Φίλτατοι, καλή σας ημέρα!
Μην ξεχνιόμαστε σε αυτόν τον τόπο. Υπάρχει και Σύνταγμα.
Το υπενθυμίζουμε -όσο περιττό κι αν κρίνεται -διότι, ακούγοντας τις χθεσινές δηλώσεις του κυβερνητικού εκπροσώπου, Παύλου Μαρινάκη, θα μπορούσε κανείς να σχηματίσει την εντύπωση ότι η πρωθυπουργία αποτελεί περίπου κληρονομικό δικαίωμα του αρχηγού του πρώτου κόμματος. Δεν αποτελεί.
Ούτε η αυτοδυναμία συνιστά συνταγματική επιταγή. Ούτε η κυβέρνηση συνεργασίας είναι πολιτειακή εκτροπή. Ούτε, βεβαίως, το Σύνταγμα προβλέπει ότι όποιος κόβει πρώτος το νήμα της κάλπης αποκτά αυτομάτως και τα κλειδιά του Μεγάρου Μαξίμου.
Προβλέπει συγκεκριμένες διαδικασίες: διερευνητικές εντολές, κοινοβουλευτικές συνεννοήσεις και κυβέρνηση που απολαμβάνει της εμπιστοσύνης της Βουλής. Απλά πράγματα. Ακόμη κι αν δεν εξυπηρετούν την εκάστοτε κυβερνητική στρατηγική.
Ο κ. Μαρινάκης, ωστόσο, δήλωσε χθες ότι «πρωθυπουργό επιλέγουν οι πολίτες», απορρίπτοντας το ενδεχόμενο κυβέρνησης συνεργασίας χωρίς τον Κυριάκο Μητσοτάκη στην πρωθυπουργία. Χαρακτήρισε μάλιστα προσβλητική για τη λαϊκή ετυμηγορία τη συζήτηση περί διαφορετικής επιλογής.
Από πότε, όμως, η εφαρμογή του Συντάγματος συνιστά προσβολή της λαϊκής ετυμηγορίας;
Οι πολίτες εκλέγουν Βουλή. Δεν ψηφίζουν χωριστά για πρωθυπουργό. Και εάν δεν προκύψει αυτοδυναμία, το άρθρο 37 προβλέπει διερευνητικές εντολές για τον σχηματισμό κυβέρνησης που θα διαθέτει την εμπιστοσύνη της Βουλής. Γνωστά πράγματα. Που θα όφειλαν να είναι αυτονόητα.
Ο αρχηγός του πρώτου κόμματος έχει, βεβαίως, προτεραιότητα. Λαμβάνει την πρώτη διερευνητική εντολή. Δεν αποκτά όμως αποκλειστικό δικαίωμα στην πρωθυπουργία, ανεξαρτήτως των κοινοβουλευτικών συσχετισμών.
Κάπου εδώ, δε, αρχίζουν τα δύσκολα.
Σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση της Pulse, η ΝΔ συγκεντρώνει 30% στην εκτίμηση ψήφου. Παράλληλα, διαμορφώνεται το ενδεχόμενο εισόδου έντεκα κομμάτων στη Βουλή, χωρίς να υπολογίζεται ένα πιθανό κόμμα Σαμαρά.
Έντεκα συν ένα. Και ο λογαριασμός της αυτοδυναμίας ανεβαίνει.
Με μόλις 3% των ψήφων εκτός Βουλής, ο απαιτούμενος πήχυς προσεγγίζει το 39,5%. Με άλλα λόγια, η ΝΔ θα χρειαζόταν σχεδόν δέκα επιπλέον ποσοστιαίες μονάδες από όσες καταγράφει σήμερα.
Βεβαίως, οι δημοσκοπήσεις δεν είναι εκλογικά αποτελέσματα. Όπως, αντίστοιχα, δεν είναι και οι εκάστοτε κυβερνητικές επιθυμίες. Και το Σύνταγμα δεν προβλέπει ότι, εάν οι πολίτες δεν δώσουν αυτοδυναμία, οφείλουν να ψηφίζουν μέχρι να τη δώσουν.
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος έχει επανειλημμένα επισημάνει τις θεσμικές αδυναμίες του πρωθυπουργοκεντρικού συστήματος και την ανάγκη αποτελεσματικών αντίβαρων στην εκτελεστική εξουσία. Δεν πρόκειται για ακαδημαϊκή πολυτέλεια. Πρόκειται για την ουσία του κοινοβουλευτισμού.
Άλλο η πολιτική σταθερότητα και άλλο η συγκέντρωση εξουσίας. Άλλο η κυβερνητική αποτελεσματικότητα και άλλο η αντίληψη ότι η χώρα μπορεί να κυβερνηθεί μόνο από έναν συγκεκριμένο πρωθυπουργό.
Η Νέα Δημοκρατία δικαιούται να επιδιώκει την αυτοδυναμία. Δικαιούται να απορρίπτει συνεργασίες που θεωρεί πολιτικά ασύμβατες. Δικαιούται ακόμη να δηλώνει ότι δεν θα συμμετάσχει σε κυβέρνηση χωρίς τον σημερινό αρχηγό της. Δεν δικαιούται, όμως, να εμφανίζει ως προσβολή της λαϊκής ετυμηγορίας μια δυνατότητα που προβλέπει το ίδιο το Σύνταγμα.
Άλλωστε, οι κυβερνήσεις συνεργασίας δεν είναι ξένες προς την ελληνική πολιτική ιστορία. Ούτε οι κυβερνήσεις με πρωθυπουργό διαφορετικό από τον αρχηγό του πρώτου κόμματος.
Η κυβέρνηση Παπαδήμου, για παράδειγμα, δεν προέκυψε από κάποια πολιτειακή εκτροπή. Προέκυψε από κοινοβουλευτικές συνεννοήσεις, στη διάρκεια μιας κοινοβουλευτικής περιόδου.
Το ίδιο πολιτικό σύστημα που σήμερα εμφανίζει τις συνεργασίες περίπου ως απευκταίο ενδεχόμενο έχει καταφύγει σε αυτές όταν οι συνθήκες το απαιτούσαν. Ας μην ανακαλύπτουμε, λοιπόν, εκ νέου τον “τροχό” και τους κανόνες του πολιτεύματος, ανάλογα με τις δημοσκοπήσεις.
Η αυτοδυναμία είναι θεμιτός εκλογικός στόχος. Δεν είναι συνταγματική προϋπόθεση διακυβέρνησης. Ούτε η πρωτιά στην κάλπη συνιστά τίτλο ιδιοκτησίας της πρωθυπουργίας.
Η λαϊκή ετυμηγορία δεν προσβάλλεται όταν τα κόμματα αναζητούν, εντός του Συντάγματος, τρόπο να σχηματίσουν κυβέρνηση. Ούτε μπορεί να θεωρείται μοναδικά αποδεκτή η λύση που εξυπηρετεί έναν συγκεκριμένο κομματικό σχεδιασμό.
Η δημοκρατία δεν λειτουργεί με όρους αποκλειστικότητας. Και το Σύνταγμα δεν είναι το καταστατικό της Νέας Δημοκρατίας.
Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.