Ο κόσμος κάποτε ταρακουνιόταν με τη δύναμη του ΟΠΕΚ. Το πετρελαϊκό εμπάργκο που επέβαλλε το 1973 η Σαουδική Αραβία στις ΗΠΑ σχεδόν τετραπλασίασε την τιμή του αργού πετρελαίου.
Η επιρροή του καρτέλ καιρό τώρα φθίνει, λόγω του μειούμενου μεριδίου του πετρελαίου στο παγκόσμιο ενεργειακό μείγμα και το μειούμενο μερίδιο του ΟΠΕΚ στην παγκόσμια παραγωγή χάρη στη σχιστολιθική επανάσταση των ΗΠΑ και την αυξανόμενη παραγωγή σε χώρες όπως ο Καναδάς, η Βραζιλία και η Γουιάνα.
Η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων δίνει την εντύπωση ενός οργανισμού που βρίσκεται τώρα στο λυκόφως του. Τονίζει επίσης το πώς ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν αναδιαμορφώνει τις ενεργειακές αγορές και τον Περσικό Κόλπο –και πώς οι πολυμερείς οργανισμοί που, καλώς ή κακώς, κυριαρχούσαν στον κόσμο κατά το μεγαλύτερο μέρος της μεταπολεμικής περιόδου, ξηλώνονται.
Η αλήθεια είναι πως τα ΗΑΕ χρόνια τώρα έψαχναν τρόπο για να φύγουν από τον ΟΠΕΚ. Οι Εμιρατινοί έχουν επενδύσει δισεκατομμύρια στην αύξηση της παραγωγικής τους δυνατότητας στα 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως μέχρι το 2027. Άρα είναι ενοχλημένοι με τις ποσοστώσεις που συχνά έχουν περιορίσει την παραγωγή τους σε κατά τι παραπάνω από 3 εκατ. βαρέλια ημερησίως –έστω και αν από καιρό έκαναν «ζαβολιές» στις ποσοστώσεις αυτές.
Η δυσαρέσκεια του Άμπου Ντάμπι αντανακλά μια ευρύτερη σύγκρουση: μεταξύ των «γερακιών» των πετρελαϊκών τιμών όπως η Σαουδική Αραβία –ο de facto ηγέτης του ΟΠΕΚ- που προσπαθεί να υπερασπιστεί τις υψηλότερες τιμές για να ισοσκελίσει τον προϋπολογισμό της, και τα ΗΑΕ και ορισμένους άλλους που θα προτιμούσαν να μεγιστοποιήσουν τους όγκους και το μερίδιο αγοράς πριν την μακροπρόθεσμη πτώση στη ζήτηση.
Οι εντάσεις μεταξύ του Ριάντ και του Άμπου Ντάμπι έχουν επιδεινωθεί από την διχόνοια αναφορικά με περιφερειακές πολιτικές, καθώς υποστηρίζουν διαφορετικές πλευρές στον εμφύλιο πόλεμο του Σουδάν και αντίπαλες ομάδες στην Υεμένη.
Ο πόλεμος στο Ιράν έχει δημιουργήσει τόσο μια ευκαιρία όσο και περαιτέρω κίνητρα για να φύγουν τα ΗΑΕ. Η παράλυση των πετρελαϊκών εξαγωγών του Κόλπου λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν σημαίνει πως μπορούσαν να ανακοινώσουν την αποχώρησή τους χωρίς να ταρακουνήσουν την παγκόσμια αγορά πετρελαίου.
Η αποχώρηση δίνει επίσης τώρα τη δυνατότητα στο Άμπου Ντάμπι να εκμεταλλευτεί πλήρως το άνοιγμα των Στενών –όταν συμβεί- ακόμα και αν αυτό οδηγήσει σε κατάρρευση τιμών. Υποθέτοντας πως αυτό το ενεργειακό σοκ, όπως και προηγούμενα, θα οδηγήσει σε μια περαιτέρω παγκόσμια μακροπρόθεσμη απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα, η χώρα είναι ελεύθερη να επιδιώξει την προτιμώμενη προσέγγιση της αύξησης των όγκων.
