Από σήμερα η Ιρλανδία παίρνει τη σκυτάλη της εξάμηνης Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ από την Κύπρο και όπως λένε Ιρλανδοί αξιωματούχοι, αυτή τη φορά δεν πρόκειται για μία τυπική αλλαγή καρέκλας στις Βρυξέλλες αλλά για ένα εξάμηνο που θα πρέπει να εφαρμοστούν αποφάσεις που έχουν μείνει στα χαρτιά.
Το Δουβλίνο αναλαμβάνει σε μία στιγμή που η Ευρώπη έχει μπροστά της σχεδόν όλα τα μεγάλα ανοιχτά μέτωπα ταυτόχρονα: τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό, την άμυνα, την Ουκρανία, τη Μέση Ανατολή, τη διεύρυνση, την ανταγωνιστικότητα, την τεχνητή νοημοσύνη, την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο και, στο βάθος, τη δύσκολη ισορροπία με την Ουάσιγκτον και το Λονδίνο.
Στα χαρτιά, οι τρεις προτεραιότητες της ιρλανδικής προεδρίας είναι καθαρές: ανταγωνιστικότητα, αξίες και ασφάλεια. Στην πράξη, όμως, το πρώτο μεγάλο τεστ θα είναι το από πού θα βρει η ΕΕ χρήμα για να χρηματοδοτήσει τις ανάγκες της.
Το πραγματικό παζάρι των επόμενων μηνών θα γίνει γύρω από το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, τον προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034. Η Κομισιόν έχει βάλει στο τραπέζι μία πρόταση που κινείται γύρω στα 2 τρισ. ευρώ. Η Γερμανία, ήδη από την παραμονή της ανάληψης της προεδρίας από την Ιρλανδία, έδειξε τις κόκκινες γραμμές της, ζητώντας μείωση περίπου[PPA1] 400 δισ. ευρώ και χαρακτηρίζοντας την πρόταση μη προσιτή (λινκ στην είδηση). Η κίνηση του Βερολίνου θεωρείται στοχευμένη και ξεκάθαρη.
Η Ιρλανδία θα κληθεί να παίξει τον ρόλο του διαμεσολαβητή, αλλά το τραπέζι στο οποίο κάθεται δεν είναι ουδέτερο. Από τη μία βρίσκονται οι καθαροί πληρωτές, με πρώτη τη Γερμανία, που δεν θέλουν να δουν τις εθνικές εισφορές να εκτοξεύονται.
Από την άλλη, οι χώρες που δίνουν μάχη για συνοχή, αγροτικές ενισχύσεις, περιφερειακή ανάπτυξη και παραδοσιακές πολιτικές της ΕΕ. Και ανάμεσα σε όλα αυτά, οι νέες απαιτήσεις: άμυνα, Ουκρανία, τεχνολογία, ανταγωνιστικότητα, ενεργειακή ασφάλεια.
Σύμφωνα με το πλαίσιο που έχει ήδη διαμορφωθεί στις Βρυξέλλες, το Δουβλίνο θα πρέπει μέχρι τον Οκτώβριο να βοηθήσει να ξεκαθαρίσει και το δύσκολο θέμα των λεγόμενων «ιδίων πόρων» της ΕΕ. Δηλαδή νέων πηγών εσόδων που δεν θα προέρχονται απευθείας από τους εθνικούς προϋπολογισμούς.
Στο τραπέζι έχουν μπει ιδέες που αγγίζουν από τα έσοδα των ρύπων και τον μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα μέχρι τα ψηφιακά έσοδα, τα crypto, τα online τυχερά παιχνίδια, τον καπνό και άλλα.
Υπενθυμίζεται ότι για να υπάρξει συμφωνία στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό χρειάζεται ομοφωνία. Και η ομοφωνία, ειδικά πριν από κρίσιμες εκλογικές χρονιές σε μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες, δεν είναι ποτέ τεχνική διαδικασία. Είναι πολιτικό παζάρι, με ανταλλάγματα, με γκρίζες ζώνες και με χώρες που θα επιχειρήσουν να κερδίσουν χρόνο ιδιαίτερα στο δημοσιονομικό κομμάτι.
Το Δουβλίνο θέλει, σύμφωνα με την επίσημη γραμμή, να δείξει ότι μπορεί να οδηγήσει την Ένωση σε «strength with unity», όπως είναι το σλόγκαν της εξάμηνης προεδρίας τους.
