Το πρώτο Eurogroup και Ecofin της ιρλανδικής προεδρίας δεν είναι διαδικαστικό, παρά το γεγονός ότι είναι το τελευταίο πριν η ΕΕ κατεβάσει ρολά για το καλοκαίρι.
Η σημερινή συνεδρίαση στις Βρυξέλλες είναι κρίσιμη γιατί στο τραπέζι μπαίνει ο δημοσιονομικός προσανατολισμός της ευρωζώνης για το 2027. Δηλαδή το πώς θα κινηθούν οι προϋπολογισμοί των κρατών-μελών την επόμενη χρονιά, σε μια περίοδο που σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές προτεραιότητες ζητούν περισσότερα χρήματα.
Όπως έχουμε γράψει, άμυνα, Ουκρανία, ενέργεια, βιομηχανική πολιτική, τεχνητή νοημοσύνη, ανταγωνιστικότητα, επιτόκια, χρέος, κοινωνικές πιέσεις στοιβάζονται πάνω στις προτεραιότητες της ιρλανδικής προεδρίας.
Και κάπου εκεί αρχίζουν τα δύσκολα, γιατί του χρόνου το μπαλάκι που η ΕΕ κλωτσούσε παρακάτω τα τελευταία χρόνια, φτάνει στο… τέρμα. Η Ευρώπη θα πρέπει να δείξει αν μπορεί να κρατήσει ταυτόχρονα τρεις γραμμές που μεταξύ τους συγκρούονται: δημοσιονομική πειθαρχία, αυξημένες στρατηγικές δαπάνες και πολιτική αντοχή στο εσωτερικό των κρατών-μελών.
Στις Βρυξέλλες ξέρουν ότι το παζάρι δεν θα είναι εύκολο και ότι νέοι κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας ζητούν επιστροφή σε πιο ελεγχόμενες πορείες δαπανών, ιδίως για χώρες με υψηλό χρέος και ελλείμματα. Την ίδια στιγμή, όμως, η Κομισιόν είναι ενήμερη ότι οι κυβερνήσεις πιέζονται να αυξήσουν αμυντικές δαπάνες, να στηρίξουν την Ουκρανία, να προστατεύσουν βιομηχανίες και νοικοκυριά από νέες ενεργειακές αναταράξεις και να βρουν χρήματα για την τεχνολογική και βιομηχανική κούρσα απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα.
Αυτό από μόνο του «δείχνει» ότι πολλές χώρες-μέλη αναμένεται να ζητήσουν χαλάρωση, έστω και στοχευμένη. Ανάμεσά τους είναι και η Ελλάδα. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη φαίνεται πως θέλει να γνωρίζει ακριβώς τι μπορεί να εξαγγείλει στη ΔΕΘ ενόψει μιας προεκλογικής χρονιάς.
Στη σημερινή συζήτηση θα παρευρίσκεται και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Δημοσιονομικού Συμβουλίου, Pieter Hasekamp, που θα παρουσιάσει την τελευταία έκθεση του Συμβουλίου και μετά θα ακολουθήσει η ανάλυση της Κομισιόν.
Στόχος είναι να υιοθετηθεί μια κοινή πολιτική δήλωση για τη δημοσιονομική στάση της ευρωζώνης, ώστε να φανεί ότι υπάρχει κοινή γραμμή. Άσχετα εάν η δήλωση αυτή εγκαταλειφθεί τον Οκτώβριο, οπότε αναμένεται η τελική απόφαση για τους δημοσιονομικούς όρους του 2027.
Η ιρλανδική προεδρία θα προσπαθήσει να κινηθεί με το γνωστό προφίλ του έντιμου διαμεσολαβητή. Όμως το δημοσιονομικό πεδίο δεν αφήνει πολλές ουδέτερες ζώνες, γιατί η Γερμανία και οι πιο «σφιχτές» χώρες θέλουν επιστροφή στη σοβαρότητα των κανόνων. Η Γαλλία, η Ιταλία και άλλες χώρες με μεγαλύτερες πιέσεις ξέρουν ότι ο χώρος για κινήσεις είναι περιορισμένος.
Οι ανατολικές και βαλτικές χώρες θα επιμείνουν ότι η άμυνα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται σαν απλή δαπάνη. Ο Νότος θα κοιτάξει και την ενέργεια, και την ανάπτυξη, και τη συνοχή. Πάνω σε αυτό τον άξονα, άλλωστε, κινείται ήδη η ρητορική του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Σύμφωνα με ανώτατο αξιωματούχο της Κομισιόν που μίλησε με το Euro2day.gr, η Επιτροπή προετοιμάζεται για το μεγάλο παζάρι. Διερωτάται όμως πώς να επιβληθεί λιτότητα χωρίς να ονομαστεί «λιτότητα», πώς αυξάνεις τις στρατηγικές δαπάνες χωρίς να διαλύεις τους κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας και πώς πείθεις τις αγορές ότι η ευρωζώνη έχει ακόμα δημοσιονομικό έλεγχο.
Στο παρασκήνιο υπάρχει και το θέμα των ενεργειακών μέτρων. Οι υπουργοί συνεχίζουν να συζητούν ποιες παρεμβάσεις μπορούν να θεωρηθούν επιλέξιμες για ευελιξία μέσα στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας.
Αυτό έχει μεγάλη σημασία, διότι μετά τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και τις νέες αναταράξεις στις τιμές ενέργειας, κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει νέα πίεση σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Όμως οι Βρυξέλλες δεν θέλουν να επιστρέψουν στο μοντέλο των οριζόντιων επιδοτήσεων που άνοιξε μεγάλες τρύπες στους προϋπολογισμούς την προηγούμενη περίοδο.
Το δεύτερο θέμα του Eurogroup είναι ο διεθνής ρόλος του ευρώ. Η ΕΚΤ έχει ήδη δείξει ότι το ευρώ παραμένει το δεύτερο σημαντικότερο νόμισμα διεθνώς, αλλά το μερίδιό του δεν αρκεί από μόνο του για να μιλήσει κανείς για πραγματική ευρωπαϊκή ισχύ. Για να γίνει το ευρώ πιο ελκυστικό χρειάζονται βαθύτερες κεφαλαιαγορές, εμπιστοσύνη στους θεσμούς, σταθερότητα κανόνων και, στο βάθος, μεγαλύτερη ικανότητα της Ευρώπης να χρηματοδοτεί κοινά δημόσια αγαθά.
Αυτό «κουμπώνει» με το δημοσιονομικό παζάρι. Η Ευρώπη θέλει πιο ισχυρό ευρώ, μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία και πιο βαθιές αγορές. Αλλά όλα αυτά προϋποθέτουν πολιτικές αποφάσεις που τα κράτη-μέλη καθυστερούν εδώ και χρόνια.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης θα παρουσιάσει επίσης το πρόγραμμα εργασιών του Eurogroup για το υπόλοιπο του έτους και το πρώτο εξάμηνο του επόμενου. Η παρουσίαση αυτή έχει περισσότερο βάρος απ’ ό,τι συνήθως, γιατί θα δείξει πού θέλει να δώσει η Ευρωομάδα έμφαση. Στη δημοσιονομική σταθερότητα, στην ψηφιακή χρηματοδότηση, στον ρόλο του ευρώ ή στην ανταγωνιστικότητα και χρηματοπιστωτική ανθεκτικότητα;