Φυσικά, δεν μπορούμε να ξεγράψουμε τον ΟΠΕΚ. Η έξοδος των ΗΑΕ συνιστά μια θεμελιώδη ρωγμή, αλλά ο ΟΠΕΚ έχει επιβιώσει τα τελευταία χρόνια των αποχωρήσεων του Κατάρ, της Αγκόλας και του Εκουαδόρ. Τα εναπομείναντα μέλη εξακολουθούν να κατέχουν σχεδόν το 75% των παγκόσμιων αποδεδειγμένων κοιτασμάτων αργού πετρελαίου, με κόστη εξόρυξης που δεν μπορούν να πετύχουν οι περισσότερες χώρες εκτός ΟΠΕΚ–κάτι που φέρνει τον Οργανισμό σε καλή θέση για έναν κόσμο φθίνουσας ζήτησης.
Ωστόσο ακόμα και μετά τη δημιουργία του ΟΠΕΚ+ που δέχθηκε νέα μέλη όπως η Ρωσία, η συνεχιζόμενη ικανότητα του καρτέλ, αν όχι να ορίζει τιμές τουλάχιστον να διαχειρίζεται την αγορά, βασίζεται στη δυνατότητά του να συντονίζει τους «βασικούς» παραγωγούς του Κόλπου.
Ο πόλεμος στο Ιράν έχει ήδη δημιουργήσει βαθύτερο χάσμα μεταξύ του Ιράν και των Αράβων γειτόνων του στον Κόλπο. Η έξοδος των ΗΑΕ από το καρτέλ αντιπροσωπεύει μια περαιτέρω αποσύνθεση.
Το Άμπου Ντάμπι θα μπορούσε να είχε αποφασίσει πως η συνεργασία με τους γείτονές του είναι ζωτικής σημασίας για την περιφερειακή μεταπολεμική ανάκαμψη. Αντιθέτως, φαίνεται πως έδωσε προτεραιότητα τα δικά του συμφέροντα και σε μια ευκαιρία να κερδίσει την εύνοια των ΗΠΑ (που, όπως προέκυψε την περασμένη εβδομάδα, εξετάζει την παροχή γραμμή ανταλλαγής συναλλάγματος στα ΗΑΕ και στους συμμάχους του Κόλπου που έχουν πληγεί από τις επιπτώσεις του πολέμου).
Οποιαδήποτε αποδυνάμωση του ΟΠΕΚ πιθανόν θα θεωρηθεί νίκη από τον Λευκό Οίκο του Τραμπ –αν και εάν προκαλέσει μεγαλύτερη αστάθεια τιμών και υπερπροσφορά στην αγορά, θα πιεστεί το αμερικανικό σχιστολιθικό πετρέλαιο.
Ο περαιτέρω επανασχεδιασμός της ενεργειακής τάξης στον Περσικό Κόλπο και παγκοσμίως θα εξαρτηθεί από το πότε και πώς θα τελειώσει ο πόλεμος στο Ιράν. Αλλά η οπορτουνιστική έξοδος των ΗΑΕ, του μόνου άλλου παραγωγού του ΟΠΕΚ με σημαντική πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, αφήνει τη Σαουδική Αραβία ως τον κύριο παραγωγό-ρυθμιστή που προσπαθεί να συγκρατήσει μια διχασμένη συμμαχία.
Το Άμπου Ντάμπι έχει επιλέξει να αντλήσει όσο μπορεί τώρα αντί να αφήσει τα αποθέματα να γίνουν ανεκμετάλλευτα περιουσιακά στοιχεία. Κάποιοι άλλοι μπορεί να αποφασίσουν να κάνουν το ίδιο.