Οι αγορές, βεβαίως, βρίσκονται σε αναμμένα κάρβουνα. Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν έχει σπρώξει ψηλότερα την τιμή του πετρελαίου και έχει γκρεμίσει τόσο τις μετοχές όσο και τα κρατικά ομόλογα.
Ορισμένες κρυφές γωνιές του οικοσυστήματος της αγοράς, όπως οι κορεατικές μετοχές και τα βραχυπρόθεσμα ευρωπαϊκά κρατικά χρεόγραφα, έχουν δεχθεί βαρύ πλήγμα και, κατά καιρούς, το trading ομολόγων έχει αντιμετωπίσει μικρές διακοπές.
Ωστόσο, το βασικό τώρα είναι το πόσο συντεταγμένα γίνονται όλα αυτά. Αυτό είναι ανησυχητικό, είπε ο trader. «Υπάρχει ένας βαθμός εφησυχασμού. Ο μεγαλύτερος φόβος μου είναι ότι η αγορά εξακολουθεί να λειτουργεί με την υπόθεση πως αυτό δεν θα βγει εκτός ελέγχου».
Τα πάντα εξαρτώνται από το αν οι τιμές του πετρελαίου θα παραμείνουν χοντρικά εκεί που είναι –γύρω στα 100 δολάρια το βαρέλι- ή αν θα εκτιναχθούν ακόμα υψηλότερα. Οι fund managers κοιτάζουν τους traders πετρελαίου για απαντήσεις.
Οι traders πετρελαίου κοιτάζουν τους ειδικούς σε θέματα γεωπολιτικής. Οι ειδικοί σε θέματα γεωπολιτικής παρακολουθούν την ομοβροντία αντιφατικών δηλώσεων από Αμερικάνους αξιωματούχους και αναρωτιούνται πού ακριβώς βρίσκεται το όριο του Τραμπ για τις τιμές του πετρελαίου. Όλοι τους καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα: δεν γνωρίζουμε.
Ο βασικός κίνδυνος, φυσικά, είναι πως σε αντίθεση με το σοκ των τεράστιων παγκόσμιων αμερικανικών εμπορικών δασμών πριν από σχεδόν έναν χρόνο, ο Τραμπ δεν θα μπορέσει να το «κλείσει» αυτό. Το Ιράν μπορεί πολύ εύκολα να καταπνίξει τις παγκόσμιες προμήθειες πετρελαίου κρατώντας μπλοκαρισμένα τα Στενά του Ορμούζ, και ο νέος του ηγέτης, Μοτζταμπα Χαμενεΐ, έχει πει πως θέλει να κάνει αυτό ακριβώς.
Μπορεί; Και πάλι, δεν γνωρίζουμε.
Έτσι οι επενδυτές έχουν να διαχειριστούν σενάρια αντί για προβλέψεις. Γενικά το πετρέλαιο στα 120 με 130 δολάρια το βαρέλι θεωρείται σοβαρό «σημείο πόνου» για την παγκόσμια οικονομία. Τώρα, όμως, στο χειρότερο σενάριο αυτό θα μπορούσε να είναι απλά η αρχή. «Έχουμε οικονομολόγους να φτιάχνουν μοντέλα για τα 200 δολάρια», λέει η Κριστίνα Χούπερ, chief market strategist του hedge fund Man. «Για μένα, οι αγορές το αποτιμούν λάθος αυτό. Η τάξη στις αγορές κρύβει τα ευάλωτα σημεία».
Μέρος του προβλήματος είναι ότι η ιστορία στην καλύτερη περίπτωση είναι ένας προβληματικός οδηγός. Άλλωστε, η τιμή του Brent έφτασε έως τα 139 δολάρια το βαρέλι όταν εκτινάχθηκε μετά την Covid και την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, και πήγε ακόμα υψηλότερα με την έκρηξη της κινεζικής οικονομικής ανάπτυξης πριν τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.
Δεν είμαστε καν εκεί, και δεν έχουμε δει τον σχεδόν τετραπλασιασμό των τιμών πετρελαίου που έφερε την ύφεση την δεκαετία του 1970. Πράγματι, έχουμε κάτι παρόμοιο, αλλά διαφορετικό.
Μάλιστα, αυτό ισχύει για αρκετά από τα μεγάλα προβληματικά σημεία των χρηματαγορών σήμερα. «Στην γεωπολιτική, δεν είναι η δεκαετία του 1970», λέει ο Άντον Έσερ, chief investment officer της ολλανδικής εταιρείας διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων Robeco. «Στην τεχνητή νοημοσύνη, δεν είναι η έκρηξη του dotcom. Στις ιδιωτικές πιστώσεις, δεν είναι το 2008».
