Ο Ντόναλντ Τραμπ είναι μια κακή απάντηση στα σωστά ερωτήματα. Ποτέ αυτό δεν ήταν πιο ξεκάθαρο απ’ ό,τι τις τελευταίες δύο εβδομάδες.
Είναι τα λατινοαμερικανικά καρτέλ ναρκωτικών μάστιγα; Φυσικά. Είναι όμως η βίαιη ανατροπή του προέδρου της Βενεζουέλας και η κατάσχεση του πετρελαίου της χώρας ο τρόπος για να απαλλαγούμε από αυτά; Μάλλον όχι.
Θα ήθελε το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου να δει μια αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν; Ναι. Θα το πετύχει αυτό η απειλή στρατιωτικών πληγμάτων; Απίθανο, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει ξεκάθαρος διάδοχος.
Αποτελούν η Ρωσία και η Κίνα μια αυξανόμενη απειλή για την ασφάλεια στην Αρκτική; Αναμφίβολα. Είναι όμως η λύση η διάλυση του ΝΑΤΟ μέσω της κατάληψης της Γροιλανδίας; Νομίζω πως όλοι γνωρίζουμε την απάντηση.
Ένας από τους λόγους που ο Τραμπ αναδείχθηκε ως πολιτική φιγούρα, κάτι που λίγες ελίτ είδαν να έρχεται, ήταν ότι ήταν πρόθυμος να αμφισβητήσει κάθε συμβατική παραδοχή στην πολιτική, την οικονομία και τις διεθνείς σχέσεις: τη φιλελεύθερη αξιοκρατία, τη «Συναίνεση της Ουάσιγκτον», την ιδέα ότι τo ελεύθερο είναι παντού και πάντα καλό.
Αυτό λειτούργησε σαν τονωτική ένεση για ένα κοινό απογοητευμένο από τους κεντρώους και των δύο κομμάτων, οι οποίοι επί δεκαετίες απέτυχαν να αναγνωρίσουν και να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα της παλιάς τάξης πραγμάτων που βρίσκονταν μπροστά στα μάτια μας.
Ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ μίλησε για αυτή την «ευχάριστη μυθοπλασία» στη σημαντική ομιλία που έδωσε στο Νταβός την περασμένη εβδομάδα και απαρίθμησε αρκετά από τα προβλήματα που αντιμετώπιζε η παλιά τάξη: από «κανόνες εμπορίου που εφαρμόζονται ασύμμετρα», μέχρι το «διεθνές δίκαιο που εφαρμόζεται με διαφορετική αυστηρότητα ανάλογα με την ταυτότητα του κατηγορούμενου ή του θύματος», καθώς και τον μύθο ότι η Αμερική θα μπορούσε να συνεχίσει να αστυνομεύει τον κόσμο, να διασφαλίζει τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και να επιλύει παγκόσμιες συγκρούσεις χωρίς μεγαλύτερη κατανομή των βαρών σε παγκόσμιο επίπεδο και καλύτερη ενσωμάτωση των νέων μεγάλων δυνάμεων όπως η Κίνα. Πολιτικοί σε όλο τον κόσμο, όχι μόνο στις ΗΠΑ, «απέφευγαν να καταγγείλουν το χάσμα μεταξύ ρητορικής και πραγματικότητας».
Αντί για ειλικρίνεια και μια λογική συζήτηση για το πώς θα μεταβούμε σε μια νέα παγκόσμια τάξη, μας προέκυψε ο Τραμπ. Δεν έχει πραγματικές απαντήσεις, μόνο εγωισμό, οξυμένα ζωώδη ένστικτα και ένα ταλέντο να ανατρέπει ανά πάσα στιγμή τα δεδομένα για τους αντιπάλους του.
Χαρακτηριστικό είναι το πώς η γεωπολιτική αναταραχή των τελευταίων δύο εβδομάδων εξαφάνισε από τα πρωτοσέλιδα στις ΗΠΑ το ζήτημα της ακρίβειας, στο οποίο οι Δημοκρατικοί άρχιζαν να κερδίζουν πολιτικό έδαφος.
Αν και ο Τραμπ έχει προτείνει κάποια αποσπασματικά μέτρα για την ακρίβεια (ένα πλαφόν στα επιτόκια πιστωτικών καρτών, περιορισμούς στην ιδιοκτησία κατοικιών από μεγάλους επενδυτές), η συνολική του προσέγγιση ακολουθεί τις βασικές αρχές του αυταρχισμού: όταν υπάρχουν προβλήματα στο εσωτερικό, στρέψε την προσοχή του κοινού σε απειλές από το εξωτερικό.
Ο Τραμπ δεν είναι η λύση σε κανένα από τα προβλήματα του κόσμου, αλλά διαθέτει μια αλάνθαστη ικανότητα να εντοπίζει τα ρήγματα και τις αδυναμίες της παλιάς τάξης και να τα εκμεταλλεύεται. Όταν ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ χλευάζει την αναποτελεσματικότητα των «ευρωπαϊκών ομάδων εργασίας», όσοι από εμάς έχουμε περάσει χρόνο κάνοντας ρεπορτάζ στις Βρυξέλλες ξέρουμε ακριβώς τι εννοεί.