Στο τραπέζι η Ασφάλεια
Με τον πόλεμο στην Ουκρανία να συνεχίζεται, με την Ευρώπη να συζητά ξανά και ξανά πόσο μπορεί να στηρίζεται στις ΗΠΑ, με τη Μέση Ανατολή και τον Κόλπο να παραμένουν ανοιχτές πηγές αστάθειας, και με την άμυνα να έχει πλέον μετακινηθεί από το περιθώριο στον σκληρό πυρήνα της ευρωπαϊκής ατζέντας, οι διαπραγματεύσεις αναμένονται έντονες, έστω και παρασκηνιακά.
Η διεύρυνση
Η Ιρλανδία έχει δηλώσει ότι θέλει να κινηθεί ενεργά στο θέμα των υποψήφιων χωρών, με ιδιαίτερη έμφαση στα Δυτικά Βαλκάνια, αλλά και με την Ουκρανία και τη Μολδαβία να παραμένουν στο ευρωπαϊκό τραπέζι. Στο παρασκήνιο, το ερώτημα είναι γνωστό: πόση διεύρυνση μπορεί να αντέξει μία Ένωση που ακόμη δεν έχει αποφασίσει πώς θα χρηματοδοτηθεί, πώς θα αμυνθεί και πώς θα αποφασίζει;
Η Ιρλανδία θα ήθελε να εμφανιστεί ως χώρα-γέφυρα ιδιαίτερα όσον αφορά στις ΗΠΑ, λόγω ιστορικών και πολιτικών δεσμών, με το Ηνωμένο Βασίλειο, λόγω γεωγραφίας, Brexit και ειδικής σχέση και τις μικρότερες χώρες της ΕΕ, λόγω μεγέθους και εμπειρίας.
Η Τεχνολογία
Το Δουβλίνο φιλοξενεί τις ευρωπαϊκές έδρες πολλών από τους μεγάλους τεχνολογικούς ομίλους. Αυτό για την Ιρλανδία είναι οικονομική δύναμη όμως για άλλους στην Ευρώπη αποτελεί πολιτική αδυναμία. Η συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη, την ψηφιακή κυριαρχία, την προστασία των παιδιών online και την εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανόνων απέναντι στις μεγάλες πλατφόρμες θα φέρει την Ιρλανδία σε μία όχι άνετη θέση: θα πρέπει να προεδρεύσει σε φακέλους όπου η ίδια θεωρείται από πολλούς όχι απλώς ενδιαφερόμενο μέρος, αλλά χώρα με ειδική εξάρτηση από τις Big Tech.
Η Προεδρία θα έχει και ισχυρή εσωτερική διάσταση για την Ιρλανδία, μια χώρα «περήφανη» που πέρασε από μνημόνια χωρίς να αφήσει την λεγόμενη τρόικα να παρέμβει στα εσωτερικά της. Η Ιρλανδία αποφάσιζε τα μέτρα και η τρόικα τα ενέκρινε ή ζητούσε επανεξέταση. Δεν επέβαλλαν όμως ποτέ.
Τώρα, στον Ιρλανδικό τύπου ήδη γίνεται debate για το επιπλέον κόστος που θα αναγκαστεί να επωμιστεί ως προεδρεία καθώς η χώρα θα φιλοξενήσει εκατοντάδες συναντήσεις, άτυπες υπουργικές, δύο Συνόδους ηγετών και σειρά υψηλού επιπέδου εκδηλώσεων. Ναι μεν παρέχονται κονδύλια από τον κοινοτικό προϋπολογισμό όμως υπάρχουν και επιπλέον έξοδα που αφορούν την ασφάλεια, τις μετακινήσεις, τις υποδομές και την αστυνομική κινητοποίηση.
Βέβαια, το πραγματικό ερώτημα είναι αν η Ιρλανδία μπορεί να περάσει από την εικόνα της μικρής, ευέλικτης, φιλοευρωπαϊκής χώρας στον ρόλο του προέδρου που κρατάει δύσκολους φακέλους ανοιχτούς χωρίς να τους αφήνει να εκτροχιαστούν.
Η Κύπρος δεν φάνηκε να τα κατάφερε και πολύ καλά σε γενικό πλαίσιο. Ήταν διεκπεραιωτική. Κατάφερε όμως σε εθνικό επίπεδο να χρησιμοποιήσει το εξάμηνο της προεδρίας της για να προχωρήσουν οι υπογραφές με μεγάλες εταιρίες για την παραγωγή Φυσικού Αερίου και υδρογονανθράκων.