Έχει δίκιο. Αλλά έχουμε «λίγο από το καθένα… αυτό και πάλι δεν είναι καλό». Και «ποτέ δεν έχεις ιδέα ποιο θα είναι το έναυσμα» για να μετατραπούν οι επενδυτές από ανυπόμονοι σε πανικόβλητοι.
Αξίζει να θυμόμαστε ότι, όσο πιεστικός και αν είναι ο πόλεμος στο Ιράν, δεν είναι το μόνο ζήτημα που απασχολεί τους επενδυτές. Οι αμφιβολίες για το αν η τεχνητή νοημοσύνη αντιπροσωπεύει μια φούσκα στις τιμές των assets ή μια μηχανή αποδοτικότητας που καταστρέφει θέσεις εργασίας εργασίας, ή πιθανόν και τα δυο, παραμένουν, αλλά αυτό που γνωρίζουμε είναι πως τα τελευταία στοιχεία για την απασχόληση από τις ΗΠΑ έδειξαν μια ανησυχητική εικόνα.
Ως προς τις ιδιωτικές πιστώσεις, δεν σταματούν οι ανησυχητικές ειδήσεις. Το κακό due diligence και ο αλόγιστος δανεισμός μπορεί ακόμα να αποδειχτεί πως είναι χαρακτηριστικό και όχι απλώς σφάλμα αυτού του κλάδου, και οι ειδήσεις για funds που μπλοκάρουν τις εξόδους επενδυτών που θέλουν να αποχωρήσουν, ποτέ δεν είναι καλή εικόνα.
Όπως μου τόνισε πρόσφατα στέλεχος των ιδιωτικών αγορών, εδώ έχουν σημασία οι λεπτομέρειες. Υπάρχουν καλά deals και κακά deals, καλοί managers και κακοί, και σημαντικές περίπλοκες λεπτομέρειες αναφορικά με τους όρους υπό τους οποίους οι τελικοί επενδυτές υπογράφουν για αυτό το χρέος. Μαζί με τα ξερά καίγονται και τα χλωρά, είπε.
Όλα αυτά είναι αλήθεια. Είναι όμως επίσης αλήθεια πως σε μια σοβαρή κρίση, αυτό δεν νοιάζει κανέναν. Οποιαδήποτε πρόταση ξεκινάει με τη φράση «στην πραγματικότητα, αυτό δεν είναι σαν το ’08 επειδή…» είναι μια κακή θέση για οποιονδήποτε διαχειριστή πιστώσεων.
Ίσως όμως η πιο ανησυχητική ιστορική αναλογία είναι η πιο πρόσφατη: η κατάρρευση λόγω Covid το 2020. Τότε, ξέσπασε η κρίση, οι αγορές υποχώρησαν και οι επενδυτές υπέθεσαν πως η πίεση θα περνούσε γρήγορα.
Οι ανησυχίες για τον ιό «εξασθενούσαν», μας διαβεβαίωναν καλοντυμένοι αναλυτές της Wall Street, μόλις λίγες εβδομάδες πριν χτυπήσει πραγματικά η καταστροφή (όπως σημείωνα τότε, το φως στο τέλος του τούνελ μπορεί να αποδειχθεί πως είναι το τρένο που έρχεται).
Τον Μάρτιο του 2020, τις αγορές να βυθίζονται, οι ΗΠΑ έκοψαν τα επιτόκια στο μηδέν μια Κυριακή βράδυ. Την επόμενη μέρα, οι αμερικανικές μετοχές έκαναν «βουτιά» κατά επιπλέον 12%.
Δεν ισχύει απαραίτητα ότι βρισκόμαστε σε μια παρόμοια στιγμή τώρα, να κρεμόμαστε στον αέρα περιμένοντας τη βαρύτητα να μας γκρεμίσει, όπως το καρτούν Wile E Coyote. Πάντα υπάρχει η ελπίδα ως θα υπάρξει ουσιαστικό άνοιγμα των Στενών Ορμούζ, και ακόμα σημαντικότερο, πως θα υπάρξει ειρήνη στη Μέση Ανατολή.
Γνωρίζουμε όμως ένα πράγμα σίγουρα: οι επενδυτές πάντα θα πιστεύουν πως οι κρίσεις θα ξεθυμαίνουν, και κάποιες φορές δεν το κάνουν.