Η Κομισιόν, το «πανηγύρι» και η ουσία

Φίλτατοι, καλή σας ημέρα!

Η Ελλάδα βγήκε από τη λίστα των χωρών με μακροοικονομικές ανισορροπίες.

Δίχως αμφιβολία πρόκειται για μια σημαντική εξέλιξη. Ίσως από τις σημαντικότερες των τελευταίων ετών.

Όχι επειδή αλλάζει αυτομάτως τη ζωή των πολιτών. Ούτε επειδή θα μειώσει αύριο το κόστος ζωής ή θα αυξήσει τους μισθούς. Αλλά επειδή κλείνει συμβολικά ένας κύκλος δεκαέξι ετών, που ξεκίνησε με την κατάρρευση του 2010 και συνοδεύτηκε από μνημόνια, επιτηρήσεις, αξιολογήσεις και αμφισβήτηση της ίδιας της δυνατότητας της χώρας να σταθεί στα πόδια της.

Η αναγνώριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν είναι ούτε τυπική ούτε χαριστική.

Είναι αποτέλεσμα μιας μακράς και επίπονης πορείας προσαρμογής, θυσιών και μεταρρυθμίσεων. Και γι’ αυτό θα ήταν λάθος να υποτιμηθεί.

Θα ήταν όμως εξίσου λάθος να μετατραπεί σε αυτό που συχνά συμβαίνει στην ελληνική δημόσια ζωή: σε αφορμή για θριαμβολογίες, αυτάρεσκα χαμόγελα και πρόωρους πανηγυρισμούς.

Διότι η ίδια έκθεση που βγάζει την Ελλάδα από τη λίστα των ανισορροπιών είναι εκείνη που εξηγεί γιατί η χώρα απέχει ακόμη πολύ από το να θεωρείται μια πλήρως θωρακισμένη και ανταγωνιστική ευρωπαϊκή οικονομία. Αρκεί να διαβάσει κανείς ολόκληρο το κείμενο και όχι μόνο τον τίτλο.

Η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται ταχύτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Εξαιρετικά. Μόνο που το πραγματικό ΑΕΠ παραμένει ακόμη σχεδόν 14% χαμηλότερο από το επίπεδο του 2008.

Το δημόσιο χρέος μειώνεται με εντυπωσιακούς ρυθμούς. Πολύ θετικό. Μόνο που εξακολουθεί να είναι το υψηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η ανεργία μειώθηκε και μάλιστα σημαντικά. Απολύτως σωστά. Μόνο που η παραγωγικότητα της εργασίας βρίσκεται μόλις στο 54,6% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Οι τράπεζες εξυγιάνθηκαν. Ασφαλώς. Μόνο που δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ «κόκκινων» δανείων εξακολουθούν να βρίσκονται στην οικονομία, εμποδίζοντας την ομαλή λειτουργία της.

Η ψηφιακή μετάβαση προχωρά. Μόνο που η καινοτομία, η έρευνα και η τεχνολογική αναβάθμιση παραμένουν πολύ πίσω από τις ευρωπαϊκές επιδόσεις.

Και κάπως έτσι αποκαλύπτεται η μεγάλη αλήθεια της έκθεσης.

Η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει πλέον συστημικούς κινδύνους που απειλούν τη σταθερότητα της οικονομίας της. Αντιμετωπίζει όμως ακόμη τους κινδύνους που απειλούν την προοπτική της.

Και αυτοί είναι συχνά πιο ύπουλοι. Το δημογραφικό. Η χαμηλή παραγωγικότητα. Η αδύναμη καινοτομία. Η στεγαστική κρίση. Οι περιφερειακές ανισότητες. Οι καθυστερήσεις στη Δικαιοσύνη. Η εξάρτηση από τομείς χαμηλής προστιθέμενης αξίας. Κυριότερα, δε, η αδυναμία μετατροπής της ανάπτυξης σε πραγματική σύγκλιση με την Ευρώπη.

Η Κομισιόν, στην πραγματικότητα, λέει κάτι πολύ απλό. Η Ελλάδα δεν είναι πια το πρόβλημα που ήταν. Δεν έχει γίνει όμως ακόμη η λύση που θα ήθελε να είναι -και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο.

Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, η χώρα δεν καλείται να διαχειριστεί μια άμεση κρίση. Καλείται να αντιμετωπίσει τις χρόνιες αδυναμίες της. Αυτές που δεν διορθώνονται με ένα νομοσχέδιο. Δεν θεραπεύονται με μία υπουργική απόφαση και δεν εξαφανίζονται με μία κυβερνητική ανακοίνωση.

Γι’ αυτό και η πολιτική συζήτηση που θα ακολουθήσει, ενόψει των εκλογών, έχει σημασία. Αν περιοριστεί στο ποιος δικαιούται να πιστωθεί την επιτυχία, θα έχουμε χάσει το νόημα.

Αν αντίθετα εστιάσει στα προβλήματα που εξακολουθούν να καταγράφονται με σαφήνεια στις σελίδες της έκθεσης, τότε η σημερινή ημέρα μπορεί πράγματι να αποτελέσει αφετηρία για το επόμενο βήμα. Η έξοδος από τις μακροοικονομικές ανισορροπίες είναι ένας σταθμός.

Όχι ο τερματισμός. Και οι χώρες που μπερδεύουν τους σταθμούς με τον προορισμό τους συνήθως ανακαλύπτουν, αργά ή γρήγορα, ότι η πραγματικότητα δεν συμμετέχει ποτέ στα πανηγύρια τους.

Η Κομισιόν έδωσε χθες στην Ελλάδα ένα εύσημο. Όποιος διαβάσει προσεκτικά την έκθεση, όμως, θα διαπιστώσει ότι τα σημαντικότερα μηνύματα δεν βρίσκονται στα συγχαρητήρια. Βρίσκονται στα υπογραμμισμένα προβλήματα που παραμένουν εκεί, πεισματικά παρόντα, περιμένοντας λύσεις.

Αυτή είναι η ουσία. Όλα τα υπόλοιπα είναι το πανηγύρι.