«Αυτός ήταν ο δρόμος προς το πυρηνικό όπλο» είπε ο Τραμπ για τη συμφωνία που έκλεισε το 2015 ο Ομπάμα, την οποία επέκρινε έντονα για χρόνια και ακύρωσε κατά την πρώτη θητεία του. «Η δική μου είναι ένα τείχος ενάντια στο πυρηνικό όπλο», πρόσθεσε.
Η συμφωνία του Τραμπ να τερματίσει τον πόλεμο με το Ιράν μπορεί να άνοιξε τον δρόμο για αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, αποκλιμακώνοντας τις τιμές του πετρελαίου και στέλνοντας στα ύψη τις αγορές μετοχών, αλλά τον έχει φέρει σε θέση άμυνας.
Oι επικριτές διερωτώνται αν οι παραχωρήσεις που έκανε η Τεχεράνη άξιζαν τους τέσσερις μήνες πολέμου, τα δισεκατομμύρια δολαρίων που κόστισε, τη μείωση των αμερικανικών οπλικών αποθεμάτων και τις προστριβές με τους συμμάχους.
Σημειώνουν επίσης πως η συμφωνία του μοιάζει με το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA), που συμφωνήθηκε υπό την προεδρία Ομπάμα και περιόριζε το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν με αντάλλαγμα χαλάρωση κυρώσεων και το οποίο χρόνια τώρα αποτελεί μόνιμο «πονοκέφαλο» για τους συντηρητικούς.
Αναφερόμενος στον ισχυρισμό του Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πως η συμφωνία του είναι το «εντελώς αντίθετο» αυτής του Ομπάμα, ο Μόρτον Κλάιν, πρόεδρος της ακροδεξιάς και σταθερά φιλοτραμπικής Σιωνιστικής Οργάνωσης της Αμερικής είπε: «Αν και ελπίζουμε να είναι έτσι, πώς θα επιτευχθεί αυτό; Φαίνεται πως δεν υπάρχει συμφωνία επί του παρόντος για το πώς ή αν θα απομακρυνθούν τα πυρηνικά αποθέματα του Ιράν και θα παροπλιστούν οι πυρηνικές του εγκαταστάσεις».
Ο ίδιος ο Ομπάμα παρενέβη για να πει πως η δική του συμφωνία με την Τεχεράνη είχε ουσιαστικά τους ίδιους όρους με αυτήν του Τραμπ.
«Είναι αμφίβολο αν η όποια συμφωνία προκύψει θα είναι σημαντικά διαφορετική, ή θα αποτελεί σημαντική βελτίωση από τη συμφωνία που είχαμε εξ αρχής, και η οποία λειτουργούσε για μεγάλο χρονικό διάστημα προτού εμείς, οι ΗΠΑ, αποσυρθούμε από αυτήν» είπε ο Ομπάμα σε συνέντευξή του στο ABC, η οποία μεταδόθηκε την Τετάρτη.
Η σχέση του Τραμπ με τον προκάτοχό του στην πρώτη του θητεία πάντα ήταν τεταμένη. Έχει αποκαλέσει τον Ομπάμα «τον πιο αδαή πρόεδρο στην ιστορία» και «καταστροφή». Η ακύρωση του JCPOA ήταν ένα από τα χαρακτηριστικά επιτεύγματα εξωτερικής πολιτικής της πρώτης θητείας του.
Ο Τζ. Ντ. Βανς, αντιπρόεδρος και κορυφαίος Ρεπουμπλικάνος υποψήφιος για διαδοχή του Τραμπ το 2028, προσπαθεί σκληρά να δείξει τις διαφορές των δυο συμφωνιών, καθώς σε σειρά τηλεοπτικών συνεντεύξεων τις τελευταίες ημέρες υπερασπίζεται τη συμφωνία του Τραμπ.
«Αν ανατρέξετε στο JCPOA του Ομπάμα, αυτό που έκανε ήταν να πάρει ένα ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και να το επιταχύνει. Ουσιαστικά δωροδόκησε τους Ιρανούς για να σταματήσουν αυτό το πρόγραμμα», δήλωσε στο CBS. Τώρα, «το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα έχει καταστραφεί ολοσχερώς και αυτό που λέμε εμείς είναι: ‘δεσμευτείτε μακροπρόθεσμα να μην το ξαναχτίσετε και θα έχετε τα οφέλη που συνοδεύουν αυτή τη δέσμευση’», είπε ο Βανς.
