Αυτή η τελευταία τακτική πιθανόν θα γυρίσει μπούμερανγκ. Το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν έχε προκαλέσει την εκτίναξη των παγκόσμιων τιμών ενέργειας. Αλλά ο αμερικανικός αποκλεισμός ήδη στέλνει ακόμα υψηλότερα τις τιμές του πετρελαίου και του αερίου. Αυξάνει επίσης τον κίνδυνο το Ιράν να προβεί σε κλιμάκωση, πλήττοντας ενεργειακές υποδομές στον Περσικό Κόλπο.
Οι Ιρανοί πιστεύουν ότι ο χρόνος είναι με το μέρος τους σε αυτή την αντιπαράθεση, και πιθανόν έχουν δίκιο. Όσο περισσότερο παραμένουν κλειστά τα Στενά του Ορμούζ, τόσο περισσότερο θα αυξάνεται η οικονομική και πολιτική πίεση στις ΗΠΑ και στους συμμάχους. Ως αποτέλεσμα, το διαπραγματευτικό χέρι του Ιράν πιθανόν θα είναι ισχυρότερο -αν και όταν επαναληφθούν οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.
Η απώλεια περίπου 20% των παγκόσμιων προμηθειών ενέργειας έχει ήδη χαρακτηριστεί «η μεγαλύτερη απειλή για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια, στην ιστορία», από τον Fatih Birol, τον επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας. Προειδοποίησε πως η σημερινή κρίση μπορεί να επισκιάσει τις συνδυαστικές επιπτώσεις των πετρελαϊκών σοκ της δεκαετίας του 1970 -που προκάλεσαν αρκετά χρόνια πληθωρισμού, υφέσεων και δελτίων στα καύσιμα.
Οι οικονομικές επιπτώσεις του τωρινού πολέμου αμβλύνθηκαν για λίγο επειδή πολύ πετρέλαιο και αέριο από τον Περσικό Κόλπο βρίσκονταν ήδη εν πλω όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Αλλά οι επιπτώσεις του κλεισίματος των Στενών -και των επιθέσεων του Ιράν κατά ενεργειακών υποδομών στον Κόλπο- τώρα γίνονται πραγματικά αισθητές.
Η άνοδος της τιμής της βενζίνης στην αντλία είναι μόνο η αρχή. Μια έλλειψη καυσίμων αεροσκαφών θα πλήξει τα ταξίδια, που με τη σειρά της θα βλάψει τον τουρισμό εν όψει της κρίσιμης θερινής σεζόν στην Ευρώπη.
Η έλλειψη ηλίου -μεγάλο μέρος του οποίου παράγεται στο Κατάρ- θα μπορούσε να σταματήσει την παραγωγή ημιαγωγών. Η παραγωγή τροφίμων θα βλαφθεί από τις ελλείψεις στα λιπάσματα, που θα οδηγήσει σε περαιτέρω πληθωρισμό. Η Ασιατική Αναπτυξιακή Τράπεζα προέβλεψε πρόσφατα ότι η ενεργειακή κρίση θα μπορούσε να μειώσει την ανάπτυξη κατά περισσότερο από μια ποσοστιαία μονάδα φέτος στην αναπτυσσόμενη Ασία.
Ο Τραμπ είναι ξεκάθαρο πως ελπίζει ότι η οικονομική πίεση που θα ασκηθεί στο Ιράν μέσω του αποκλεισμού θα αναγκάσει την Ισλαμική Δημοκρατία να κάνει πίσω γρήγορα. Αλλά το ιρανικό καθεστώς είναι επινοητικό, αδίστακτο και παλεύει για τη ζωή του. Το Ιράν έχει επίσης ένα «μαξιλάρι» εισοδήματος που παράγεται από τις πρόσφατες πωλήσεις πετρελαίου του σε φουσκωμένες τιμές και μπορεί να παράγει κάποια έσοδα μέσω των εξαγωγών αερίου μέσω αγωγών.
Αν ο αποκλεισμός του Τραμπ αποτύχει να υποτάξει το Ιράν στη θέληση της Αμερικής, τότε οι ΗΠΑ θα έρθουν αντιμέτωπες με πολύ δύσκολες επιλογές. Ο πρόεδρος έχει ρίξει την πιθανότητα καταστροφής των ιρανικών υποδομών και κάποιες φορές προτείνει ότι θα ήταν εύκολη μια στρατιωτική επιχείρηση για να ανοίξουν τα Στενά.