Ναι, η Ευρωπαϊκή Ένωση χρειαζόταν εδώ και καιρό να σκεφτεί σε πιο ρεαλιστική βάση την ασφάλειά της και την εμβάθυνση της οικονομική της ενοποίησης. Είναι κρίμα που χρειάστηκε μια τόσο καταστροφική φιγούρα όπως ο Τραμπ για να φτάσουν αυτά τα ζητήματα σε οριακό σημείο.
Όσοι αντιτίθενται στον Αμερικανό πρόεδρο και αναζητούν έναν καλύτερο δρόμο προς μια νέα παγκόσμια τάξη, καλό θα ήταν να σκεφτούν πραγματικές απαντήσεις στα ερωτήματα που θέτει. Αυτά τα ερωτήματα βρίσκουν απήχηση στον κόσμο — και αυτός είναι ο μόνος λόγος που μπορεί να αποκτά πολιτική δυναμική.
Στο εγχώριο επίπεδο, για παράδειγμα, οι Δημοκρατικοί που κατεβαίνουν στις ενδιάμεσες εκλογές το φθινόπωρο χρειάζονται αποτελεσματικές ιδέες για μια καλύτερη μεταναστευτική πολιτική: οι επιδρομές της ICE δεν είναι η λύση, αλλά ούτε και τα εντελώς ανοιχτά σύνορα.
Οι Δημοκρατικοί πρέπει επίσης να σοβαρευτούν στην αντιμετώπιση της εταιρικής ισχύος, αντί να «παίρνουν τηλέφωνο τον Έλον Μασκ όταν συγκρούεται με τον Τραμπ και να του προσφέρουν ό,τι θέλει για να επιστρέψει στο στρατόπεδό μας και να ρίξει μερικά ψιλά στους υποψηφίους μας», όπως είπε η γερουσιαστής Ελίζαμπεθ Γουόρεν σε ομιλία της νωρίτερα αυτόν τον μήνα, αναφερόμενη στο πώς στελέχη του ίδιου της του κόμματος προσεγγίζουν τη Big Tech.
Ο Τραμπ κατάφερε να κερδίσει ψηφοφόρους της εργατικής τάξης επειδή οι Δημοκρατικοί έγιναν το κόμμα των πλουσίων όταν, τη δεκαετία του 1990 υπό τον Μπιλ Κλίντον, ακολούθησαν ένα νεοφιλελεύθερο μονοπάτι με μέτρα απορρύθμισης της οικονομίας. Πρέπει να αποστασιοποιηθούν από τον «Άνθρωπο του Νταβός» και την «Τάξη του Έπσταϊν» και να συνδεθούν εκ νέου με μια παράδοση λαϊκού πολιτικού λόγου που τόσο έχει παραμορφωθεί από το κίνημα MAGA.
Ο κόσμος χρειάζεται επίσης απαντήσεις: στις προκλήσεις του κινεζικού μερκαντιλισμού, στη μείωση του μεριδίου της εργασίας στο ΑΕΠ και στον κίνδυνο καταστροφής θέσεων εργασίας από την εξέλιξη της τεχνολογίας.
Ενώ είναι έξυπνο που χώρες όπως ο Καναδάς και πολλές στην Ευρώπη προσπαθούν να μειώσουν την εμπορική τους έκθεση στην Αμερική του Τραμπ, πώς θα αντιμετωπίσει ο κόσμος το γεγονός ότι το παγκόσμιο εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας αυξάνεται αντί να μειώνεται; Θα εκμεταλλευτεί επιτέλους η Ευρώπη τους επενδυτές που αναζητούν εναλλακτικές στο δολάριο, προχωρώντας στην περαιτέρω εμβάθυνση και ενοποίηση των δικών της αγορών κεφαλαίου; Ή τα μέλη αυτών των ομάδων εργασίας στις Βρυξέλλες θα συνεχίσουν να στριφογυρίζουν τα χέρια τους ανήμπορα;
Σταμάτησα να πηγαίνω στο Νταβός πριν από μερικά χρόνια γιατί απλώς δεν άντεχα άλλο την υποκρισία (λίγοι εκεί θέλουν πραγματικά να αλλάξουν την παγκόσμια τάξη). Όμως πρέπει να δώσω στον Τραμπ τα εύσημα: εμφανιζόμενος στην Ελβετία και συνεχίζοντας να αμφισβητεί το status quo, έχει αναγκάσει τους παγκόσμιους ηγέτες να στρέψουν την προσοχή τους στην επιτακτική ανάγκη δημιουργίας μιας νέας και καλύτερης τάξης πραγμάτων.
Ο Τραμπ ήρθε στην εξουσία ρίχνοντας φως στις υποκρισίες του συστήματός μας, ακόμη κι αν τις ενσάρκωνε και ο ίδιος. Εξακολουθούμε να χρειαζόμαστε απαντήσεις στα ερωτήματα που έθεσε.