Ενα στα τέσσερα σχεδόν πρατήρια βάζει στο ρεζερβουάρ του αυτοκινήτου λιγότερη βενζίνη από ό,τι γράφει ο μετρητής και, φυσικά, από ό,τι πληρώνει ο καταναλωτής. Η απόκλιση αυτή σημαίνει επιπλέον κόστος για τους καταναλωτές ύψους 400 εκατ. ευρώ τον χρόνο, όπως προκύπτει από μελέτη του ΕΜΠ και μολονότι η παραβατικότητα δείχνει μικρότερη από τα προηγούμενα χρόνια, τα νούμερα και πάλι είναι μεγάλα.
Η ιδιαιτερότητα του κόλπου αυτού είναι ότι το Δημόσιο κερδίζει, καθώς εισπράττει περισσότερους φόρους από όσους αντιστοιχούν στην πραγματική κατανάλωση βενζίνης. Διότι ο καταναλωτής πληρώνει για τα λίτρα που νομίζει ότι έβαλε στο όχημά του και πληρώνει τον αντίστοιχο φόρο.
Τα έσοδα του Δημοσίου από όλους τους φόρους είναι 36 δισ. ευρώ, δηλαδή αποτελούν τα μισά έσοδα του προϋπολογισμού. Από τα 36 δισ. ευρώ, τα 9,5 δισ. ευρώ προέρχονται μόνο από τον ΦΠΑ στα πετρελαιοειδή και τον ειδικό φόρο κατανάλωσης σε βενζίνη και ντίζελ.
Κλοπή μετά φόρου
Οι φόροι αυτοί αποτελούν περίπου το 60% της τελικής τιμής. Ωστόσο, τα έξτρα έσοδα από τους φόρους μερικών πειραγμένων αντλιών είναι πολύ μικρά σε σχέση με τις απώλειες φόρων από το λαθρεμπόριο, εξηγούν από το υπουργείο Οικονομικών.
Αρκεί να αναφερθεί ότι από το σύνολο των κερδών του κλάδου, το 92% κατευθύνεται προς τα ταμεία του Δημοσίου με τη μορφή ειδικών φόρων, φόρου εισοδήματος, κ.ά. Οι ίδιες πηγές προσθέτουν ότι οι επιπτώσεις από μία πειραγμένη αντλία εξαπλώνονται σαν κηλίδα σε όλη την αγορά, καθώς εμφανίζονται και εξαφανίζονται ποσότητες από το πουθενά.
Συγκρίσεις
Η απορία που προκύπτει είναι πώς μπορεί ύστερα από τόσα χρόνια λειτουργίας του συστήματος εισροών-εκροών, με τις παράλληλες αναβαθμίσεις, αυστηροποιήσεις και βελτιώσεις, η Ελλάδα να παραμένει μαζί με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία στις χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά παραβατικότητας εντός ΕΕ, καθώς ξεφεύγει το 23,1% των πρατηρίων στην Αττική και το 18,8% στη Θεσσαλονίκη. Ιδίως όταν οι αποκλίσεις μεταξύ της πραγματικής και της θεωρητικής ποσότητας που πουλήθηκε φτάνουν το 15%.
Ερωτήματα
Αν δεχθούμε ότι τα πρατήρια που κλέβουν στην Αττική ξεπερνούν τα 2 στα 10, όπως καταγράφεται από το ΕΜΠ, τότε θα έπρεπε από τα 900 περίπου βενζινάδικα που λειτουργούν στο Λεκανοπέδιο, οι ελεγκτές να έχουν σφραγίσει ή εντοπίσει παρανομίες σε πάνω από 200. Αλλά η ΑΑΔΕ έχει προχωρήσει στη σφράγιση μόνο 92 πρατηρίων.
Οι αριθμοί
Εάν ληφθούν υπόψη οι έλεγχοι στο σύνολο της αγοράς καυσίμων, δηλαδή από το τελωνείο (μεταφορά), την ποιότητα (χημικοί έλεγχοι) μέχρι το ρεζερβουάρ (ποσότητα), τότε το 2025 πραγματοποιήθηκαν 16.450 έλεγχοι και εντοπίστηκαν 1.403 παραβάσεις (8,5%). Και πάλι μικρότερο το ποσοστό παραβατικότητας από αυτό που προκύπτει από τη μελέτη του ΕΜΠ.
Πώς παίζεται το κρυφτούλι
Κεντρική θέση στη μάχη με την παραβατικότητα κατέχει σύστημα εισροών - εκροών. Εχει εγκατασταθεί εδώ και πολλά χρόνια σε όλα τα πρατήρια, αλλά η υποχρεωτική του αναβάθμιση έχει γίνει έως σήμερα μόνο σε ένα ποσοστό, της τάξης του 40%.
