Αυτός ήταν ο Ντόναλντ Τραμπ τον Ιανουάριο του 2025. Λίγο περισσότερο από έναν χρόνο μετά την ομιλία της ορκωμοσίας του, ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει αναπτύξει μια ευρεία στρατιωτική δύναμη στη Μέση Ανατολή. Λέει πως θα λάβει απόφαση για το αν θα επιτεθεί στο Ιράν τις επόμενες ημέρες.
Οι εμπειρίες του περασμένου έτους φαίνεται πως έχουν πείσει τον Τραμπ για τις αρετές του πολέμου. Ο βομβαρδισμός πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν τον Ιούνιο και η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, προέδρου της Βενεζουέλας, τον Ιανουάριο, πήγαν καλά.
Στον απόηχό τους ο Τραμπ θριαμβολογούσε.
Η επιτυχία όμως μπορεί να καλλιεργήσει την υπερβολική αυτοπεποίθηση. Αν ο Τραμπ συνεχίσει να αναπτύσσει αμερικανικά στρατεύματα αναζητώντας γρήγορες νίκες, τελικά μπορεί αντ’ αυτού να πάρει μια παρατεταμένη ήττα.
Οι αμφιλεγόμενες ιρανικές επιχειρήσεις ήδη ενέχουν ένα μεγαλύτερο επίπεδο κινδύνου από τις προηγούμενες στρατιωτικές εκστρατείες του Τραμπ. Το κλου είναι οι επικίνδυνα αόριστοι σκοποί της προτεινόμενης εκστρατείας.
Αυτή τη στιγμή, ο Τραμπ δίνει έμφαση στην ανάγκη να σταματήσει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν –το ίδιο πρόγραμμα που επέμενε πως είχε εξολοθρευτεί εντελώς τον περασμένο Ιούνιο. Αλλά νωρίτερα φέτος, υποσχέθηκε πως «έρχεται βοήθεια» για το κίνημα διαμαρτυρίας του Ιράν –υποδηλώνοντας πως ο στόχος των ΗΠΑ μπορεί να είναι η αλλαγή καθεστώτος.
Άλλοι στόχοι που οι ΗΠΑ έχουν αναφέρει είναι η καταστροφή των πυραύλων του Ιράν και το τέλος της ιρανικής υποστήριξης της Χεζμπολάχ και της Χαμάς.
Σε αντίθεση με τον βομβαρδισμό της πυρηνικής μονάδας Fordow τον Ιούνιο και τη σύλληψη του Μαδούρο τον Ιανουάριο, οι περισσότεροι από αυτούς τους στόχους δεν μπορούν να επιτευχθούν μόνο με αμερικανική στρατιωτική δράση. Απαιτούν να συμβεί και κάτι άλλο ως αποτέλεσμα της στρατιωτικής επιχείρησης –είτε πρόκειται για μεγάλες πολιτικές υποχωρήσεις από το νυν καθεστώς ή μια επιτυχημένη λαϊκή εξέγερση εντός του Ιράν.
Οι αόριστοι ή μη επιτεύξιμοι πολεμικοί στόχοι αυξάνουν τις πιθανότητες μιας παρατεταμένης αμερικανικής στρατιωτικής επιχείρησης. Όσο περισσότερο διαρκεί ο πόλεμος, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες επιτυχούς ιρανικής ανταπόδοσης.
Ακόμα και μια 12ήμερη σύρραξη με το Ιράν τον περασμένο Ιούνιο μείωσε σοβαρά το αμερικανικό απόθεμα πυραυλικών αναχαίτησης –με τις ΗΠΑ να «καίνε» σχεδόν το ένα τέταρτο του συνολικού αποθέματος Thaad για να αμυνθούν κατά των ιρανικών επιθέσεων με βαλλιστικούς πυραύλους στο Ισραήλ.
Υπάρχουν επίσης 30.000 με 40.000 Αμερικάνοι στρατιώτες σταθμευμένοι στην περιοχή που θα μπορούσαν να αποτελέσουν στόχο ιρανικών drones ή πυραύλων. Οι πόλεις και οι υποδομές των συμμάχων των ΗΠΑ στην περιοχή είναι δυνητικά ευάλωτες σε επιθέσεις. Η προμήθεια νερού του Ριάντ, της πρωτεύουσας της Σαουδικής Αραβίας, εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τη λειτουργία δύο μεγάλων εγκαταστάσεων αφαλάτωσης.
