Η σχετική επίδοση των μεγάλων χρηματιστηρίων του κόσμου τον τελευταίο χρόνο μπορεί να εξηγηθεί από το πόση έκθεση έχουν στην ΑΙ. Τα κράτη με μεγάλο αποτύπωμα στο «οικοσύστημα» των βιομηχανιών που αναπτύσσουν υποδομές και υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης υπεραποδίδουν σε τεράστιο βαθμό, ενώ όσα δεν έχουν υστερούν με διαφορά ρεκόρ. Στους νικητές περιλαμβάνονται οι ΗΠΑ και η Κίνα, χάρη πάνω απ’ όλα στα θεμελιώδη μοντέλα ΑΙ τους, η Ταϊβάν και η Νότια Κορέα χάρη στη δύναμη των κατασκευαστών τσιπ, και η Ιαπωνία και το Ισραήλ χάρη στο ευρύ φάσμα δεξιοτήτων γύρω από την ΑΙ.
Οι μερικώς νικητές είναι οι δευτερεύοντες προμηθευτές. Σε αυτούς περιλαμβάνονται κράτη που είναι εξαγωγείς κυκλωμάτων, servers και άλλου ηλεκτρονικού υλικού σχετικού με την ΑΙ – όπως το Μεξικό, η Ταϊλάνδη και το Βιετνάμ- ή παίζουν ρόλο στο «οικοσύστημα» των ΑΙ τόσο ως εξαγωγείς όσο και ως ευμεγέθεις βάσεις για data centres, όπως η Μαλαισία και η Σιγκαπούρη.
Στους χαμένους περιλαμβάνεται μεγάλο μέρος της Ευρώπης, με ελάχιστες εξαιρέσεις (η Ολλανδία είναι μεγάλος προμηθευτής προηγμένων τσιπ από μια μεγάλη εταιρεία). Ακόμα χειρότερα είναι εκείνες οι χώρες που δεν έχουν «AI plays» και βασίζονται βαριά στις βιομηχανίες που είναι πιο εκτεθειμένες στις ανατροπές, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών IT.
Στις ΗΠΑ, τα AI plays αποτελούν πάνω από το 40% της κεφαλαιοποίησης της αγοράς και αντιπροσωπεύουν πάνω από το 80% των αποδόσεων φέτος. Το προφίλ αποδόσεων και συγκέντρωσης είναι παρόμοιο στην Ιαπωνία και ακόμα πιο ακραίο στη Νότια Κορέα και στην Ταϊβάν. Στην Κίνα, όλη η δράση λαμβάνει χώρα σε νεότερα τμήματα της αγοράς που είναι προσανατολισμένα στην ανάπτυξη, ενώ οι τομείς της παλιάς οικονομίας δυσκολεύονται. Εν τω μεταξύ, χώρες όπως η Ινδία και οι Φιλιππίνες, που θεωρείται ότι βρίσκονται στη λάθος πλευρά της σαρωτικής επέλασης της ΑΙ, είναι στο «κόκκινο» φέτος.
Αν και η φρενίτιδα του διαδικτύου των τελών της δεκαετίας του 1990 επίσης ήταν ένα συντριπτικό παγκόσμιο φαινόμενο, δεν ήταν τόσο στενά εστιασμένη. Οι κορυφαίοι τεχνολογικοί υποκλάδοι τότε ήταν ο τηλεπικοινωνιακός εξοπλισμός, οι ημιαγωγοί και οι υπηρεσίες ασύρματης τηλεφωνίας, που αντιπροσώπευαν το 60% των κερδών στις παγκόσμιες αγορές κατά την κορύφωση των dotcom στις αρχές του 2000. Μέχρι στιγμής φέτος, οι τρεις κορυφαίοι τεχνολογικοί υποκλάδοι (ημιαγωγοί, hardware και ηλεκτρονικός εξοπλισμός) έχουν συνεισφέρει σημαντικά μεγαλύτερο μερίδιο των κερδών της παγκόσμιας αγοράς, που ξεπερνά το 70%.
Επίσης, σε αντίθεση με την κορύφωση των dotcom, όταν οι αποδόσεις που τροφοδοτούνταν από την τεχνολογία διαχέονταν σε διάφορους κλάδους και αγορές, σήμερα απορροφούν χρήματα από τους κλάδους και τα κράτη που δεν σχετίζονται με την ΑΙ. Ακόμα και στις ΗΠΑ, οι επενδύσεις εκτός του τεχνολογικού κλάδου μειώνονται σε πραγματικούς όρους. Εν τω μεταξύ, οι ξένοι συνεχίζουν να βγάζουν χρήμα από χώρες που θεωρούνται περιφερειακές ως προς την έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης, από το Ηνωμένο Βασίλειο μέχρι την Ινδονησία.
