Η διπλωματική προσπάθεια είναι χαλαρή. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε το Σάββατο πως για τη συμφωνία είχε «σε μεγάλο βαθμό γίνει η διαπραγμάτευση» και πως «θα ανακοινωθεί σύντομα». Ο κόσμος ακόμα περιμένει. Τα αμερικανικά πλήγματα κατά ιρανικών εκτοξευτών πυραύλων και πλοίων τη νύχτα της Δευτέρας υπογράμμισε το πόσο εύθραυστη είναι η κατάσταση. Οι συνομιλίες, ωστόσο, συνεχίζονται.
Μια συμφωνία δεν θα εγγυάται το οριστικό τέλος του πολέμου. Αλλά θα μειώσει τους κινδύνους για επανέναρξης της σύρραξης σε πλήρη κλίμακα. Το άνοιγμα των Στενών θα άρχιζε να αμβλύνει τη χειρότερη ενεργειακή κρίση των τελευταίων δεκαετιών και θα μείωνε τους κινδύνους παγκόσμιας ύφεσης.
Θα είναι μια καλή συμφωνία; Εξαρτάται από τις επιλογές. Ως έχουν τα πράγματα, δεν υπάρχουν καλύτερες επιλογές μετά από μια αμερικανοϊσραηλινή επίθεση που δεν θα έπρεπε να είχε πραγματοποιηθεί ποτέ.
Οι εναλλακτικές θα ήταν η διατήρηση του status quo, μια «βρώμικη» εκεχειρία με τα Στενά να παραμένουν ουσιαστικά κλειστά· η επανέναρξη των πληγμάτων στο Ιράν, κάτι που πιθανόν θα βάθαινε το αδιέξοδο και θα προκαλούσε περισσότερα ιρανικά αντίποινα κατά κρατών του Κόλπου· ή ο Τραμπ να κηρύξει «νίκη» και να νίψει τας χείρας του από την κρίση που ο ίδιος πυροδότησε.
Οι φιλοπόλεμοι Ρεπουμπλικάνοι, όπως ήταν αναμενόμενο, επέκριναν τη συμφωνία. Ωστόσο, ήταν τα δικά τους τύμπανα του πολέμου (μαζί με τα επιχειρήματα του Ισραηλινού Πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου) που βοήθησαν να ενθαρρυνθεί ο Τραμπ να βυθίσει τον κόσμο σε αυτό το χάος.
Ο Αμερικανός πρόεδρος και ο Νετανιάχου στερούνταν εξαρχής μιας συνεκτικής στρατηγικής και υποτίμησαν τον εχθρό τους. Ο Τραμπ φάνηκε να εκπλήσσεται από το γεγονός ότι το Ιράν εξαπέλυσε επιθέσεις εναντίον των συμμάχων των ΗΠΑ στον Κόλπο και κατάφερε να κρατήσει όμηρο τα Στενά. Τώρα η Τεχεράνη διαθέτει ένα νέο μέσο πίεσης που δημιουργεί προϋποθέσεις να σκληρύνει τη στάση της στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Το Ιράν, επίσης, χρειάζεται μια συμφωνία μετά από εβδομάδες βομβαρδισμών. Το ισλαμικό καθεστώς διέψευσε όσους το θεωρούσαν χάρτινη τίγρη. Παραμένει όρθιο και ακόμη πιο σκληροπυρηνικό, επιδεικνύοντας ακόμα την ικανότητα να πλήττει με ακρίβεια αμερικανικές βάσεις και ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο.
Έχει υποστεί, ωστόσο, καταστροφικά πλήγματα, συμπεριλαμβανομένης της απώλειας του βετεράνου ανώτατου ηγέτη του, Αλί Χαμενεΐ, καθώς και κορυφαίων αξιωματούχων της άμυνας και του στρατού.
Οι υποδομές του έχουν πληγεί βαριά, συμπεριλαμβανομένων των εργοστασίων χάλυβα και πετροχημικών που αποτελούσαν ζωτική πηγή εσόδων και θέσεων εργασίας. Το καθεστώς, ήδη σε αποσύνθεση και στερούμενο νομιμότητας, πρέπει να ξεκινήσει την ανοικοδόμηση γνωρίζοντας ότι η κύρια δοκιμασία του στο εσωτερικό της χώρας δεν έχει έρθει ακόμη.
Κρίσιμα ερωτήματα παραμένουν αναφορικά με το μελλοντικό καθεστώς των Στενών του Ορμούζ και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, το οποίο έχει ήδη υποστεί πλήγμα από τα αμερικανοϊσραηλινά χτυπήματα.
Βάσει της προτεινόμενης συμφωνίας, η Τεχεράνη δεν θα επιβάλλει τέλη στα πλοία για τη διάρκεια της περιόδου των 60 ημερών. Υπάρχει μια δέσμευση για συζήτηση προκειμένου το Ιράν είτε να «αραιώσει», είτε να παραδώσει το απόθεμα ουρανίου του που έχει εμπλουτιστεί σε επίπεδο σχεδόν κατάλληλο για την κατασκευή όπλων.
Το καθεστώς θα δεσμευόταν επίσης να μην αναπτύξει ποτέ πυρηνικό όπλο. Εάν προβεί σε παραχωρήσεις, υπάρχει η υπόσχεση για σταδιακή άρση των κυρώσεων και αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων που κρατούνται στο εξωτερικό. Αυτό όμως θα εξαρτηθεί από την πρόοδο των συνομιλιών προς μια τελική, ολοκληρωμένη συμφωνία.
Θα υπάρξουν εκκρεμότητες. Κρίσιμα ζητήματα, συμπεριλαμβανομένου του οπλοστασίου πυραύλων και drones του Ιράν, αφήνονται για άλλη στιγμή. Κατά βάση, οι περιφερειακές δυνάμεις θα αφεθούν να συζητήσουν τις ανησυχίες τους για την ασφάλεια και τη μελλοντική διαχείριση των Στενών με το Ιράν. Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος αυτή η συμφωνία, όπως και το σχέδιο του Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου, να βαλτώσει στην αρχική της φάση.
Η συμφωνία, εάν επιτευχθεί, δεν αποτελεί πανάκεια για τις βαθύτερες αιτίες μιας κρίσης που σοβεί εδώ και δεκαετίες. Αλλά δεν υπήρχε ποτέ περίπτωση να γίνει κάτι τέτοιο, αφότου ο Τραμπ πήρε τη μοιραία απόφαση να εγκαταλείψει τη διπλωματία και να επιλέξει τον πόλεμο.
Αυτό που προσφέρει η συμφωνία είναι η τέχνη του εφικτού, μια ευκαιρία να μπει τέλος στον κύκλο της κλιμάκωσης. Αυτή, προς το παρόν, είναι η λιγότερο κακή επιλογή.