Αυτό ήταν ένα μόνο παράδειγμα του πώς η εκτίναξη των τιμών του χαλκού κοντά σε ιστορικά ρεκόρ τροφοδοτεί την επιδεινούμενη παγκόσμια έξαρση κλοπών και απειλεί τη λειτουργία του διαδικτύου και των δικτύων ενέργειας.
Οι εγκληματικές δραστηριότητες εκτείνονται από τη Βόρεια και Νότια Αμερική στην Ευρώπη και στην Ασία. Οι κλέφτες γίνονται πιο επαγγελματίες εν μέσω αυξανόμενων τιμών, με τις ομάδες του οργανωμένου εγκλήματος να ενδιαφέρονται όλο και περισσότερο για τα χάλκινα καλώδια και τα καλώδια που διασχίζουν χώρες παγκοσμίως.
Η αστυνομική επιχείρηση «Υψηλή Τάση» της Χιλής αποκάλυψε πως το παράνομο μέταλλο είχε σταλεί από τη χώρα -που είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός χαλκού παγκοσμίως- σε αγοραστές στην Κίνα, χώρα στην οποία κατευθύνεται το μεγαλύτερο μέρος του χαλκού που εξορύσσεται παγκοσμίως για επεξεργασία.
«Δεν πρόκειται πλέον απλά μερικούς τύπους που κλέβουν καλώδια, αλλά για ολόκληρες οργανώσεις με ιεραρχική δομή, καθορισμένους ρόλους και τεχνική ειδίκευση», λέει ο Σαντιάγο Μπράβο, μέλος της task force χαλκού στην αστυνομία της Χιλής, η οποία συγκροτήθηκε πέρυσι. «Οι εγκληματικές οργανώσεις πάντα ψάχνουν για νέες ευκαιρίες και έχουν βρει μια τέτοια με τις σημερινές τιμές του χαλκού», είπε.
«Είναι ένα μεγάλο ζήτημα, και είναι ζήτημα παγκόσμιο» σύμφωνα με την Ρόμπιν Γουίνερ, πρόεδρο της Ένωσης Ανακυκλώσιμων Υλικών με έδρα την Ουάσινγκτον. Όπως επεσήμανε πρόσφατα, οι κλοπές που κατέγραψε η Ένωση τους προηγούμενους τρεις μήνες ήταν «σημαντικά» περισσότερες από τα ιστορικά επίπεδα, με την κατάσταση να γίνεται «χειρότερη επειδή η τιμή του χαλκού είναι υψηλή».
Ο χαλκός χρησιμοποιείται σε διάφορους τομείς, από τις κατασκευές μέχρι την ενέργεια και την τεχνολογία, και οι αναλυτές προβλέπουν μια εκτίναξη της ζήτησης του εξαιρετικά αγώγιμου μετάλλου τις επόμενες δεκαετίες, καθώς θα είναι ουσιώδους σημασίας για την κατασκευή των data centres που στηρίζουν την τεχνητή νοημοσύνη και τα δίκτυα ηλεκτρικού που τα τροφοδοτούν.
Η τιμή του μετάλλου αυξήθηκε κατά περισσότερο από 40% πέρυσι, καταγράφοντας σειρά ρεκόρ λόγω διακοπών λειτουργίας και καταστροφών σε μεγάλα ορυχεία, και έχει παραμείνει κοντά σε ιστορικά υψηλά φέτος.
Οι εγκληματίες που ψάχνουν για χαλκό συχνά στοχεύουν σε καλώδια ηλεκτρικού και τηλεπικοινωνιών, καθώς και αυτά που βρίσκονται σε σιδηροδρομικές γραμμές, καθώς και μέσα σε σταθμούς φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων και σε αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα.
Στον Καναδά, ο τηλεπικοινωνιακός όμιλος Bell υποστηρίζει πως οι κλοπές χαλκού στο δίκτυό του έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 700% από το 2022, και η εταιρεία έχει ήδη υποστεί 918 περιστατικά φέτος ή περίπου πέντε κατά μέσο όρο καθημερινά.
Όταν η τιμή του χρυσού άρχισε να κάνει μεγάλο ράλι προς το τέλος του περασμένου έτους, τότε ήταν που «είδαμε την κατάσταση να ξεφεύγει πραγματικά», δήλωσε ο Ντέιβιντ Τζόις, διευθυντής λειτουργιών δικτύου. Το κόστος για την Bell ανερχόταν σε «εκατομμύρια δολάρια ετησίως», ενώ ένα μόνο περιστατικό μπορούσε να επηρεάσει ακόμα και «δεκάδες χιλιάδες πελάτες», πρόσθεσε.
