Ράχμαν: Ο Τραμπ βουλιάζει στο τέλμα του Περσικού

Η Αμερική δεν μπορεί να πετύχει τους στόχους της μέσω διαπραγματεύσεων. Έτσι η αλλαγή καθεστώτος επανέρχεται στην ατζέντα.
Ο αρθρογράφος των Financial Times Gideon Rachman

Δημοσιεύθηκε: 22 Ιουλίου 2026 - 07:29

Load more
Η κληρονομιά εξωτερικής πολιτικής του Ντόναλντ Τραμπ πιθανότατα θα καθοριστεί από το Ιράν. Αυτή τη στιγμή, δεν δείχνει καλά. Ο πόλεμος έχει ξαναξεκινήσει. Αλλά η Αμερική δεν έχει ένα εύλογο σχέδιο νίκης.

Το κατεστημένο της εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ ήδη υποβαθμίζει το τι θα μπορούσε να σημαίνει μια νίκη. Σε συνεδρίαση του Apsen Security Forum την περασμένη εβδομάδα, ο Μαρκ Έσπερ, ο οποίος είχε διατελέσει υπουργός Άμυνας κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, υποστήριξε πως οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να είναι ικανοποιημένες με την επίτευξη δυο βασικών στόχων. Πρώτον, το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ χωρίς τη επιβολή τελών. Δεύτερον, περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ισοδύναμους με αυτούς που είχε πετύχει η κυβέρνηση Ομπάμα. Με άλλα λόγια, ο στόχος της Αμερικής θα πρέπει απλά να είναι να επαναφέρει το status quo που υπήρχε πριν τον πόλεμο.

Αλλά ακόμα και αυτοί οι μετριοπαθείς στόχοι μπορεί να μην είναι επιτεύξιμοι. Το Ιράν είναι αποφασισμένο να χρεώνει διόδια σε πλοία που διαπλέουν τα Στενά του Ορμούζ –και είναι δύσκολο να δούμε πώς η Αμερική θα μπορέσει τελικά να το αποτρέψει αυτό. Τα διόδια στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσαν δυνητικά να αποφέρουν έσοδα δισεκατομμυρίων δολαρίων και να δώσουν στην Τεχεράνη έναν μόνιμο απόλυτο έλεγχο των παγκόσμιων προμηθειών ενέργειας.

Οι ΗΠΑ έχουν πει επανειλημμένως πως δεν θα δεχθούν ποτέ μια τέτοια κατάσταση. Αλλά οι εντεινόμενοι βομβαρδισμοί είναι εξαιρετικά απίθανο να αναγκάσουν το άνοιγμα των Στενών –και αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει καμία διάθεση στον Λευκό Οίκο να δεσμεύσει χερσαίες δυνάμεις. Ο απόστρατος Αμερικάνος στρατηγός Μπάρι ΜακΚάφρι εκτιμά πως ένας χερσαίος πόλεμος για τα Στενά του Ορμούζ θα απαιτούσε μια δύναμη 600.000 στρατιωτών και μπορεί να πάρει έναν χρόνο. Εν τω μεταξύ, το Ιράν έχει απαντήσει στην τελευταία κλιμάκωση των μαχών επιτιθέμενο στη Σαουδική Αραβία, για πρώτη φορά μετά από μήνες. Αυτό αποτέλεσε υπενθύμιση πως τα κράτη του Περσικού Κόλπου είναι εξαιρετικά ευάλωτα σε επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές -όπως οι μονάδες αφαλάτωσης και οι εξέδρες άντλησης πετρελαίου.

Η κυβέρνηση Τραμπ γνωρίζει πως η απειλή από τους ιρανικούς πυραύλους και τα drones θα γίνει πιο έντονη τα επόμενα χρόνια. Η Τεχεράνη έχει ήδη δείξει πως μπορεί να πλήξει διάφορους στόχους –συμπεριλαμβανομένων του αεροδρομίου του Ντουμπάι, των εγκαταστάσεων LNG του Κατάρ και αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στην περιοχή (δυο Αμερικάνοι στρατιώτες σκοτώθηκαν στην Ιορδανία την Παρασκευή). Αλλά οι υπεύθυνοι στρατηγικού σχεδιασμού των ΗΠΑ ανησυχούν πως η ταχεία εξέλιξη της τεχνολογίας drones και πυραύλων –σε συνδυασμό με την εκτεταμένη βοήθεια από τη Ρωσία και την Κίνα – καθιστούν πολύ πιθανό το ενδεχόμενο σε λίγα χρόνια το Ιράν να κατέχει όπλα που είναι πιο ακριβή και έχουν μεγαλύτερο βεληνεκές.

Το είδος των στόχων που μπορεί να γίνουν ευάλωτα σε μια επίθεση από το ιρανικό καθεστώς περιλαμβάνουν τον πυρηνικό αντιδραστήρα Dimona του Ισραήλ και την αμερικανική βάση Diego Garcia, που είναι κρίσιμης σημασίας για την προβολή ισχύος της Αμερικής στην περιοχή Ινδίας-Ειρηνικού. Οι Ιρανοί εκτόξευσαν πυραύλους κοντά και στους δυο στόχους νωρίτερα κατά τη διάρκεια αυτού του πολέμου, χωρίς επιτυχία. Αλλά αυτό θα μπορούσε να αλλάξει.

