Οι μαγκιές, που είναι σήμα κατατεθέν του προέδρου των ΗΠΑ, θα χρησιμοποιηθούν για να συγκαλύψει την αδυναμία της θέσης του. Οι Κινέζοι είναι απίθανο να του το τρίψουν στη μούρη. Γνωρίζουν πώς να δείξουν τον απαραίτητο σεβασμό στους ξένους επισκέπτες, όταν τους εξυπηρετεί.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πως ο Σι Τζινπίνγκ είναι αυτός που «κρατάει τα χαρτιά» -για να χρησιμοποιήσουμε μια φράση που αρέσει στον Τραμπ. Ο άσος του Κινέζου προέδρου είναι το σχεδόν μονοπώλιο που έχει η χώρα του στην παραγωγή σπάνιων γαιών και κρίσιμων ορυκτών που είναι κρίσιμης σημασίας για τη λειτουργία της αμερικανικής βιομηχανίας.
Η Κίνα έπαιξε αυτό το χαρτί με δραματικές επιπτώσεις ως απάντηση στους δασμούς που ανακοίνωσε ο Τραμπ την «ημέρα απελευθέρωση» – στο πλαίσιο της οποίας αυξήθηκαν για σύντομο χρονικό διάστημα οι αμερικανικοί δασμοί στις κινεζικές εισαγωγές στο 145%.
Η σχεδόν άμεση απάντηση του Πεκίνου ήταν να περιορίσει τις εξαγωγές κρίσιμων ορυκτών. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, οι γραμμές παραγωγής σε ορισμένα αμερικανικά εργοστάσια έκλεισαν. Εντός μηνών, οι ΗΠΑ συμφώνησαν σε εμπορική «εκεχειρία» που μείωσε τους δασμούς.
Οι αμερικανικοί δασμοί στα κινεζικά προϊόντα εξακολουθούν να είναι υψηλοί κατά τα ιστορικά πρότυπα, αλλά φαίνεται πως βρίσκονται σε επίπεδο το οποίο το Πεκίνο μπορεί άνετα να ανεχθεί. Το παγκόσμιο εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας παραμένει κοντά σε επίπεδα ρεκόρ.
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, ισχυρίζεται πως η Αμερική θα μπορέσει να σπάσει τον κλοιό της Κίνας στα κρίσιμα ορυκτά μέσα σε δυο χρόνια. Λίγοι είναι οι ειδήμονες που συμφωνούν.
Αντιθέτως, μπορεί να χρειαστεί μια διαρκής προσπάθεια δεκαετιών ή και περισσότερο για να αναπτυχθούν οι εναλλακτικές αλυσίδες προμήθειας που θα απελευθερώσουν τη δυτική βιομηχανία (και κομμάτια του αμερικανικού στρατού) από την εξάρτηση τους στις εισαγωγές από την Κίνα.
Το αμερικανικό αντίστοιχο του ελέγχου που ασκεί η Κίνα στις σπάνιες γαίες υποτίθεται πως θα ήταν η πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ στην υψηλή τεχνολογία –συγκεκριμένα στα πιο προηγμένα τσιπ ημιαγωγών. Η κυβέρνηση Μπάιντεν επέβαλλε σημαντικούς περιορισμούς στις τεχνολογικές εξαγωγές προς την Κίνα, σε μια προσπάθεια να διατηρήσει αυτό το πλεονέκτημα.
Αλλά αυτοί οι περιορισμοί, αν και πολύ άβολοι για την Κίνα, δεν απέτρεψαν την ταχεία ανάπτυξη της τεχνολογικής βιομηχανίας της χώρας. Τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης της Κίνας λέγεται ότι σήμερα βρίσκονται μόλις έξι μήνες πίσω από τα αντίστοιχα αμερικανικά.
Η Κίνα προηγείται επίσης σε ορισμένες βιομηχανίες του μέλλοντος, όπως τα ηλεκτρικά οχήματα. Εν τω μεταξύ, οι κορυφαίοι κατασκευαστές τσιπ της Αμερικής, συγκεκριμένα η Nvidia, πιέζουν για χαλάρωση των περιορισμών στις τεχνολογικές εξαγωγές –υποστηρίζοντας πως θα χάσουν πολύτιμες αγορές από τους ταχύτατα αναπτυσσόμενους κινέζους ανταγωνιστές.
Η στρατηγική θέση του Τραμπ έχει αποδυναμωθεί περαιτέρω με το φιάσκο του πολέμου στο Ιράν. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ ήταν αρχικά προγραμματισμένο να ταξιδέψει στο Πεκίνο στα μέσα Απριλίου. Καθυστέρησε το ταξίδι, προφανώς ελπίζοντας να τελειώσει τον πόλεμο στο Ιράν πριν συναντηθεί με τον Σι. Αντιθέτως, θα φτάσει στην Κίνα με τα Στενά του Ορμούζ να παραμένουν ουσιαστικά κλειστά και εξοργισμένος με την ανικανότητα των ΗΠΑ να κάνουν το Ιράν να υποκύψει στη βούληση της Αμερικής.