Οι παγκόσμιοι επενδυτές μπορεί να είναι επικεντρωμένοι σχεδόν αποκλειστικά στην τεχνητή νοημοσύνη, αλλά δεν επιλέγουν τυχαία νικητές. Τα κορυφαία στην τεχνητή νοημοσύνη κράτη είναι προ πολλού εδραιωμένες τεχνολογικές δυνάμεις με μια βαθιά δέσμευση στην έρευνα και ανάπτυξη, ξοδεύοντας άνω του 3% του ΑΕΠ κατά μέσο όρο –πάνω από τρεις φορές το επίπεδο των κρατών που υστερούν. Επενδύουν επίσης βαριά στην τεχνολογία, με τις τεχνολογικές δαπάνες να ανέρχονται κατά μέσο όρο στο 3,7% του ΑΕΠ μεταξύ των νικητών της ΑΙ, σε σύγκριση με το 2,7% για τους μερικώς νικητές και το 1,6% για τους χαμένους.
Βεβαίως, η θέση κανενός ηγέτη δεν είναι ασφαλής. Στις ΗΠΑ, η επίδοση των κυρίαρχων τεχνολογικών μετοχών των Magnificent 7 αποκλίνει όλο και περισσότερο, με τρεις να σημειώνουν άνοδο, τρεις πτώση και μια να είναι στάσιμη επί έναν χρόνο, ενώ όλες αντιμετωπίζουν κάποιου είδους ξένο ανταγωνισμό, συχνά από την Κίνα.
Στην Κίνα, γίγαντες όπως η Alibaba και η Tencent εξακολουθούν να προσπαθούν να καθορίσουν πώς θα κερδίσουν από την ΑΙ και έχουν σημειώσει πτώση γύρω στο 30% φέτος. Η πραγματική δυναμική της ΑΙ στην Κίνα βρίσκεται σε νεότερες τεχνολογικές εταιρείες, που συχνά είναι εισηγμένες σε δευτερογενείς αγορές που είναι πολύ πιο γνωστές στους τοπικούς παρά στους ξένους επενδυτές, όπως το ChiNext, που έχει σημειώσει άνοδο 35% για το έτος.
Στην Ιαπωνία, η ηγεσία της αγοράς έχει στραφεί έντονα προς την τεχνολογία τον τελευταίο χρόνο, με τους ημιαγωγούς να σημειώνουν άνοδο 200% και την πρωτοπόρο εταιρεία στη μνήμη υπολογιστών, την Kioxia, να καταγράφει άνοδο 3.500% και να καθίσταται η μεγαλύτερη μεμονωμένη μετοχή της χώρας.
Η ενισχυτική επίδραση του AI συνεχίζει να βοηθά στην τροφοδότηση πολλών οικονομιών μέσα από τη μία κρίση μετά την άλλη, από τον εμπορικό πόλεμο των δασμών έως το πετρελαϊκό σοκ του Ιράν. Οι προσδοκίες για την ανάπτυξη του ΑΕΠ έχουν αυξηθεί κατά σχεδόν μια ολόκληρη ποσοστιαία μονάδα για τους νικητές της ΑΙ από την αρχή του έτους, ενώ μειώνεται σημαντικά για τους χαμένους. Σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Ταϊβάν και η Κορέα, τα μεγάλα κέρδη στην προηγμένη μεταποίηση, η συνακόλουθη εκτίναξη των κερδών και η επίδραση του πλούτου από τα κέρδη του χρηματιστηρίου που οδηγούνται από την ΑΙ, συνεχίζουν να τονώνουν την οικονομική ανάπτυξη. Σε χώρες όπως η Κίνα, η Ταϊλάνδη και το Μεξικό, οι τεχνολογικές εξαγωγές αυξάνονται αρκετά γρήγορα ώστε να αντισταθμίσουν την αδυναμία σε άλλα τμήματα των οικονομιών τους, συμπεριλαμβανομένης της εγχώριας ζήτησης.
Εν ολίγοις, είναι ένας κόσμος που κινείται από την ΑΙ. Φυσικά, αυτή η μονομανία δεν θα κρατήσει για πάντα. Ο κερδοσκοπικός ενθουσιασμός θα ξεθωριάσει ενώ η τεχνολογική επανάσταση θα αντέχει και θα επεκτείνεται σε εμβέλεια. Όπως συνέβη μετά την έκρηξη των σιδηροδρόμων τον 19ο αιώνα και με την φρενίτιδα του διαδικτύου στο γύρισμα αυτού του αιώνα, τελικά θα επανέλθει μια πιο ισορροπημένη παγκόσμια αγορά. Αλλά όσο οι επενδυτές συνεχίζουν να βλέπουν την τεχνητή νοημοσύνη ως το μοναδικό θεμέλιο της επόμενης παγκόσμιας τάξης, θα συνεχίσουν να κατατάσσουν τα κράτη με βάση την τεχνολογική τους υπεροχή.
*O συγγραφέας του άρθρου είναι πρόεδρος του Rockefeller International. Το τελευταίο του βιβλίο έχει τίτλο ‘What Went Wrong With Capitalism’