Η εκρηκτική αύξηση των data centers κυριαρχεί σε όλες τις συζητήσεις για την αμερικανική οικονομία. Καθοδηγεί το ασυγκράτητο χρηματιστήριο, αυξάνει τη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια και διατηρεί τη λειτουργία των εταιρειών που κατασκευάζουν τα πάντα, από γεννήτριες μέχρι συστήματα ψύξης.
Οι επενδύσεις στον εξοπλισμό υπολογιστών συνεισέφεραν 0,9 ποσοστιαίες μονάδες ανάπτυξης στο ετησιοποιημένο πραγματικό ΑΕΠ το α’ τρίμηνο, όταν η συνολική αύξηση του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος ήταν 1,6%.
Δεν θα πρέπει, όμως, να υπνωτιζόμαστε από την άνθιση σε έναν τομέα. Υπάρχει μια άλλη αμερικανική εταιρική οικονομία που εμφανίζει πολύ διαφορετική εικόνα: επικεντρώνεται στην κατανάλωση και όχι στις επενδύσεις, είναι άγρια ανταγωνιστική, αγωνίζεται να προσελκύσει την προσοχή των επενδυτών και μετά βίας αναπτύσσεται.
Για μια ματιά σε αυτή την άλλη οικονομία, δείτε τη βιομηχανία καταναλωτικών συσκευασμένων ειδών. Αυτές οι εταιρείες πωλούν προϊόντα που όλοι χρειαζόμαστε, από απορρυπαντικά μέχρι δημητριακά, υπό ισχυρά brands και με προηγμένο marketing. Αλλά αναπτύσσονται με ρυθμό μικρότερο από εκείνον του ΑΕΠ.
Τα δεδομένα του Adam Josephson της Sakonnet Research δείχνουν πως οι μέσοι όγκοι πωλήσεων στο 15% των μεγαλύτερων βασικών αμερικανικών εταιρειών –των Coca-Cola, Procter & Gamble, Hershey –είναι αρνητικοί στα 13 από τα 18 τελευταία τρίμηνα.
Συμπεριλαμβανομένων των μερισμάτων, οι τομείς των προϊόντων οικιακής χρήσης και προϊόντων τροφίμων του S&P 500 έχουν αποδώσει 2% και -6% αντίστοιχα τα τελευταία πέντε χρόνια.
Ποιο είναι το πρόβλημα; Η λίστα είναι μεγάλη. Οι καταναλωτές μεσαίου και χαμηλότερου εισοδήματος βρίσκονται υπό αυξανόμενη πίεση. Η έκταση στην οποία η αμερικανική οικονομία έχει «σχήμα Κ» -με τους πλούσιους και τις εταιρείες που τους εξυπηρετούν να ακμάζουν την ώρα που οι υπόλοιποι βρίσκονται σε πτώση- έχει μεγαλοποιηθεί.
Η αύξηση των πραγματικών μισθών, όμως, πρόσφατα «γύρισε» αρνητική, και η κατανάλωση, ενώ εξακολουθεί να αναπτύσσεται, βρίσκεται σε τάση επιβράδυνσης από την αρχή του έτους. Οι εταιρείες καταναλωτικών συσκευασμένων ειδών δεν είναι οι μόνες που νοιώθουν την πίεση: στην αυτοκινητοβιομηχανία, για παράδειγμα, οι πωλήσεις ανά μονάδα κινούνται πλαγίως στις περίπου 16 εκατ. μονάδες ετησίως, πολύ χαμηλότερα από τα προ-πανδημίας επίπεδα.
Δεν βοηθά το ότι ο πληθυσμός της μετα-μεταναστευτικής Αμερικής δεν αναπτύσσεται, ή το γεγονός πως η εξάπλωση των φαρμάκων GLP-1 έχει μειώσει τη ζήτηση για σνακ. Επιπλέον, η βιομηχανία των καταναλωτικών συσκευασμένων ειδών αύξησε σημαντικά τις τιμές κατά τη διάρκεια της αύξησης του πληθωρισμού το 2021-2022, φτάνοντας ή ξεπερνώντας τα επίπεδα ανοχής των καταναλωτών.
Αυτό που «πονάει» περισσότερο, όμως, είναι η άνοδος εναλλακτικών brands. Το ηλεκτρονικό εμπόριο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν μειώσει τα εμπόδια εισόδου για τις «ανατρεπτικές» ή «επαναστατικές» μάρκες.
