Η αυξανόμενη συχνότητα και ακρίβεια των πληγμάτων ουκρανικών drones μεγάλου βεληνεκούς έχουν προκαλέσει στη Ρωσία τη μεγαλύτερη κρίση καυσίμων εδώ και δεκαετίες. Έχουν επίσης δημιουργήσει μια αυξανόμενη αίσθηση πως η δυναμική του πολέμου έχει αλλάξει. Ο πρωθυπουργός του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ είπε τον περασμένο μήνα πως «εμείς, οι Γερμανοί, το Ηνωμένο Βασίλειο, οι Γάλλοι, όλοι είμαστε της άποψης πως έχει γυρίσει ο τροχός… ο Πούτιν θα χάσει».
Λίγοι άνθρωποι όμως πιστεύουν πως ο Ρώσος ηγέτης απλά θα δεχθεί την ήττα, και έτσι οι δυτικοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής προετοιμάζονται για ένα καλοκαίρι κλιμάκωσης. «Το ερώτημα που όλοι θέτουμε» λέει ένας εξ αυτών, «είναι τι θα κάνει ο Πούτιν;»
Γενικότερα, υπάρχουν δύο σχολές σκέψης μεταξύ των στρατηγικών αναλυτών της Δύσης. Η πρώτη είναι πως εισερχόμαστε σε μια πολύ επικίνδυνη περίοδο και πως ένας στριμωγμένος Βλαντίμιρ Πούτιν πιθανόν θα ξεσπάσει σε μια προσπάθεια να αλλάξει την κατεύθυνση του πολέμου.
Μια δεύτερη σχολή σκέψης υποστηρίζει πως οι βιώσιμες επιλογές κλιμάκωσης του Πούτιν είναι στην πραγματικότητα πολύ περιορισμένες. Άρα ο μεγαλύτερος κίνδυνος μπορεί να είναι πως οι δυτικοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα τρομάξουν τόσο από την απειλή ρωσικής κλιμάκωσης, που θα πιέσουν την Ουκρανία να κάνει πίσω.
Υπάρχουν τέσσερις βασικές οδοί κλιμάκωσης. Η πρώτη είναι οι συμβατικές ενέργειες στο πεδίο της μάχης με την Ουκρανία. Η δεύτερη είναι τα πυρηνικά όπλα. Η τρίτη είναι μια άμεση επίθεση κατά του ΝΑΤΟ. Η τέταρτη είναι ο «υβριδικός πόλεμος» -ρωσικές μυστικές προσπάθειες να επιτεθεί σε δυτικές υποδομές ή μεμονωμένα πρόσωπα.
Υπάρχει μια προσδοκία πως η Ρωσία θα ρίξει περισσότερους στρατιώτες στην «κρεατομηχανή» της πρώτης γραμμής του μετώπου το καλοκαίρι. Ο Πούτιν ισχυρίστηκε πρόσφατα πως οι στρατοί του έχουν καταλάβει την πόλη Κοστιαντινιβκα, βασικό στόχο για το Κρεμλίνο στην ανατολική περιοχή Ντονιέτσκ. Αλλά αυτοί οι ισχυρισμοί διαψεύστηκαν και χλευάστηκαν από τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Δυτικοί αξιωματούχοι θεωρούν πως η Ρωσία χάνει τώρα στρατιώτες με ταχύτερο ρυθμό απ’ όσο μπορεί να τους αντικαταστήσει –με ρυθμό 35.000 σκοτωμένους ή τραυματισμένους τον μήνα. Υπάρχει εικασία πως ο Πούτιν μπορεί να ζητήσει γενική κινητοποίηση μέσω επιστράτευσης. Αλλά έτσι θα διακινδύνευε μια βίαιη λαϊκή αντίδραση.
Μετά από τέσσερα και πλέον χρόνια ενός κοστοβόρου πολέμου, δεν υπάρχουν και πολλά που να υποδηλώνουν πως η Ρωσία βρίσκεται στο χείλος μιας αποφασιστικής προόδου. Η επιθυμία του Πούτιν για εκδίκηση και κλιμάκωση μπορεί αντ’ αυτού να εκδηλωθεί με πιο αδιάκριτα πλήγματα –όπως συνέβη με τις επιθέσεις με πυραύλους και drones που σκότωσαν 30 αμάχους στο Κίεβο την περασμένη εβδομάδα. Ωστόσο αυτές οι τακτικές, αν και είναι κτηνώδεις, είναι απίθανο να αλλάξουν τα δεδομένα στον πόλεμο.
Καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, ο Πούτιν και οι συν αυτώ έχουν ρίξει αρκετές σπόντες για τη χρήση τακτικών πυρηνικών όπλων από τη Ρωσία. Αλλά αυτές οι απειλές λαμβάνονται πλέον λιγότερο σοβαρά απ’ ό,τι στην αρχή του πολέμου.
