Μια από τις προεκλογικές υποσχέσεις του Ντόναλντ Τραμπ το 2024 ήταν η φθηνότερη ενέργεια. Σε εκδήλωση του Economic Club of New York τον Σεπτέμβριο του περασμένου έτους, υποσχέθηκε να μειώσει στο μισό ή και περισσότερο τις τιμές της ενέργειας μέσα σε 12 μήνες από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά του.
Η «καταστροφή του πληθωρισμού» μέσω της «απελευθέρωσης αμερικανικής παραγωγής ενέργειας» ήταν στον πυρήνα της πλατφόρμας των Ρεπουμπλικάνων που έδωσε στον Τραμπ μια δεύτερη θητεία.
Τι διαφορά κάνει ένας πόλεμος! Τα στοιχεία του δείκτη τιμών καταναλωτή που δημοσιοποιήθηκαν την περασμένη εβδομάδα δείχνουν πως οι τιμές των καυσίμων έκαναν άλμα 9,1% τον Σεπτέμβριο, το μεγαλύτερο ποσοστό αύξησης από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος στο Ιράν.
Δεδομένου ότι η βενζίνη είναι η τιμή που οι περισσότεροι Αμερικάνοι βλέπουν στα πρατήρια κάθε μέρα καθώς οδηγούν για να πάνε στη δουλειά τους, ή στο σπίτι τους, ή στο σχολείο, αυτό δεν είναι καλό σημάδι για τους συντηρητικούς Ρεπουμπλικάνους εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών που θα διενεργηθούν σε περίπου δυο εβδομάδες.
Στο παρελθόν, οι Ρεπουμπλικάνοι συχνά έπαιρναν πόντους με την πολιτική της βενζίνης. Όταν οι Δημοκρατικοί ήταν στην εξουσία, πλάσαραν την ατάκα «drill baby drill» εν όψει της απειλής περιβαλλοντικών ρυθμίσεων ή, Θεός φυλάξοι, επιδοτήσεων για την καθαρή ενέργεια.
Ο υποψήφιος των Ρεπουμπλικάνων για την προεδρία Τζον ΜακΚέιν, που υποστήριξε τις υπεράκτιες έρευνες για ενέργεια και την αύξηση των εγχώριων γεωτρήσεων, έχασε από τον Μπαράκ Ομπάμα το 2008, αλλά παρέσυρε και ένα μεγάλο κομμάτι της χώρας με τις πολιτικές του. Το 33% υποστήριξε τη μείωση των περιορισμών στις γεωτρήσεις στην αρχή της υποψηφιότητάς του και το 40% την υποστήριξε μετά.
Αλλά αυτή τη φορά, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Οι ψηφοφόροι κατανοούν όλο και περισσότερο πως ο πληθωρισμός στην ενέργεια δεν αφορά πρωτίστως την έλλειψη εγχώριας προσφοράς, αλλά μάλλον τις κακές πολιτικές επιλογές στο εσωτερικό και στο εξωτερικό.
Δημοσκόπηση που διενήργησαν τον Οκτώβριο το Reuters και το Ipsos βρήκε πως το 60% των Αμερικάνων δεν εγκρίνουν τους χειρισμούς του Τραμπ στο Ιράν, ενώ ένα εντυπωσιακό 78% κατηγορεί τον Λευκό Οίκο για τις υψηλότερες τιμές.
Το Searchlight Institute, μια ομάδα πολιτικής που τείνει προς την αριστερά, ρώτησε ψηφοφόρους τον Σεπτέμβριο τι θα βοηθούσε καλύτερα στη μείωση του λογαριασμού ενέργειάς τους. Στις κορυφαίες απαντήσεις περιλαμβάνονταν ο περιορισμός των υπερβολικών κερδών των εταιρειών κοινής ωφέλειας (21%), ο τερματισμός του πολέμου στο Ιράν (18%), η βελτίωση της αποδοτικότητας του δικτύου (16%) και η απαγόρευση των data centers (11%).
Κανένα από αυτά δεν ευνοεί τα δυνατά σημεία των Ρεπουμπλικάνων. Συγκεκριμένα, οι AI hyperscalers που αναπτύσσουν όλα αυτά τα data centers έχουν απεριόριστη υποστήριξη από τον Λευκό Οίκο, αλλά είναι όλο και πιο αντιδημοφιλείς στον λαό, που πρέπει να πληρώσει τα υψηλότερα κόστη ηλεκτρισμού.
Ένα έγγραφο εργασίας του Κέντρου Έρευνας Οικονομικής Πολιτικής τον Αύγουστο, που εξέταζε την επέκταση των data centers σε περιοχές των ΗΠΑ που υπάρχουν δίκτυα κοινής ωφέλειας, εκτίμησε πως μια αύξηση κατά 10 data centers σε μια συγκεκριμένη περιοχή αυξάνει τις τιμές ηλεκτρισμού για τα νοικοκυριά κατά 13%, και μία και μόνο μεγάλη εγκατάσταση μπορεί να αυξήσει τις τιμές για τα νοικοκυριά κατά 4%.