Μεγάλο μέρος του λιανεμπορίου έχει συγκεντρωθεί πίσω από τεράστιες εταιρείες όπως οι Walmart και Costco, ενώ η αντίληψη πως τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, όπως η Kirkland της Costco είναι χαμηλής ποιότητας, έχει εξασθενίσει.
Ο Nicolas Willemot, που ηγείται του κλάδου καταναλωτικών προϊόντων στην Bain, υποστηρίζει πως οι καταναλωτικές δαπάνες στις ΗΠΑ αυξάνονται, αλλά οι ιδιωτικές ετικέτες και οι «ανατρεπτικές» μάρκες απορροφούν το 70% της ανάπτυξης.
Οι μεγάλοι παίκτες στον τομέα των συσκευασμένων καταναλωτικών ειδών πρέπει να δουλέψουν πιο σκληρά για να δώσουν στους καταναλωτές αυτό που θέλουν στη σωστή τιμή. Αλλά μεγάλο μέρος της προσοχής τους τα τελευταία χρόνια έχει αναλωθεί στις περικοπές κόστους και στις συγχωνεύσεις.
Το αμερικανοβραζιλιάνικο private equity fund 3G Capital ηγήθηκε της τάσης για επιθετική περικοπή κόστους. Αρχικά οδήγησε σε επιτυχημένες επενδύσεις στην Kraft Heinz και στην AB InBev, μεταξύ άλλων. Ακόμα και ο Warren Buffett παρασύρθηκε από αυτήν την πρόταση, συνεργαζόμενος με την 3G στις συμφωνίες Kraft Heinz. Αλλά η επακόλουθη ισχνή ανάπτυξη και η ισχνή επίδοση των μετοχών έπεισαν τη βιομηχανία για τους περιορισμούς της προσέγγισης.
Ομοίως, οι επενδυτές έχουν καταστήσει σαφή τον σκεπτικισμό τους ως προς τη συγκέντρωση, με αποτέλεσμα οι μετοχές της Kimberly-Clark να κάνουν «βουτιά» μετά την ανακοίνωση των σχεδίων της να εξαγοράσει το spin-off της Johnson and Johnson, Kenvue, πέρυσι. Το ίδιο έπαθε η McCormick όταν ανακοίνωσε μια συμφωνία για την αγορά της δραστηριότητας τροφίμων της Unilever τον Μάρτιο.
Η χρηματοοικονομική δομή δεν είναι πρόβλημα του κλάδου των καταναλωτικών συσκευασμένων ειδών, ούτε θα είναι και η λύση.
Τι μας λένε όλα αυτά για την «άλλη» οικονομία; Από τη θετική πλευρά, ο καταναλωτής εξυπηρετείται καλά. Ο κλάδος των καταναλωτικών συσκευασμένων προϊόντων, και ο γειτονικός κλάδος του λιανεμπορίου, είναι πολύ ανταγωνιστικοί σε τιμές και καινοτομία. Αλλά οι ελπίδες των επενδυτών και των εταιρειών ότι η χρηματοοικονομική μηχανική και η αναδιάρθρωση αποτελούν δρόμο προς τη βιομηχανική αναγέννηση, έχουν διαψευστεί.
Η ανάπτυξη είναι δύσκολο να επιτευχθεί οπουδήποτε –η οικονομία δεν είναι ένα παιχνίδι μηδενικού αποτελέσματος, αλλά μοιάζει περισσότερο με κάτι τέτοιο απ’ ότι πριν από μερικά χρόνια.
Μεγάλο μέρος της Αμερικής δουλεύει σε βιομηχανίες που μοιάζουν περισσότερο με καταναλωτικά αγαθά παρά με τεχνολογία. Αυτό εξηγεί πολλές από τις εμφανείς ανακολουθίες στην αμερικανική οικονομία: μεταξύ του χαμηλού ποσοστού ανεργίας και του κακού καταναλωτικού κλίματος, μεταξύ της σταθερής ανάπτυξης του ΑΕΠ και των κλαδικών ερευνών.
Η απόσταση μεταξύ της πληθωρικής, καθοδηγούμενης από τις επενδύσεις οικονομία της τεχνολογίας και της αδυσώπητης, καθοδηγούμενης από την κατανάλωση «άλλης» οικονομίας, διευρύνεται.
Να έχετε το νου σας και στα δυο.