Η CGE, ο μεγαλύτερος πάροχος ηλεκτρικής ενέργειας της Χιλής, ανέφερε αριθμό-ρεκόρ 1.426 περιστατικών κλοπής χαλκού το 2025, διπλάσια σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Συνολικά εκλάπησαν 420 χιλιόμετρα καλωδίων, προκαλώντας διακοπές ρεύματος σε 260.000 πελάτες.
Εν τω μεταξύ, στις βόρειες περιοχές της Χιλής, που παράγουν χαλκό, οι κλέφτες έχουν αρχίσει να παίρνουν το μέταλλο κατ’ ευθείαν από τα ορυχεία, ή να ληστεύουν αποθήκες και οχήματα μεταφοράς.
Εγκληματίες από τη Νότια Αμερική μέχρι τις ΗΠΑ και την Ευρώπη στοχεύουν επίσης φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα, που τείνουν να είναι σε απομακρυσμένες περιοχές και συχνά έχουν περιορισμένη ασφάλεια.
«Τα φωτοβολταϊκά πάρκα αποτελούν μεγάλο στόχο πλέον, επειδή είναι απομονωμένα και δεν φυλάσσονται καλά. Οι κλέφτες μπορούν να κλέψουν εκατοντάδες χιλιόμετρα καλωδίων με τη μία», δήλωσε η Αντόνια Γκρέι, επικεφαλής πολιτικής και δημοσίων υποθέσεων της Βρετανικής Ένωσης Ανακύκλωσης Μετάλλων. Η υψηλότερη τιμή του χαλκού σημαίνει ότι «βλέπουμε πλέον και μεμονωμένες, μικρότερης κλίμακας κλοπές», πρόσθεσε η ίδια.
Οι εγκληματικές συμμορίες γίνονται πιο εξειδικευμένες και έχουν στρατηγική, λένε οι ειδήμονες. Στη Βραζιλία, η κλοπή χαλκού έχει πάει από τους καιροσκόπους μικροκακοποιούς και τους ναρκομανείς, σε προηγμένες επιχειρήσεις που συνδέονται με μεγάλες συμμορίες ναρκωτικών, επισημαίνει ο Κάρλος Ολοβέιρα, ανώτατος αξιωματούχος της πολιτικής αστυνομίες του Ρίο ντε Τζανέιρο.
«Αυτό έχει γίνει πλέον στόχος του οργανωμένου εγκλήματος, κυρίως των κυκλωμάτων διακίνησης ναρκωτικών», δήλωσε. Οι δράστες διαθέτουν τεχνικές γνώσεις και εξειδικευμένο εξοπλισμό, ενώ οι παράνομες μάντρες έχουν μεταφερθεί στις φαβέλες σε λόφους που ελέγχονται από εμπόρους ναρκωτικών, ώστε να εξασφαλίσουν προστασία από τις συμμορίες, πρόσθεσε.
«Η ζημιά που προκαλείται στην κοινωνία είναι πολύ μεγαλύτερη από την οικονομική αξία του ίδιου του καλωδίου», τόνισε ο Ολιβέιρα. «Πλήττει τις κρίσιμες υποδομές του κράτους». Οι κλοπές γίνονται συχνά κατά τη διάρκεια της νύχτας, με τους κλέφτες να αφαιρούν από λίγα μέτρα μέχρι και πάνω από ένα χιλιόμετρο καλωδίων, προκαλώντας διακοπές ρεύματος, τηλεφώνου και ίντερνετ σε ολόκληρες περιοχές.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το 2025 σημειώθηκε αύξηση άνω του 140% στις κλοπές χαλκού από τα φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα, σε σύγκριση με πέρυσι, μεγάλο μέρος της οποίας οφείλεται στην εμφάνιση δυο ομάδων οργανωμένου εγκλήματος, σύμφωνα με στοιχεία της αστυνομίας.
Πέραν του χαλκού, οι κλέφτες δείχνουν να αντιλαμβάνονται όλο και περισσότερο τη σημασία της γεωπολιτικής των κρίσιμων μετάλλων, όπως αναφέρουν η BSI Consulting και η ασφαλιστική TT Club στη φετινή ετήσια έκθεσή τους για τις κλοπές φορτίων.
Για παράδειγμα, είχαν αρχίσει να βάζουν στο στόχαστρο σπάνιες γαίες -που είναι απαραίτητες για διάφορους τομείς, από την άμυνα μέχρι την τεχνολογία, αλλά βρίσκονται σε έλλειψη- που εκλάπησαν από εγκαταστάσεις στην Κίνα.
