεργούν την συνέντευξη εκπαιδεύονται να μη ζητούν μισθολογικό ιστορικό και να χρησιμοποιούν ουδέτερη γλώσσα. Κάθε προσφορά εκτός εύρους θα πρέπει να περνά από ειδική έγκριση και να συνοδεύεται από συγκεκριμένη γραπτή αιτιολογία.
Διαδικασία αιτημάτων πληροφόρησης από εργαζόμενους
Η επιχείρηση χρειάζεται συγκεκριμένο, σχετικό, κανάλι υποβολής, υπεύθυνο παραλαβής, πρότυπο απάντησης και σύστημα παρακολούθησης της δίμηνης προθεσμίας. Η απάντηση περιλαμβάνει το ατομικό επίπεδο αμοιβής και τα μέσα επίπεδα ανά φύλο για την κατάλληλη συγκρίσιμη κατηγορία. Σε μικρές ομάδες εφαρμόζονται οι νόμιμες δικλείδες και οι αρχές ελαχιστοποίησης, χωρίς να ακυρώνεται το δικαίωμα πληροφόρησης.
Έλεγχος πολιτικών, συμβάσεων και εξαιρέσεων
Οι ατομικές συμβάσεις, οι κανονισμοί και οι πολιτικές ελέγχονται για απαγορευτικές ρήτρες γνωστοποίησης αποδοχών. Σε περίπτωση εντοπισμού ανακαλούνται. Παράλληλα, αναθεωρούνται τα κριτήρια πριμ, προαγωγών και αυξήσεων. Προσωπικές συμφωνίες, άτυπα πριμ και μη καταγεγραμμένες προαγωγές αποτελούν βασικές εστίες κινδύνου. Οι ατομικές διαφοροποιήσεις δεν απαγορεύονται, αλλά πρέπει να συνδέονται με νόμιμο και αποδείξιμο λόγο.
Προετοιμασία για την υποβολή στοιχείων
Οι εργοδότες με τουλάχιστον 100 εργαζομένους δημιουργούν ημερολόγιο υποβολών και εκτελούν δοκιμαστικούς υπολογισμούς. Οι επιχειρήσεις με 250 ή περισσότερους εργαζομένους αρχίζουν έως τις 7 Ιουνίου 2027 και υποβάλλουν ετησίως· εκείνες με 150 έως 249 ανά τριετία από το 2027 και με 100 έως 149 ανά τριετία από το 2031. Η αναμονή τεχνικών προδιαγραφών δεν δικαιολογεί αδράνεια.
Το όριο του 5% και η κοινή αξιολόγηση
Αν σε κατηγορία εργαζομένων προκύπτει διαφορά τουλάχιστον 5%, δεν υπάρχει αντικειμενική και ουδέτερη αιτιολογία και η διαφορά δεν διορθωθεί εντός έξι μηνών, ενεργοποιείται κοινή αξιολόγηση με τους εκπροσώπους των εργαζομένων. Εξετάζονται, μεταξύ άλλων, η κατανομή των φύλων, τα επίπεδα αμοιβής, τα κριτήρια διαφοροποίησης και τα διορθωτικά μέτρα. Το 5% δεν είναι αποδεκτή απόκλιση, αλλά κατώφλι ειδικής διαδικασίας.
Ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα εφαρμογής
Στους πρώτους τρεις μήνες εφαρμογής ολοκληρώνονται η χαρτογράφηση εργοδοτών, η ομάδα έργου, η απογραφή δεδομένων και η αναθεώρηση των προσλήψεων. Στο επόμενο τρίμηνο διαμορφώνονται οικογένειες θέσεων, επίπεδα αμοιβών και συναφή αντικειμενικά κριτήρια. Εντός έξι έως δώδεκα μηνών ακολουθούν δοκιμαστικοί έλεγχοι, διορθώσεις, εκπαίδευση και λειτουργία της διαδικασίας υποβολής αιτημάτων από εργαζόμενους. Η επανεξέταση πρέπει να είναι ετήσια και να επαναλαμβάνεται μετά από αναδιοργανώσεις ή εξαγορές.
Ο ν. 5316/2026 δεν απαιτεί από τις επιχειρήσεις να εξαλείψουν κάθε μισθολογική διαφορά. Απαιτεί να γνωρίζουν γιατί υπάρχει, να αποδεικνύουν ότι στηρίζεται στην αξία της εργασίας και να τη διορθώνουν όταν δεν υπάρχει νόμιμη εξήγηση. Η επιχείρηση που θα οργανώσει έγκαιρα τις θέσεις, τα δεδομένα και τις διαδικασίες της δεν θα περιορίσει μόνο τον δικαστικό και κανονιστικό κίνδυνο. Θα αποκτήσει ένα πιο συνεπές, κατανοητό και αξιόπιστο σύστημα αμοιβών. Κι όσον αφορά τις αξιώσεις των εργαζομένων, το βάρος απόδειξης και τους ομίλους επιχειρήσεων: στο τρίτο και τελευταίο σκέλος της αρθρογραφίας μας.
* Ο Σταύρος Κουμεντάκης είναι Managing Partner στην Koumentakis and Associates Law Firm.
Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.