Δεν είναι να απορεί, λοιπόν, κανείς πως ακόμα και ο πρόεδρος έχει ζητήσει από τις Big Tech να πληρώσουν για τις αυξήσεις στις τιμές των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας και για τον πληθωρισμό των υποδομών που προκαλεί η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.
Το σημείο τομής ανάμεσα στις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος και την τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί εθνικό ζήτημα, αλλά δημιουργεί ιδιαίτερες αδυναμίες για τους Ρεπουμπλικάνους στις αμφίρροπες πολιτείες.
Στην Πενσυλβάνια, για παράδειγμα, τα τιμολόγια του ρεύματος αυξήθηκαν κατά 18,9% πέρυσι, ένα θέμα που οι ψηφοφόροι συνδέουν ρητά με τα data centers (μια δημοσκόπηση έδειξε ότι τα τρία τέταρτα πιστεύουν πως οι τιμές ανεβαίνουν όταν κατασκευάζονται data centers).
Στο Οχάιο, ο συντηρητικός εν ενεργεία γερουσιαστής Τζον Χιούστεντ κινδυνεύει να χάσει την έδρα του, αφού πίεσε ώστε η πολιτεία να γίνει προορισμός για data centers -κάτι που ο αριστερός, φιλοσυνδικαλιστής ανταγωνιστής του, Σέροντ Μπράουν, εκμεταλλεύεται τώρα πολιτικά στο έπακρο. Οι τηλεοπτικές του διαφημίσεις υπόσχονται πως θα αναγκάσει τις εταιρείες, αντί για τους καταναλωτές, να πληρώσουν για τον πληθωρισμό της ηλεκτρικής ενέργειας που σχετίζεται με την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.
Αυτό αναδεικνύει ένα ακόμη πρόβλημα των Ρεπουμπλικάνων για τις ενδιάμεσες εκλογές, το οποίο είναι ο πελατειακός καπιταλισμός. Μια άλλη δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos τον Αύγουστο έδειξε ότι ακόμη και οι μισοί από όλους τους Ρεπουμπλικάνους πιστεύουν ότι οι επιχειρηματικές αποφάσεις του Τραμπ επηρεάζουν τις πολιτικές του αποφάσεις.
Δεδομένου ότι οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες είναι διαχρονικά οι ισχυρότερες υποστηρίκτριες του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, και η νέα εγχώρια παραγωγή σχιστολιθικού πετρελαίου απαιτεί τιμή περίπου 80 δολαρίων το βαρέλι για να επιτύχει κερδοφορία, είναι να απορεί κανείς που ο Τραμπ δεν τήρησε την υπόσχεσή του να απελευθερώσει φθηνή εγχώρια ενέργεια;
Τελικά όμως, το μεγαλύτερο ενεργειακό αυτογκόλ για τον πρόεδρο είναι ο αποτυχημένος πόλεμος στο Ιράν. Όχι μόνο προκάλεσε την άνοδο του ενεργειακού πληθωρισμού και αύξησε τη μέση τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ κατά 45% από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος, αλλά αποκάλυψε επίσης τη θεμελιώδη αδυναμία των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή και σε σχέση με την Κίνα.
Το Πεκίνο παραμένει ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου (γεγονός που καθιστά αδύνατο για τις ΗΠΑ να απομονώσουν το καθεστώς). Ταυτόχρονα, όμως, η Κίνα θα είναι και ο μεγαλύτερος ωφελημένος από τη στροφή προς τα ηλεκτρικά οχήματα και τις καθαρές πηγές ενέργειας που επιταχύνεται σε ορισμένα μέρη του κόσμου λόγω του πολέμου, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.
Πέρα από τις ενδιάμεσες εκλογές, τι θα σημαίνουν όλα αυτά για το κίνημα MAGA; Αυτό είναι πιο δύσκολο να ειπωθεί. Ο δεξιός λαϊκισμός δεν ήταν ποτέ απλώς ένα οικονομικό κίνημα. Έχω πάρει συνεντεύξεις από πολλούς ψηφοφόρους του Τραμπ που θα έβρισκαν δικαιολογία για την πολιτική τους στάση, ανεξάρτητα από την τιμή του πετρελαίου. Είναι όμως επίσης αλήθεια ότι οι λαϊκιστές λατρεύουν έναν ισχυρό ηγέτη.
Ο αυξανόμενος πληθωρισμός ως απόρροια ενός αποτυχημένου πολέμου και η αδυναμία διαπραγμάτευσης οποιουδήποτε είδους ουσιαστικής διευθέτησης δεν είναι καλή εικόνα για έναν πρόεδρο που υπερηφανεύεται για την «τέχνη του deal».
Περίπου το 57% των Ρεπουμπλικάνων δηλώνει ότι ο πληθωρισμός αυξάνεται ταχύτερα από τους μισθούς τους, και το 40% αποδοκιμάζει τον τρόπο με τον οποίο ο Λευκός Οίκος διαχειρίζεται την κατάσταση.
Το να κάνουμε, λοιπόν, την Αμερική φθηνή ξανά πάει… περίπατο.