Οι αρχές και οι ειδικοί της αγοράς λένε πως είναι δύσκολο να παρακολουθήσει κανείς πού πήγε ο κλεμμένος χαλκός, αλλά και πως συχνά τον κόβουν σε μικρότερα κομμάτια και τον στέλνουν σε εμπόρους σκραπ, με αποτέλεσμα στη συνέχεια να γίνεται ουσιαστικά μη ανιχνεύσιμος.
Το υπουργείο Εσωτερικών της Ισπανίας ανέφερε πέρυσι πως οι κλέφτες είχαν κλέψει περισσότερα από 65.000 μέτρα χάλκινων καλωδίων σε όλη τη χώρα, τα οποία στη συνέχεια μεταφέρθηκαν σε μάντρες σκραπ στη Μαδρίτη.
Οι κλοπές γίνονται όλο και μεγαλύτερο πρόβλημα και στη Γαλλία, με το μέταλλο να αφαιρείται από τα δίκτυα τηλεπικοινωνιών καθώς και από την σιδηροδρομική γραμμή υψηλής ταχύτητας που συνδέει το Παρίσι με το Λονδίνο μέσω του Eurostar.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, κατά το τελευταίο οικονομικό έτος σημειώθηκαν 111 περιστατικά κλοπής καλωδίων που προκάλεσαν καθυστερήσεις στο δίκτυο της Network Rail, οδηγώντας σε 128.252 λεπτά καθυστερήσεων στα τρένα και κοστίζοντας 6,8 εκατ. στερλίνες, σύμφωνα με τον οργανισμό σιδηροδρομικών υποδομών.
Εκτός από την καλύτερη προστασία των ζωτικών υποδομών και την αντικατάσταση του χαλκού με οπτικές ίνες στις τηλεπικοινωνίες, οι ειδικοί λένε πως μια λύση είναι η αυστηρότερη ρύθμιση και ο έλεγχος των αγορών σκραπ.
Ένας νόμος του 2013 για την Αγγλία και την Ουαλία απαγορεύει στους εμπόρους σκραπ να πληρώνουν με μετρητά και επιβάλλει την έκδοση άδειας από την τοπική αυτοδιοίκηση. Τα επίσημα στατιστικά στοιχεία δείχνουν σημαντική πτώση στα εγκλήματα μετάλλων από τότε -αν και οι ειδικοί, συμπεριλαμβανομένων αστυνομικών, λένε ότι ο πραγματικός αριθμός των αδικημάτων είναι πιθανότατα πολύ υψηλότερος, εν μέρει επειδή καταγγέλλεται μόνο ένα μέρος των κλοπών.
Η Βραζιλία άρχισε πέρυσι να εφαρμόζει σημαντικά αυστηρότερες ποινές για την κλοπή καλωδίων και εξοπλισμού ηλεκτρισμού και τηλεποικοινωνιών. Η εταιρεία κοινής ωφέλειας Equatorial Energia άρχισε να εισαγάγει νανοτεχνολογία στα καλώδια χαλκού της πέρυσι, δίνοντας τη δυνατότητα το υλικό να ταυτοποιείται μέσω χημικών δεικτών ακόμα και μετά το λιώσιμό του.
Για την Χιλή, η εξάρθρωση των κυκλωμάτων κλοπής χαλκού θα απαιτήσει καλύτερο συντονισμό μεταξύ των εγχώριων και των διεθνών υπηρεσιών, λένε αξιωματούχοι.
Η έρευνα στο πλαίσιο της επιχείρησης «Υψηλή Τάση» αποκάλυψε εταιρείες-κελύφη και διαδρομές ξεπλύματος χρήματος, και η Χιλή συνεργάζεται με την Interpol για να ταυτοποιήσει τους αγοραστές του υλικού στο εξωτερικό.
«Με την παγκόσμια ζήτηση να είναι τόσο υψηλή, περισσότερες κλοπές χαλκού διαπράττονται σε οργανωμένο επίπεδο», δήλωσε ο Μπράβο από τη Χιλή. Αυτές οι επιχειρήσεις απαιτούν περίπλοκο σχεδιασμό, χρηματοδότηση και δίκτυα logistics -στοιχεία στα οποία μπορούν να στοχεύσουν οι διωκτικές αρχές, είπε, προσθέτοντας: «Πρέπει να τους κυνηγήσουμε από όλες τις πλευρές».