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της Δύσης πιστεύουν πως ο ηγέτης της Κίνας Σι Τζινπίνγκ έχει προειδοποιήσει τον Πούτιν να μη χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα. Και θεωρούν πως το Κρεμλίνο καταλαβαίνει τον κίνδυνο άμεσης παρέμβασης της Δύσης στον πόλεμο, εάν η Ρωσία χρησιμοποιήσει πυρηνικά.
Η συχνότητα και μόνο με την οποία ο Πούτιν και ο κύκλος του κραδαίνουν την απειλή των πυρηνικών, έχει ελαχιστοποιήσει τη δύναμη των απειλών αυτών να τρομάξουν. Όπως το θέτει ένας δυτικός αξιωματούχος: «έχει υποτιμήσει το νόμισμα».
Ορισμένοι δυτικοί ηγέτες, αντ’ αυτού, είναι έτοιμοι για ρωσικές προκλήσεις που θα στοχεύουν χώρες της Βαλτικής ή την Πολωνία. Αξιωματούχοι του τομέα ασφάλειας στη Λετονία έχουν πει πως η Ρωσία «προετοιμάζει στρατιωτικές προκλήσεις», δυνητικά με αυτούς ως στόχο.
Μια άμεση ρωσική επίθεση φαίνεται απίθανη. Αλλά οι στρατηγικοί αναλυτές της Δύσης από καιρό ανησυχούν για κάποιου είδους ρωσική επέμβαση, που θα εμφανίζεται ως αντίποινα για την επιθετικότητα του ΝΑΤΟ ή ως μια κίνηση για προστασία των ρωσόφωνων στη Βαλτική.
Η ιδέα θα μπορούσε να είναι η πρόκληση μιας στρατιωτικής και διπλωματικής κρίσης που θα διχάσει τη δυτική συμμαχία, οδηγώντας σε αυξημένη αμερικανική πίεση στην Ουκρανία να κάνει εδαφικές παραχωρήσεις.
Θα το διακινδύνευε όμως πράγματι αυτό ο Πούτιν; Τα τελευταία τέσσερα χρόνια πάντα απέφευγε την άμεση αντιπαράθεση με το ΝΑΤΟ, παρά τις ανησυχίες πως η Ρωσία μπορεί να επιτεθεί στις αλυσίδες εφοδιασμού και τις βάσεις σε ΝΑΤΟϊκό έδαφος που διοχετεύουν όπλα στην Ουκρανία.
Η κλιμάκωση στη Βαλτική μπορεί επίσης να απαιτήσει τη μετακίνηση Ρώσων στρατιωτών από το ουκρανικό μέτωπο. Ο Πούτιν θα μπορούσε επίσης να έχει σκεφτεί την πιθανότητα πως το να ανοίξει δεύτερο μέτωπο άμεσα σε ΝΑΤΟϊκό έδαφος θα μπορούσε να πάει τελείως στραβά –διακινδυνεύοντας έναν πιθανό εξευτελισμό της Ρωσίας.
Έτσι μένει ο υβριδικός πόλεμος. Έχουν ήδη υπάρξει πολλά τέτοια περιστατικά τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Μερικά από τα πιο γνωστά επεισόδια περιλαμβάνουν μια συνωμοσία για την τοποθέτηση βομβών μέσα σε δέματα της DHL και μια προσπάθεια δολοφονίας του επικεφαλής της Rheinmetall, μιας κορυφαίας γερμανικής αμυντικής εταιρείας. Η Ρωσία συνεχίζει να κατοπτεύει επιδεικτικά κρίσιμες δυτικές υποδομές, όπως υποθαλάσσια καλώδια και ενεργειακούς αγωγούς.
Αλλά η υβριδική κλιμάκωση, με στόχο πολιτικές υποδομές, ενέχει επίσης κινδύνους. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η Δύση θα προέβαινε σε αντίποινα. Αξιωματούχοι ασφαλείας σημειώνουν πως η Ρωσία, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους, και η Κίνα μπορεί να έχουν τοποθετήσει το αντίστοιχο βομβών που δεν έχουν εκραγεί στον κυβερνοχώρο των κρίσιμων υποδομών των άλλων.
Ο Πούτιν οπωσδήποτε έχει επιλογές κλιμάκωσης. Το πρόβλημά του είναι πως όλες αυτές οι επιλογές είναι κακές. Ωστόσο, λίγες ενδείξεις υπάρχουν πως ο Ρώσος ηγέτης είναι έτοιμος να αποδεχθεί την ήττα. Έτσι η Ουκρανία και οι δυτικοί υποστηρικτές της προετοιμάζονται για ένα επικίνδυνο καλοκαίρι. Αν μπορέσουν να το περάσουν –αυξάνοντας ταυτόχρονα σταθερά την πίεση προς τη Ρωσία- ελπίζουν πως ο Πούτιν και αυτοί που βρίσκονται γύρω του ίσως θα πρέπει να αποδεχθούν την πραγματικότητα και να εγκαταλείψουν τους μαξιμαλιστικούς τους στόχους μέχρι το τέλος του έτους.
Το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία ίσως βρίσκεται επιτέλους στον ορίζοντα.