Αλλά η αλήθεια είναι πως αν αυτές ήταν καλές ή εφαρμόσιμες επιλογές, θα είχαν ήδη δοκιμαστεί. Ακόμα και αν οι ΗΠΑ πετύχουν στην αποστολή μερικών πολεμικών πλοίων μέσω των Στενών, αυτό δεν θα εγγυάται την ασφάλεια της εμπορικής ναυτιλίας. Το Ιράν δεν χρειάζεται να βυθίσει ή να μπλοκάρει όλα τα τάνκερ. Λίγες επιθέσεις με drones ή ταχύπλοα θα συνέχιζαν να καθιστούν την κίνηση των τάνκερ ουσιαστικά μη ασφαλίσιμη.
Αν οι ΗΠΑ αποφασίσουν τότε να κλιμακώσουν περαιτέρω -υλοποιώντας τις απειλές του Τραμπ να εξαλείψει τις ιρανικές μονάδες ενέργειας και τις εγκαταστάσεις αφαλάτωσης- οι Ιρανοί έχουν απειλήσει να στοχεύσουν παρόμοιες εγκαταστάσεις στον Κόλπο. Χωρίς το φρέσκο νερό που παράγεται στις μονάδες αφαλάτωσης, η ζωή στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και στη Σαουδική Αραβία θα είναι σχεδόν αδύνατη.
Ο αγωγός πετρελαίου που διαπερνά τη Σαουδική Αραβία προς την Ερυθρά Θάλασσα -και παρέχει μια εναλλακτική για την εξαγωγή μέσω των Στενών- έχει ήδη μπει στο στόχαστρο και θα μπορούσε να δεχθεί πάλι πλήγμα. Οι σαουδαραβικοί σταθμοί άντλησης στις ακτές είναι επίσης ευάλωτοι. Οι σύμμαχοι του Ιράν, Χούθι, θα μπορούσαν να επιδιώξουν να μπλοκάρουν τις ενεργειακές εξαγωγές μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, στοχεύοντας πλοία στα Στενά Μπαμ παλ-Μανταμπ.
Οι βλαβερές πολιτικές και στρατηγικές επιπτώσεις αυτού του πολέμου εκτείνονται επίσης πολύ πέραν της Μέσης Ανατολής. Οι διαδηλώσεις για τις τιμές των καυσίμων στην Ιρλανδία σχεδόν παρέλυσαν τη χώρα την περασμένη εβδομάδα, οδηγώντας την κυβέρνηση να επιστρατεύσει τον στρατό για να ξανανοίξουν οι δρόμοι και τα λιμάνια και να ανακοινώσει επιδοτήσεις καυσίμων ύψους 505 εκατ. ευρώ.
Η Ιρλανδία πιθανόν είναι η πρώτη χώρα που βιώνει τέτοιου είδους αναταραχές. Και οι λιγότερο φερέγγυες κυβερνήσεις στην Ασία και στην Ευρώπη είναι απίθανο να έχουν τη δημοσιονομική δύναμη πυρός για να εξαγοράσουν τους διαδηλωτές. Η βαριά χρεωμένη Γαλλία -που έχει ιστορικό διαδηλώσεων λόγω των τιμών των καυσίμων- ήδη προετοιμάζεται για προβλήματα εν όψει των προεδρικών εκλογών του επόμενου έτους.
Πριν ανακοινωθεί ο αμερικανικός αποκλεισμός, πολλοί στην πετρελαϊκή βιομηχανία ήδη φαίνονταν να έχουν συμφιλιωθεί σιωπηρά με την ιδέα της πληρωμής διοδίων στο Ιράν για να περνούν από τα Στενά. Συχνά αναφέρεται χρέωση 1 δολαρίου το βαρέλι πετρελαίου.
Η κυβέρνηση Τραμπ επιμένει πως το ιρανικό σύστημα διοδίων θα είναι απαράδεκτο. Οι ΗΠΑ έχουν δίκιο πως οι επιπτώσεις για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας ανά τον κόσμο και για την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή θα είναι ζοφερές.
Ένα και μόνο κράτος, το Ιράν, θα έχει σε έναν επικερδή ασφυκτικό έλεγχο επί των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και αερίου, μετατρέποντάς το σε μια πιο ακραία και συγκεντρωμένη εκδοχή του OPEC. Θα χρησιμοποιούσε αυτά τα έσοδα για να ξαναχτίσει τα δίκτυα των πληρεξούσιών του και το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Η διαπραγμάτευση ενός τέλους του πολέμου -και της ενεργειακής κρίσης που προκαλείται- θα απαιτήσει στρατηγικό όραμα, υπομονή και μια ικανότητα να κατανοηθούν οι αμοιβαίες υποχωρήσεις και να οικοδομηθούν συμμαχίες. Όλα τα στοιχεία δηλαδή που δεν έχει ο Τραμπ.
Τι μπάχαλο!