Αν επιβεβαιωθεί ως πρόεδρος της Federal Reserve, ο Κέβιν Γουορς θα είναι πληθωριστικό γεράκι ή το σκυλάκι του Ντόναλντ Τραμπ;
Οι επανειλημμένες δηλώσεις του για τη νομισματική πολιτική και τις ευρύτερες υποχρεώσεις της Fed υποδηλώνουν το πρώτο. Αλλά οι πιο πρόσφατες δηλώσεις του για τις προοπτικές του πληθωρισμού και το γεγονός πως ο Τραμπ τον επέλεξε, υποδηλώνουν το δεύτερο.
Γενικότερα, είναι ένας άνθρωπος με πεποιθήσεις και κρίση, ή είναι «όπου φυσάει ο άνεμος», ακολουθώντας τη ρεπουμπλικανική πολιτική και άρα τασσόμενος υπέρ της χαλαρής νομισματικής πολιτικής όταν βρίσκονται στην εξουσία οι Ρεπουμπλικάνοι, και υπέρ της σφιχτής νομισματικής πολιτικής όταν βρίσκονται στην εξουσία οι Δημοκρατικοί;
Τα λόγια του Γουορς δείχνουν πως είναι κεντρικός τραπεζίτης του «σκληρού χρήματος». Ειδικότερα, σε ομιλία του στην Σκιώδη Επιτροπή Ανοικτής Αγοράς στη Νέα Υόρκη τον Μάρτιο του 2010, όταν η αμερικανική οικονομία, θυμηθείτε, εξακολουθούσε να αντιμετωπίζει δυσκολίες με τον βαθύτατα υφεσιακό απόηχο της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008, είχε ήδη αρχίσει να ανησυχεί για την αξιοπιστία της Fed.
Σημείωσε τέσσερα πράγματα. Πρώτον, η ανεξαρτησία της Fed αφορά μόνο τη νομισματική πολιτική, όχι την «ρυθμιστική πολιτική, την προστασία των καταναλωτών ή άλλες ευθύνες που έχουν αποδοθεί στη Federal Reserve».
Δεύτερον, «η Fed, ως πρώτος ανταποκρινόμενος, πρέπει να αντισταθεί σθεναρά στον πειρασμό να είναι ο ύστατος διασώστης». Τρίτον, «οι κυβερνήσεις μπορεί να μπουν στον πειρασμό να επηρεάσουν την κεντρική τράπεζα να διατηρήσει τη νομισματική πολιτική χαλαρότερη για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα για να χρηματοδοτήσει το χρέος και να τονώσει τη δραστηριότητα». Αλλά «η μόνη δημοφιλία που θα πρέπει να επιδιώκουν οι κεντρικοί τραπεζίτες, αν πρέπει να επιδιώξουν κάτι, είναι στα βιβλία της ιστορίας».
Τέλος, «οι κεντρικές τράπεζες, εδώ και στο εξωτερικό, έχουν εργαστεί επί δεκαετίες για να μειώσουν τον πληθωρισμό σε επίπεδα που συνάδουν με τη σταθερότητα των τιμών. Δεν θα πρέπει να διακινδυνεύσουμε αυτά τα οφέλη που έχουν κερδηθεί με δυσκολία».
Πνευματικά, τουλάχιστον, ο σημερινός Γουορς φαίνεται να είναι ο ίδιος με αυτόν του 2010. Στη διάλεξή του στο ΔΝΤ τον Απρίλιο του 2025, δεν τόνισε μόνο την «θεσμική παρέκκλιση» της Fed, αλλά και την πρόσφατη «αποτυχία της να ικανοποιήσει ένα ουσιώδες μέρος της θεσμικής της αποστολής, τη σταθερότητα των τιμών. Έχει συμβάλει επίσης σε μια έκρηξη ομοσπονδιακών δαπανών. Και ο υπερβολικός ρόλος και η υποαπόδοση της Fed έχουν αποδυναμώσει το σημαντικό και αξιόλογο επιχείρημα για την ανεξαρτησία της νομισματικής πολιτικής».
Έκανε και άλλες επικρίσεις, με την πιο έντονη να είναι πως «η Fed είναι ο σημαντικότερος αγοραστής χρέους του αμερικανικού δημοσίου –και άλλων υποχρεώσεων που υποστηρίζονται από την αμερικανική κυβέρνηση- από το 2008».
Όπως υποστήριζε, «η δημοσιονομική κυριαρχία –όπου τα χρέη του κράτους περιορίζουν τους υπεύθυνους χάραξης νομισματικής πολιτικής- θεωρούνταν από καιρό από τους οικονομολόγους πως είναι ένα τελικό αποτέλεσμα. Η άποψή μου είναι πως η νομισματική κυριαρχία –όπου η κεντρική τράπεζα γίνεται ο τελικός διαιτητής της δημοσιονομικής πολιτικής- είναι ο σαφέστερος και πιο άμεσος κίνδυνος».
Για τον Γουορς, λοιπόν, το εύκολο χρήμα είναι ο δρόμος προς την καταστροφή.
Τι έπεισε, λοιπόν, τον Τραμπ, ο οποίος είναι η δημοσιονομική κυριαρχία προσωποποιημένη και που έβριζε τον Τζέι Πάουελ για «κόπανο» που δεν μείωσε ταχύτερα τα επιτόκια, να διορίσει πρόεδρο των Γουορς –πέραν ίσως του ότι είναι εμφανίσιμος;
Ένας λόγος μπορεί να είναι πως του αρέσει η εχθρότητα του Γουορς έναντι της «woke» υπέρβασης της Fed. Ένας άλλος ίσως είναι πως του αρέσει η κλίση του προς τη χρηματοπιστωτική απορρύθμιση.