Θα εκμεταλλευτεί, λοιπόν, ο Σι την αδυναμία του Τραμπ; Αν ο Κινέζος ηγέτης παίξει σωστά τα χαρτιά του, θα αξιοποιήσει την ανάγκη του επισκέπτη του για ορισμένες «νίκες».
Η Κίνα είναι πιθανό να συμφωνήσει σε κάποιες αγορές-μαμούθ αμερικανικών προϊόντων –«Boeing και σόγια»- που θα δώσουν στον Τραμπ κάτι για να καυχιέται. Μια κινεζική προσφορά για μεγάλες επενδύσεις στις ΗΠΑ θα μπορούσε να δελεάσει τον Τραμπ, αν και κάτι τέτοιο θα αντιμετωπιζόταν με καχυποψία από τους συμβούλους ασφαλείας του. Ως αντάλλαγμα, οι Κινέζοι μπορεί να επιδιώξουν περαιτέρω παραχωρήσεις στο εμπόριο.
Η Κίνα ίσως εγκρίνει επίσης τη δημιουργία ενός Εμπορικού Συμβουλίου. Όπως και το «Συμβούλιο Ειρήνης» του Τραμπ, αυτό θα παρουσιαστεί από τον Λευκό Οίκο ως μια εναλλακτική λύση έναντι των αποτυχημένων πολυμερών θεσμών -τον ΟΗΕ στην περίπτωση της ειρήνης και τον ΠΟΕ όσον αφορά το εμπόριο.
Η πραγματικότητα είναι ότι ένα νέο εμπορικό συμβούλιο είναι εξαιρετικά απίθανο να επιλύσει τις εμπορικές ανισορροπίες -ακριβώς όπως το νέο συμβούλιο ειρήνης απέτυχε μυστηριωδώς να τερματίσει τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή. Αλλά για τους Κινέζους, δεν υπάρχει ουσιαστικό ρίσκο στο να συμφωνήσουν σε μια φανταχτερή ανακοίνωση, αν έτσι θα είναι ευχαριστημένος ο Τραμπ.
Το μεγάλο γεωπολιτικό ζήτημα στο τραπέζι θα είναι το μέλλον της Ταϊβάν. Οι Κινέζοι έχουν ξεκαθαρίσει πως θέλουν κάτι επ’ αυτού. Πριν από την επίσκεψη, υπήρξαν εικασίες ότι ο Τραμπ ενδέχεται να αλλάξει την αμερικανική θέση για το μέλλον του νησιού, δηλώνοντας ρητά ότι οι ΗΠΑ αντιτίθενται στην ανεξαρτησία της Ταϊβάν, αντί να λένε απλώς ότι δεν την υποστηρίζουν.
Αυτό μπορεί να ακούγεται ως μια μικρή σημασιολογική διαφορά. Θα θεωρούνταν όμως τεράστια νίκη για τον Σι, τόσο στο Πεκίνο, όσο και στην Ταϊπέι -αυξάνοντας την πίεση στους Ταϊβανέζους να συμφωνήσουν σε συνομιλίες για την «επανένωση».
Άκουσα μάλιστα ορισμένους ένθερμους Κινέζους σχολιαστές να συγκρίνουν την επίσκεψη του Τραμπ αυτή την εβδομάδα με το ταξίδι της Μάργκαρετ Θάτσερ στο Πεκίνο το 1984, κατά το οποίο η Βρετανίδα ηγέτης συμφώνησε να επιστρέψει την κυριαρχία του Χονγκ Κονγκ στην Κίνα.
Η αναλογία αυτή είναι εσφαλμένη. Η Ταϊβάν δεν είναι αμερικανική αποικία, οπότε ο Τραμπ δεν μπορεί να την «παραδώσει» στην Κίνα. Ο Αμερικανός πρόεδρος μπορεί, ωστόσο, να αποδυναμώσει σοβαρά τη θέση της Ταϊβάν, δίνοντας σήμα για μείωση της πολιτικής και στρατιωτικής υποστήριξης προς το αυτοδιοικούμενο νησί.
Ο ίδιος ο Τραμπ μπορεί να μην ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τη μοίρα της Ταϊβάν. Πολλοί από τους συμβούλους του όμως, καθώς και το Κογκρέσο των ΗΠΑ, ενδιαφέρονται. Είναι πιθανό να προβάλουν σθεναρή αντίσταση εάν ο πρόεδρος προχωρήσει σε μια ριζική αλλαγή πολιτικής.
Ο Τραμπ φτάνει στο Πεκίνο ως ένας μη δημοφιλής ηγέτης σε αποδυναμωμένη θέση. Αλλά ο Σι μπορεί να είναι ικανοποιημένος με σταδιακά κέρδη προς το παρόν. Έχει την πολυτέλεια να παίζει ένα παιχνίδι μακροπρόθεσμης στρατηγικής.