Το σύστημα εισροών-εκροών βασίζεται στην εξής υπόθεση: Ο,τι μπήκε σε ένα πρατήριο, βγήκε. Σε αυτά προσθέτει το απόθεμα που μπορεί να είχε πριν τον εφοδιασμό κάθε πρατήριο και αφαιρεί ό,τι απέμεινε μετά το τέλος του ωραρίου.
Τα στοιχεία αυτά μεταβιβάζονται στην ΑΑΔΕ. Αν όλα γίνουν σωστά, τότε η στάθμη του αποθέματος στο τέλος θα πρέπει να ταυτίζεται με το μέγεθος που έχει μεταβιβαστεί στην ΑΑΔΕ. Αν όχι, τότε ξεκινούν παρενέργειες που μεταδίδονται και «χτυπούν» καμπανάκια σε διάφορα σημεία της αγοράς. Διότι κάτι περισσεύει… Και τότε ξεκινούν οι έλεγχοι.
Ο,τι περισσεύει στη «μαύρη»
Οπως εξηγούν στο Euro2day.gr υψηλόβαθμα στελέχη των ελεγκτικών υπηρεσιών της ΑΑΔΕ, το σύστημα εισροών-εκροών είναι το βασικό εργαλείο, το οποίο δείχνει πού υπάρχει σοβαρή ένδειξη παραβατικότητας. Αυτό που «περισσεύει» συνήθως καταλήγει στη «μαύρη αγορά», όπου πάλι θα φανεί ως εισροή κάπου αλλού. Χρειάζεται παρακολούθηση για να εντοπιστεί η «πηγή» που γεννά «αποθέματα» από το πουθενά.
Με τη σημερινή νομοθεσία, μόνο το «προειδοποιητικό λαμπάκι» από το ηλεκτρονικό σύστημα εισροών-εκροών δεν είναι αρκετό για να προχωρήσει η ΑΑΔΕ σε επιβολή κυρώσεων ή να επιβληθεί η διετής σφράγιση του πρατηρίου για δύο έτη, σύμφωνα με τον νέο νόμο του 2023.
Συνεργασία με το «ελληνικό FBI»
Για να φτάσει ένα κλιμάκιο ελέγχου μέχρι την επιβολή κυρώσεων και σφράγισης του πρατηρίου μεσολαβούν συγκεκριμένα βήματα, στα οποία συμμετέχει η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος (ΔΑΟΕ) ή το γνωστό ως «ελληνικό FBI».
Μόλις ανάψει το «λαμπάκι» και λάβει η ΑΑΔΕ την ένδειξη για ενδεχόμενη παρανομία, ειδοποιείται το ελληνικό FBI και ξεκινούν παράλληλες επιχειρήσεις παρακολούθησης και ελέγχων με δήθεν πελάτες -ακόμη και με οδηγούς φορτηγών μεταφοράς καυσίμων.
Στόχος είναι να «δεθεί» η υπόθεση με αποδεικτικά στοιχεία, τα οποία θα «αντέξουν» στην αμφισβήτηση και τα επιχειρήματα των κατηγορούμενων στα δικαστήρια. Διότι, όποιος πιστεύει ότι έχει αδικηθεί μπορεί να προσφύγει στη Δικαιοσύνη.
Επίσης, το νομοθετικό πλαίσιο έχει αυστηροποιηθεί και προβλέπει, μεταξύ άλλων, το εξής: Αν ο ίδιος ιδιοκτήτης διατηρεί και άλλα πρατήρια με το ίδιο ΑΦΜ ή έχει έστω κάποιο μικρό ποσοστό σε αντίστοιχη επιχείρηση, η κύρωση επεκτείνεται και σε αυτά, ακόμη κι αν δεν έχουν υποβληθεί σε έλεγχο. Συνεπώς, η σφράγιση ενός πρατηρίου μπορεί να προκαλεί ντόμινο ελέγχων και άλλων λουκέτων ή κυρώσεων σε πολλά άλλα ή συνδεδεμένα άτομα ή επιχειρήσεις.
Περιπτώσεις οργανωμένου εγκλήματος
Πίσω από μία «πειραγμένη» αντλία δεν κρύβεται πάντα μία απόκλιση της τάξης του 1% που εμφανίζεται μια φορά τυχαία. Η εμπειρία έχει δείξει ότι πίσω από τέτοιες παραβατικές δραστηριότητες κρύβονται περιπτώσεις οργανωμένου εγκλήματος με πολλά παρακλάδια. Εχει υπάρξει περίπτωση που πίσω από ένα πρατήριο ξετυλίχθηκε υπόθεση στην οποία εμπλέκονταν δεκάδες άτομα.
