Τελικά, άραγε, ο φιλελευθερισμός της ελεύθερης αγοράς συνοψίζεται στην εικόνα μιας ηλικιωμένης ανάπηρης γυναίκας να εκδιώκεται βίαια από το σπίτι της προκειμένου αυτό να μετατραπεί σε διαμέρισμα βραχυχρόνιας μίσθωσης;
Η υπόθεση της Μαρικάρμεν Αμπασκάλ, μιας 87χρονης γυναίκας με αναπηρία από τη Μαδρίτη, συγκλόνισε την Ισπανία τον περασμένο μήνα. Η απομάκρυνσή της από το σπίτι όπου έζησε για περισσότερες από επτά δεκαετίες μετατράπηκε άμεσα στο απόλυτο σύμβολο της στεγαστικής κρίσης που μαστίζει τη χώρα, προκαλώντας ένα πρωτοφανές κύμα κοινωνικής οργής και μαζικών διαδηλώσεων.
Η σχέση της Μαρικάρμεν με το διαμέρισμα των 92 τετραγωνικών μέτρων, στη συνοικία Ρετίρο της Μαδρίτης, ξεκίνησε το 1956, όταν ο πατέρας της υπέγραψε το αρχικό συμβόλαιο ενοικίασης. Μετά τον θάνατο των γονιών της, το συμβόλαιο παλαιού τύπου πέρασε στην ίδια. Η ηλικιωμένη γυναίκα πλήρωνε κανονικά το ενοίκιό της, το οποίο ανερχόταν σε περίπου 500 ευρώ τον μήνα.
Ωστόσο, το 2018 το ακίνητο αγοράστηκε από την εταιρεία real estate Urbagestión Desarrollo e Inversión. Η εταιρεία ξεκίνησε δικαστικό αγώνα υποστηρίζοντας ότι το παλαιό συμβόλαιο είχε λήξει, απαιτώντας την αύξηση του ενοικίου στα 1.650 ευρώ. Το ποσό αυτό ξεπερνούσε κατά πολύ τη μηνιαία σύνταξη της Μαρικάρμεν, η οποία άγγιζε τα 1.350 ευρώ. Παρά το γεγονός ότι η ηλικιωμένη είχε αναγνωρισμένη αναπηρία 50%, ο νόμος απαιτούσε ποσοστό 65% για την πλήρη προστασία της, με αποτέλεσμα το Ανώτατο Δικαστήριο της Ισπανίας να δικαιώσει τελικά την ιδιοκτήτρια εταιρεία.
Στις 23 Σεπτεμβρίου, μετά από τρεις προηγούμενες αποτυχημένες απόπειρες, οι αστυνομικές δυνάμεις προχώρησαν στην εκτέλεση της έξωσης. Από την προηγούμενη νύχτα, εκατοντάδες γείτονες, ακτιβιστές και μέλη ενώσεων ενοικιαστών είχαν συγκεντρωθεί έξω από την πολυκατοικία για να την προστατεύσουν.
Η επέμβαση της αστυνομίας ήταν σκληρή, με χρήση δακρυγόνων και συμπλοκές στις σκάλες του κτιρίου. Η εικόνα της 87χρονης Μαρικάρμεν να απομακρύνεται από το σπίτι της πάνω σε φορείο και να μεταφέρεται με ασθενοφόρο στο νοσοκομείο λόγω εξάντλησης και ακραίου στρες έκανε τον γύρο του διαδικτύου.
Η έξωση πυροδότησε ένα τεράστιο κίνημα συμπαράστασης. Χιλιάδες πολίτες κατέβηκαν στους δρόμους της Μαδρίτης, ενώ δημιουργήθηκε ένας αυτοσχέδιος «καταυλισμός διαμαρτυρίας» στην κεντρική πλατεία Πουέρτα ντελ Σολ. Δημόσια πρόσωπα, όπως ο ηθοποιός Αντόνιο Μπαντέρας, πήραν θέση κατά της κοινωνικής αυτής αδικίας.
Η τεράστια κοινωνική πίεση ανάγκασε την κυβέρνηση του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ να παρέμβει άμεσα. Μόλις λίγες ημέρες αργότερα, στις 29 Σεπτεμβρίου 2026, επιτεύχθηκε συμφωνία με την ιδιοκτήτρια εταιρεία, επιτρέποντας στην 87χρονη να επιστρέψει μόνιμα στο σπίτι της.
Παράλληλα, η υπόθεση οδήγησε στην ανακοίνωση του λεγόμενου «Διατάγματος Μαρικάρμεν» από την ισπανική κυβέρνηση. Το πακέτο αυτό περιλαμβάνει την αναστολή όλων των εξώσεων ευάλωτων πολιτών μέχρι το 2030, την αυτόματη ανανέωση των συμβολαίων ενοικίασης, καθώς και αυστηρούς περιορισμούς στη δράση των κερδοσκοπικών επενδυτικών ταμείων (vulture funds) και των βραχυχρόνιων μισθώσεων.
Ανεξάρτητα από το ότι το πακέτο δεν πέρασε και η χώρα οδεύει σε πρόωρες εκλογές θα πρέπει να σκεφτούμε ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει ανάλογα προβλήματα με αυτά της Ισπανίας. Και στις δύο περιπτώσεις τα προβλήματα εντάθηκαν από την κρατική πολιτική. Για παράδειγμα, παροχή κινήτρων σε ξένους να αγοράζουν κατοικίες (Golden Visa) στις δύο χώρες αφαιρούσε ακίνητα από την ντόπια αγορά.
Αλλά φυσικά το πιο καταστροφικό μέτρο υπήρξε η ανοχή, μέχρι και ενθάρρυνση, των βραχυχρονίων μισθώσεων από τις κυβερνήσεις των δύο χωρών που οδήγησε σε έλλειψη κατοικιών και την συνακόλουθη αύξηση στις τιμές/ ενοίκια.
Το «Διάταγμα Μαρικάρμεν» αποτελεί ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, το οποίο θα έπρεπε να υιοθετήσει η Ελλάδα. Επόμενα βήματα προς την ίδια κατεύθυνση θα πρέπει να είναι περαιτέρω περιορισμοί στη βραχυχρόνια μίσθωση και στο real estate από ξένους που δεν μένουν τουλάχιστον 6 μήνες το έτος στην Ελλάδα.
Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.