Η Τεχεράνη μέχρι στιγμής προσπαθεί να αποφύγει την ανεξέλεγκτη κλιμάκωση των προηγούμενων στρατιωτικών συγκρούσεών της με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Ακόμα και για την επίθεση που πραγματοποίησε το Ιράν τον περασμένο Ιούνιο σε αεροπορική βάση στο Κατάρ ως αντίποινα, είχε δώσει σήμα εκ των προτέρων και έληξε γρήγορα. Αλλά αν το καθεστώς συμπέραινε πως πραγματικά μάχεται για την επιβίωσή του, τότε η διάθεσή του για ρίσκο θα μπορούσε να αλλάξει.
Είναι πιθανό ο πόλεμος να δώσει νέα ώθηση στους διαδηλωτές της αντιπολίτευσης που πρόσφατα ξαναβγήκαν στους δρόμους. Υπάρχει όμως και ο κίνδυνος μια επίθεση κατά του Ιράν να προκαλέσει φαινόμενο «συσπείρωσης γύρω από τη σημαία», υπονομεύοντας έτσι την εσωτερική αντιπολίτευση απέναντι στο καθεστώς των κληρικών.
Ακόμα και αν ο πόλεμος πράγματι επισπεύσει την τελική κατάρρευση της Ισλαμικής Δημοκρατίας, τα μαθήματα της ανατροπής βίαιων καθεστώτων αλλού στη Μέση Ανατολή είναι πολύ αποθαρρυντικά –ιδιαίτερα όταν η κατάρρευση του καθεστώτος προκαλείται από ξένη στρατιωτική παρέμβαση.
Στο Ιράκ, στη Συρία και στη Λιβύη οι επιπτώσεις περιελάμβαναν παρατεταμένη σύρραξη, τεράστιες απώλειες ζωών πολιτών, εκατομμύρια πρόσφυγες, πολλοί από τους οποίους διέφυγαν από τη χώρα, και τη δημιουργία ενός αναρχικού περιβάλλοντος στο οποίο μπόρεσαν να επικρατήσουν τρομοκρατικές ομάδες.
Η κυβέρνηση Νετανιάχου στο Ισραήλ από καιρό ζητά αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη. Ένα Ιράν στο οποίο θα επικρατούσε αναρχία μπορεί να ταιριάζει σε έναν στενό ορισμό των συμφερόντων του Ισραήλ, αφού θα αποδυνάμωνε σοβαρά μια επικίνδυνη απειλή για το κράτος του Ισραήλ. Αλλά θα μπορούσε να αποτελεί πραγματικό κίνδυνο για τους συμμάχους του Τραμπ στον Κόλπο, που είναι πολύ πιο κοντά στο Ιράν.
Ο Τραμπ μπορεί να πιστεύει πως οι ίδιες οι ΗΠΑ πάντα θα προστατεύονται από τις δυνητικά βλαβερές επιπτώσεις μιας στρατιωτικής δράσης στη Μέση Ανατολή –υπό την προϋπόθεση πως θα αποφύγουν την ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων και ότι θα βασιστούν στον «μεγάλο, όμορφο» ωκεανό για να κρατήσουν τα προβλήματα πολύ μακριά από την Αμερική.
Αλλά και προηγούμενοι πρόεδροι των ΗΠΑ προσπάθησαν να αποφύγουν να βάλουν μπότα στο έδαφος στη Μέση Ανατολή, για να ανακαλύψουν τελικά πως απρόσμενα γεγονότα τους ανάγκασαν να το κάνουν.
Ο Μπαράκ Ομπάμα ήταν εξίσου επιφυλακτικός έναντι των πολέμων στη Μέση Ανατολή όσο ο Τραμπ, αλλά και πάλι έπρεπε να αναπτύξει Αμερικάνους στρατιώτες για να πολεμήσουν τον ISIS, μετά την πτώση της Μοσούλης το 2014.
Φυσικά, είναι πολύ πιθανό πως ο Τραμπ θα παραμείνει μακριά από μια νέα σύγκρουση στο Ιράν την τελευταία στιγμή –ή πως η τελευταία του στρατιωτική εκστρατεία θα στεφθεί για μια ακόμα φορά με επιτυχία. Αλλά ένας περαιτέρω στρατιωτικός θρίαμβος στο Ιράν θα μπορούσε κάλλιστα να αυξήσει την όρεξη του Τραμπ για ρίσκο, αυξάνοντας την πιθανότητα μελλοντικού ολέθρου.
Το 2016 και το 2024 ο Τραμπ έκανε προεκλογική εκστρατεία ως ειρηνικός υποψήφιος – αξιοποιώντας με επιτυχία τη βαθιά απογοήτευση της αμερικανικής κοινής γνώμης από τους πολέμους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν.
Οποία ειρωνεία –και πόσο επικίνδυνο-, μόλις έναν χρόνο από τότε που επανήλθε στην προεδρία, έχουν αρχίσει να του αρέσουν οι πόλεμοι επιλογής που κάποτε καταδίκαζε.