Σχέδιο επέμβασης
Για τον λόγο αυτό, τα ελεγκτικά κλιμάκια της ΑΑΔΕ ή του υπουργείου Ανάπτυξης δεν είναι κατάλληλα για να εμφανιστούν με την ταυτότητα του ελεγκτή. Χρειάζεται ειδικός χειρισμός από την αστυνομία και από το ελληνικό FBI, το οποίο παρακολουθεί και δημιουργεί πλάνο επέμβασης, προστασίας των ελεγκτών όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή, αλλά και πλάνο διαφυγής των ελεγκτών σε περίπτωση που κάτι πάει στραβά.
Πρόβλημα με βαθιές ρίζες
Για όλους αυτούς τους λόγους, αναφέρουν πηγές της ΑΑΔΕ, η παραβατικότητα στην εμπορία καυσίμων δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί σε ένα ή δύο χρόνια, καθώς μεγάλο μέρος έχει σχέση με οργανωμένο έγκλημα. Είναι σαν να προσπαθείς να πατάξεις το οργανωμένο έγκλημα σε μία μέρα ή έναν χρόνο, λένε χαρακτηριστικά
Παρ’ όλα αυτά, παρατηρούνται σημαντικές βελτιώσεις, καθώς η παραβατικότητα έχει μειωθεί κατά 30% σε έναν χρόνο, κυρίως λόγω της αυστηροποίησης του μέτρου με το σφράγισμα των δύο ετών. Αντίστοιχα, έχουν μειωθεί και οι περιπτώσεις λαθρεμπορίας και γενικότερης καταχρηστικής συμπεριφοράς στον κλάδο.
Αλλαγή πλαισίου
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, συναρμόδια υπουργεία βρίσκονται σε συζητήσεις, ώστε να καταστεί πιο αποτελεσματικό το σύστημα του εντοπισμού και της καταστολής τέτοιων περιπτώσεων. Μία από αυτές τις περιπτώσεις αφορά το νομοθετικό πλαίσιο, ώστε να επιτρέπει ταχύτερες διαδικασίες για να «δεθεί» η υπόθεση. Από τις ίδιες πηγές προκύπτει ότι οι συζητήσεις βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο και σύντομα αναμένονται νομοθετικές παρεμβάσεις και αναβάθμιση του Στρατηγικού Σχεδίου της ΑΑΔΕ.
Τι δείχνει η μελέτη
Τα στοιχεία της μελέτης του ΕΜΠ που έγινε με μυστικές δειγματοληψίες. Η μελέτη του ΕΜΠ αναφέρει ότι στην Αττική, το ποσοστό των ελλειμματικών παραδόσεων μειώθηκε στο 23,1% το 2026, από 33,1% το 2025, ενώ οι παραδόσεις που βρέθηκαν εντός των νόμιμων ή/και ανεκτών ορίων αυξήθηκαν στο 76,9%, από 66,9% πέρυσι.
Οι αποκλίσεις από την αναμενόμενη ποσότητα έφτασαν έως 14,99% το 2026, έναντι 18,2% το 2025, στοιχεία που δείχνουν ότι η καταπολέμηση της παραβατικότητας στην Αττική έχει αποδώσει σημαντικά αποτελέσματα, χωρίς όμως να αναιρείται η ανάγκη συνέχισης των ελέγχων.
Στη Θεσσαλονίκη, τα αποτελέσματα παρουσιάζουν επίσης βελτίωση σε σχέση με την προηγούμενη έρευνα του 2025, ωστόσο μικρότερη συγκριτικά. Τόσο το ποσοστό των ελλειμματικών παραδόσεων όσο και το ύψος της απόκλισης παραμένουν υψηλά.
Το 81,4% των ανεφοδιασμών βρέθηκε εντός των νόμιμων ή ανεκτών αποκλίσεων, έναντι 80% το 2025, ενώ οι ελλειμματικές παραδόσεις διαμορφώθηκαν στο 18,6% το 2026, από 20% πέρυσι. Αντιθέτως, αύξηση παρουσιάστηκε στις αποκλίσεις από την αναμενόμενη ποσότητα, οι οποίες έφτασαν έως και 14% το 2026, σε σύγκριση με το 2025, όταν το ποσοστό ήταν 12,7%.