Ο κόσμος μοιάζει όλο και περισσότερο με ένα σκοτεινό μέρος –ιδιαίτερα από την άποψη της Ευρώπης. Η συμφωνία του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για το ντίζελ αποτελεί μια ζοφερή υπενθύμιση ότι η ευρωπαϊκή ήπειρος θα πρέπει να προσπαθεί να αυξήσει την αυτάρκειά της σε ό,τι αφορά τη γεωπολιτική.
Γιατί, λοιπόν, είναι τόσο ανεπιθύμητες οι ευρωπαϊκές αμυντικές μετοχές;
Οι μετοχές των BAE, Thales, Dassault Aviation και Leonardo έχουν καταγράψει πτώση 15-20% τους τελευταίους έξι μήνες, και η γερμανική Rheinmetall έχει βυθιστεί κατά περισσότερο από ένα τρίτο.
Αν εξεταστούν ως καλάθι μετοχών, το premium τους έναντι του πανευρωπαϊκού δείκτη Stoxx-600 έχει συρρικνωθεί σε μόλις 12%, όταν υπολογίζεται ως πολλαπλασιαστής των προβλεπόμενων λειτουργικών κερδών, όπως δείχνει ανάλυση της Bernstein.
Αυτό μοιάζει εντυπωσιακά χαμηλό: μεταξύ του 2025 και του 2030 τα κέρδη τους αναμένεται να σημειώσουν αύξηση 17% ετησίως κατά μέσο όρο, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που συνέλεξε το Visible Alpha –ρυθμός πολύ ταχύτερος από αυτόν όλων των ευρωπαϊκών εταιρειών στο σύνολό τους.
Οι επενδυτές τείνουν όταν καίγονται στον χυλό να φυσάνε και το γιαούρτι. Αυτοί που βρέθηκαν στη μέση στη φρενίτιδα της Rheinmetall συνεχίζουν να «πονάνε» από την εμπειρία. Η μετοχή της γερμανικής αμυντικής εταιρείας κατέγραψε τεράστια άνοδο από την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022 μέχρι τον Οκτώβριο του περασμένου έτους, και μειώθηκε στο ήμισυ έκτοτε. Τον Ιούνιο, η γερμανική κυβέρνηση εγκατέλειψε ένα πρόγραμμα ναυπήγησης που φέρονταν πως θα κέρδιζε η Rheinmetall.
Αυτό το φιάσκο έδειξε πως υπάρχουν πραγματικοί περιορισμοί στο πόσο γρήγορα μπορούν να αυξηθούν οι αμυντικές δαπάνες. Το χρήμα είναι ο προφανής περιορισμός. Αναλυτές που συμμετείχαν σε δημοσκόπηση της Visible Alpha εκτιμούν πως οι αμυντικοί όμιλοι θα αυξήσουν τα έσοδα κατά περισσότερο από το ένα δέκατο ετησίως μέχρι το 2030.
Ωστόσο, τα υψηλότερα κόστη δανεισμού έχουν ανοίξει τρύπα στους προϋπολογισμούς του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γαλλίας, ενώ ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, που έχει προωθήσει τις υψηλότερες δαπάνες για την άμυνα και τις υποδομές, έχει δει τη δημοφιλία του να κάνει «βουτιά».
Ο άλλος περιορισμός είναι ο χρόνος που χρειάζεται για να «αφυπνιστεί» ο δυσκίνητος μηχανισμός προμηθειών της Ευρώπης. Κυβερνήσεις που είχαν συνηθίσει να αφιερώνουν ελάχιστο χρόνο και προσοχή στις αμυντικές τους υποδομές, δυσκολεύονται τώρα να εγκρίνουν και να θέσουν σε εφαρμογή νέα έργα.
Αυτές οι επιλογές περιπλέκονται περαιτέρω από τη μεταβαλλόμενη φύση του πολέμου. Το «Project Meridian» του Υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ -μια αξιολόγηση στρατιωτικής τεχνολογίας διάρκειας 120 ημερών, στην οποία συμμετέχουν ο Πάλμερ Λάκι της Anduril και ο επικεφαλής της SpaceX, Ίλον Μασκ- καταδεικνύει πόσο γρήγορα κινδυνεύουν να καταστούν παρωχημένα τα σημερινά εργαλεία πολέμου.
Η εκτροπή πόρων από δίδακτρα, για παράδειγμα, ώστε να κατευθυνθούν προς τα άρματα μάχης ενέχει ρίσκο, εάν το μέλλον των συγκρούσεων βρίσκεται στα drones και το λογισμικό. Αυτό βοηθά να εξηγηθεί γιατί εταιρείες με μακροπρόθεσμα έργα, όπως η BAE, κατέγραψαν καλύτερες επιδόσεις από τις ανταγωνίστριές τους κατά το περασμένο έτος.
Ακόμη και όταν οι κυβερνήσεις υπογράφουν «μεγάλες επιταγές», απαιτείται χρόνος μέχρι οι σκουριασμένες εφοδιαστικές αλυσίδες των αμυντικών εταιρειών να τεθούν ξανά σε πλήρη λειτουργία. Ο Ιοακείμ Κλέμεντ, στρατηγικός αναλυτής της Panmure Liberum, αναφέρθηκε σε μελέτη του Ινστιτούτου Ερευνών Οικονομίας και Οικονομετρίας (EERI), η οποία υποδηλώνει ότι, για τις χώρες της Σκανδιναβίας, της νοτιοδυτικής Μεσογείου και της Βαλτικής, τα κύρια εμπόδια στις αμυντικές δαπάνες είναι η περιορισμένη βάση προμηθευτών και οι καθυστερήσεις στις διαδικασίες προμηθειών.
Μερικές φορές, η ανάγκη γεννά ευελιξία. Η Ουκρανία αποδεικνύει πόσο γρήγορα μπορούν να αναπτυχθούν οι αμυντικές ικανότητες όταν η λήψη αποφάσεων απελευθερώνεται από δεσμά. Η Ανατολική Ευρώπη, ευρύτερα, έχει θέσει σε προτεραιότητα τις αμυντικές δαπάνες με τρόπο που το δυτικό τμήμα της ηπείρου δεν έχει κάνει ακόμη.
Για ένα διάστημα, οι ευρωπαϊκές αμυντικές μετοχές αποτελούσαν προπομπό των ευγενών προθέσεων της Ευρώπης. Τώρα, αποτελούν μια απογοητευτική εκδήλωση της αδυναμίας της να φέρνει πράγματα εις πέρας.