Όμως ο Τραμπ δεν έχει δημοσιοποιήσει ακόμα το κείμενο της συμφωνίας, που αναμένεται να υπογραφεί σε τελετή στην Ελβετία την Παρασκευή, γεγονός που ανησυχεί πολλούς Ρεπουμπλικάνους στο Κογκρέσο.
«Μια συμφωνία τέτοιου μεγέθους αξίζει ενδελεχή εξέταση. Είναι κρίσιμης σημασίας η Γερουσία να έχει την ευκαιρία να εξετάσει τις λεπτομέρειες, να θέσει σκληρά ερωτήματα και να διασφαλίσει πως προστατεύονται τα συμφέροντα της Αμερικής και αυτά των συμμάχων μας» είπε η Τζόνι Ερνστ, γερουσιαστής των Ρεπουμπλικάνων από την Άιοβα.
Ερωτηθείς από δημοσιογράφο αν είναι σίγουρος πως το Ιράν θα εγκαταλείψει τις πυρηνικές του φιλοδοξίες, ο Τζον Κένεντι, Ρεπουμπλικάνος γερουσιαστής από τη Λουϊζιάνα, απάντησε: «εκτός αν έχει διδαχθεί κατ’ οίκον από κάποιον που πίνει από το πρωί, κανένας δεν είναι σίγουρος πως το Ιράν θα κάνει το οτιδήποτε».
Εκτός από τον σκεπτικισμό ως προς το αν αυτή η συμφωνία είναι αρκετά σκληρή για να περιορίσει τις πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν, ο Τραμπ αντιμετωπίζει επικρίσεις από συντηρητικούς αναφορικά με τη δυνητική χαλάρωση των κυρώσεων που υφίσταται η Τεχεράνη, την πιθανή συμπερίληψη ενός επενδυτικού ταμείου 300 δισ. δολαρίων που θα ιδρυθεί για την Ισλαμική Δημοκρατία και τους περιορισμούς στις ενέργειες του Ισραήλ στον Λίβανο.
Το συντηρητικό περιοδικό National Review σε κύριο άρθρο του τη Δευτέρα ζήτησε από τον πρόεδρο να «δημοσιοποιήσει το κείμενο» της συμφωνίας γράφοντας: «Συνολικά, υπάρχει πιθανότητα ο Τραμπ να επιστρέψει τις ΗΠΑ στην αποτυχημένη συμφωνία του Ομπάμα με το Ιράν, την οποία ορθώς ο Τραμπ έσκισε στην πρώτη θητεία του, κάτι που θα είχε όλα τα στοιχεία ενός εξευτελισμού μετά από όλα τα μεγάλα λόγια του προέδρου».
Οι Δημοκρατικοί ήδη επιτίθενται στη συμφωνία.
«Αν και θέλουμε να τελειώσει, αυτή η συμφωνία θα είναι αδιάψευστη απόδειξη για τον αμερικανικό λαό του πόσο καταστροφικός ήταν από την αρχή μέχρι το τέλος αυτός ο πόλεμος» δήλωσε την Τρίτη ο Κρις Μέρφι, γερουσιαστής των Δημοκρατικών από το Κονέκτικατ.
Ο Μπράιαν Κατούλις, senior fellow του think-tank Middle East Institute, είπε πως ακόμα και όταν δημοσιοποιηθεί το κείμενο θα είναι σαν «ελβετικό τυρί», δεδομένου του αριθμού των κενών που θα πρέπει να καλυφθούν, καθώς πολλά από τα δυσκολότερα ζητήματα θα απομένουν να επιλυθούν από τους διαπραγματευτές των ΗΠΑ και του Ιράν μέσα στις επόμενες 60 ημέρες.
«Αυτή η συμφωνία ουσιαστικά επαναφέρει το status quo ante με κάποιο τίμημα που θα καταβάλλεται στο Ιράν μόνο για να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ, και στη συνέχεια μηδενίζει τον χρόνο για συζητήσεις πάνω σε πυρηνικά ζητήματα και άλλα πράγματα, στα οποία δεν έχουν καταφέρει να καταλήξουν σε συναίνεση», είπε.
Ωστόσο, ο Κατούλις συμφώνησε πως το deal του Ομπάμα διαφέρει από αυτό του Τραμπ. Η συμφωνία του 2015 ήταν «μια πολύ λεπτομερής και εξαιρετικά τεχνική συμφωνία» με «μηχανισμούς εφαρμογής και επίβλεψη», είπε, προσθέτοντας: «αυτό το πράγμα ακούγεται σαν κάτι που συναρμολογήθηκε πρόχειρα μέσω μηνυμάτων στο WhatsApp».