Ένας άλλος μπορεί να είναι πως είναι μια σχετικά ορθόδοξη επιλογή. Ο διορισμός του θα πρέπει να καθησυχάσει τις νευρικές αγορές (όπως έχει κάνει, μέχρι τώρα). Αλλά ένα κρίσιμο σημείο πρέπει να είναι πως ο Γουορς έχει πολύ βολικά συμπεράνει πως ο πληθωρισμός δεν είναι πλέον απειλή, λόγω της αύξησης της παραγωγικότητας που τροφοδοτείται από την τεχνολογία.
Αυτό μπορεί να είναι και σωστό. Όπως σημειώνει ο Γουορς, ο Άλαν Γκρήνσπαν έβαλε παρόμοιο στοίχημα για την επίπτωση του διαδικτύου τη δεκαετία του 1990. Αλλά είναι ένα θαρραλέο άλμα για έναν άνδρα που φοβόταν τον πληθωρισμό το 2010, εν μέσω μιας βαθιάς οικονομικής κάμψης.
Αν γίνει αυτό που θέλει, θα αντικαταστήσει την «εξάρτηση της Fed από τα δεδομένα» με ένα προαίσθημα. Δεδομένων των τεράστιων δημοσιονομικών ελλειμμάτων των ΗΠΑ και των χρεών και της ταχείας ανάπτυξης της αμερικανικής οικονομίας, αυτό θα ήταν μεγάλο στοίχημα.
Πώς, λοιπόν, μπορεί να εξελιχθεί η επιλογή του Γουορς; Συμφωνώ με ορισμένες επικρίσεις του για τη Fed, κυρίως ως προς την παρέκκλισή της πως τομείς που δεν είναι μέρος των βασικών της αρμοδιοτήτων. Συμφωνώ επίσης πως ο μεταπανδημικός πληθωρισμός οφείλονταν εν μέρει στη Fed: μαζί με άλλες κεντρικές τράπεζες απέτυχε ακόμα και να σκεφτεί πως το άλμα στην παροχή χρήματος το 2020 μπορεί να οδηγούσε σε άλμα του επιπέδου τιμών.
Συμφωνώ επίσης με τον Γουόρς πως το αναδρομικό πλαίσιο νομισματικής πολιτικής που εισήχθη το 2020 ήταν ένα εννοιολογικό και πρακτικό λάθος (για να μην πούμε εντελώς άκαιρο).
Είναι επίσης παρήγορο το γεγονός ότι η Fed είναι ένας θεσμός. Η Fed είναι πολύ περισσότερα από τον πρόεδρό της. Η ηγεσία της έχει τεράστια σημασία. Αλλά, ο Γουορς δεν θα είναι σε θέση να αγνοήσει τα άλλα μέλη της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Ανοικτής Αγοράς ή ακόμη και το προσωπικό της, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα.
Ωστόσο, οι ανησυχίες παραμένουν σε δύο μέτωπα. Το πρώτο είναι ότι ο Γουορς μπορεί να είναι υπερβολικά πρόθυμος να υποστηρίξει ό,τι θέλει ο Τραμπ, ακόμα και αν αυτό σημαίνει την αποδοχή της δημοσιονομικής κυριαρχίας, με το παραπάνω.
Φαίνεται επίσης ότι σκοπεύει να δικαιολογήσει αυτή του την πράξη αντισταθμίζοντας τα χαμηλότερα βραχυπρόθεσμα επιτόκια με υψηλότερα μακροπρόθεσμα, καθώς ο ισολογισμός της Fed συρρικνώνεται δραστικά.
Ταυτόχρονα, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ είναι πιθανό να στραφεί περαιτέρω προς τη βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση. Με μια πιο έντονα ανοδική καμπύλη αποδόσεων στις ΗΠΑ, το πιθανό αποτέλεσμα θα ήταν μεγαλύτερη ζήτηση για χρηματοδότηση σε δολάρια στο βραχυπρόθεσμο άκρο και μικρότερη ζήτηση στο μακροπρόθεσμο άκρο.
Πάνω απ' όλα, δεδομένης της μείωσης των αποθεματικών των τραπεζών και της χρηματοπιστωτικής απορρύθμισης, οι ισολογισμοί του χρηματοπιστωτικού τομέα θα γίνουν πιο ευάλωτοι. Το κίνητρο για τη διατήρηση του δολαρίου ενδέχεται επίσης να μειωθεί, καθώς τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια μειώνονται και ο φόβος για τον πληθωρισμό αυξάνεται.
Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι μια άλλη χρηματοπιστωτική κρίση.
Ναι, ο Γουορς είναι καλύτερος υποψήφιος από πολλούς άλλους στη λίστα. Αλλά είναι ένα πρόσωπο που μπερδεύει –ή ίσως είναι μπερδεμένος και ο ίδιος. Οι ΗΠΑ και ο κόσμος χρειάζονται έναν πρόεδρο της Fed που θα αντισταθεί στον Τραμπ.
Προς τιμήν του, ο Πάουελ έχει αποδείξει ότι είναι τέτοιος άνθρωπος. Θα είναι και ο Γουορς;