Πώς μπορούν λοιπόν να αντιδράσουν οι ΗΠΑ σε αυτή τη ζοφερή προοπτική; Η αυξανόμενη συνειδητοποίηση πως η Αμερική ίσως να μην μπορέσει ποτέ να περιορίσει την Τεχεράνη μέσω διαπραγματεύσεων, σημαίνει πως η ιδέα μιας αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν επανέρχεται στην ατζέντα στην Ουάσινγκτον. Η ανατροπή της Ισλαμικής δημοκρατίας ήταν ο αρχικός στόχος του Τραμπ και του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου, όταν ξεκίνησαν τον πόλεμο με το Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Αλλά οι ελπίδες τους πως η στρατιωτική δράση μπορεί να οδηγήσει σε επιτυχημένη λαϊκή εξέγερση κατά της ιρανικής ηγεσίας, σύντομα διαλύθηκαν.

Για μερικούς μήνες, η ιδέα αλλαγής καθεστώτος απορρίφθηκε καθώς οι ΗΠΑ στράφηκαν σε μια προσπάθεια να βάλουν τέλος στον πόλεμο μέσω διπλωματίας. Αλλά τώρα που η διπλωματία φαίνεται να έχει αποτύχει, υπάρχουν στοιχεία στην κυβέρνηση Τραμπ που φλερτάρουν και πάλι με το «Plan A» -δηλαδή να ανατρέχουν το ιρανικό καθεστώς.

Το πιο ορατό σημείο αυτής της στρατηγικής είναι η εντεινόμενη οικονομική πίεση στην Τεχεράνη. Ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου έχει ξαναξεκινήσει. Οι Αμερικάνοι πιστεύουν πως –μέσα σε λίγους μήνες- θα μπορέσουν να καταπνίξουν τα περισσότερα πετρελαϊκά έσοδα του Ιράν και να προκαλέσουν μια βαθιά οικονομική κρίση εντός της χώρας. Έχουν επίσης ξεκινήσει να ψάχνουν για insiders του καθεστώτος που μπορεί να συνεργαστούν με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Παραδόξως, αυτό οδήγησε σε μια ανεπιτυχή προσπάθεια του Ισραήλ να προσεγγίσει τον πρώην πρόεδρο του Ιράν, Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ -γνωστό από καιρό για τις ανατριχιαστικές απειλές του εναντίον του εβραϊκού κράτους.

Η ιδέα να προσπαθήσουν να υποκινήσουν μια εσωτερική εξέγερση εντός του Ιράν επίσης επανέρχεται σταδιακά στην ατζέντα. Στις αρχές του πολέμου, το Ισραήλ πίεσε για μια προσπάθεια εξοπλισμού των Κούρδων. Αυτή η ιδέα απορρίφθηκε από την Ουάσιγκτον. Μπορεί όμως τώρα να αναβιώσει ελλείψει καλύτερων εναλλακτικών λύσεων.

Η απροθυμία της Ουάσιγκτον να αποδεχθεί ότι η Τεχεράνη ενδέχεται να βγει από αυτόν τον πόλεμο σε ισχυρότερη θέση είναι κατανοητή. Όμως η δυσκολία έγκειται στο ότι η προσπάθεια ανατροπής αυτής της κατάστασης εγκυμονεί τους δικούς της κινδύνους.

Κάθε αντεκδικητική πράξη στην οποία προβαίνουν οι ΗΠΑ κατά του Ιράν προκαλεί νέα θύματα και κινδυνεύει να παρασύρει την Αμερική βαθύτερα σε ένα ακόμα τέλμα της Μέσης Ανατολής. Στο μεταξύ, ο πόλεμος με το Ιράν έχει ήδη εξαντλήσει γρήγορα το οπλοστάσιο της Αμερικής. Έχει αναφερθεί ευρέως ότι οι ΗΠΑ εξάντλησαν το 30% του αποθέματός τους σε πυραύλους κρουζ Tomahawk και το 50% των αναχαιτιστών Patriot κατά τις πρώτες εβδομάδες της σύγκρουσής τους με το Ιράν.

Πολλά από αυτά τα πυρομαχικά προορίζονταν για μια πιθανή σύγκρουση για την Ταϊβάν. Η αναπλήρωση του οπλοστασίου της Αμερικής θα μπορούσε να πάρει χρόνια. Έτσι, ένα πιθανό παράθυρο ευκαιρίας ανοίγει για την Κίνα προκειμένου να αναλάβει στρατιωτική δράση. Ο πόλεμος με το Ιράν είναι επί του παρόντος η μεγαλύτερη διεθνής κρίση που αντιμετωπίζει η αμερικανική κυβέρνηση. Μπορεί όμως να δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια ακόμη μεγαλύτερη κρίση τα επόμενα χρόνια.

Load more

Δείτε επίσης

Load more

Σεβόμαστε την ιδιωτικότητά σας

Εμείς και οι συνεργάτες μας χρησιμοποιούμε τεχνολογίες, όπως cookies, και επεξεργαζόμαστε προσωπικά δεδομένα, όπως διευθύνσεις IP και αναγνωριστικά cookies, για να προσαρμόζουμε τις διαφημίσεις και το περιεχόμενο με βάση τα ενδιαφέροντά σας, για να μετρήσουμε την απόδοση των διαφημίσεων και του περιεχομένου και για να αποκτήσουμε εις βάθος γνώση του κοινού που είδε τις διαφημίσεις και το περιεχόμενο. Κάντε κλικ παρακάτω για να συμφωνήσετε με τη χρήση αυτής της τεχνολογίας και την επεξεργασία των προσωπικών σας δεδομένων για αυτούς τους σκοπούς. Μπορείτε να αλλάξετε γνώμη και να αλλάξετε τις επιλογές της συγκατάθεσής σας ανά πάσα στιγμή επιστρέφοντας σε αυτόν τον ιστότοπο.



Πολιτική Cookies
& Προστασία Προσωπικών Δεδομένων