H επενδυτική αγορά αυτή την περίοδο εστιάζει το ενδιαφέρον της σε δύο μέτωπα: Πρώτον, προσπαθεί να προβλέψει τις επιπτώσεις των πολεμικών συρράξεων στην παγκόσμια -και ιδιαίτερα στην ελληνική- οικονομία. Και δεύτερον, εξετάζει το αν η υποχώρηση που έχει παρατηρηθεί μέχρι τώρα στις τιμές των μετοχών είναι μεγαλύτερη ή μικρότερη από αυτή που δικαιολογείται.
Προφανώς, κανείς δεν μπορεί να προχωρήσει σε ασφαλείς προβλέψεις μέσα σε ένα τόσο αβέβαιο περιβάλλον, καθώς οι εξελίξεις είναι ραγδαίες και η ολοένα και μεγαλύτερη κλιμάκωση των συγκρούσεων είναι αμφίβολο αν θα φέρει πιο κοντά ή πιο μακριά τη λήξη του πολέμου και την αποκατάσταση της ομαλότητας στην ενεργειακή αγορά.
Σε κάθε περίπτωση, «οι καλύτεροι του χωριού» είναι όσοι στις αρχές της φετινής χρονιάς άκουσαν τους ειδικούς και προχώρησαν σε μειώσεις μετοχικών θέσεων, δημιουργώντας με αυτό τον τρόπο μικτά χαρτοφυλάκια (σ.σ. στα οποία υπάρχει διαμερισμός μεταξύ μετοχών, μετρητών, ομολόγων και άλλων τίτλων). Και αυτό γιατί μέχρι τώρα έχουν αποφύγει σε μεγάλο βαθμό τις ζημίες και επιπλέον έχουν την πολυτέλεια να αναζητούν σε χαμηλότερα επίπεδα τιμών τυχόν επενδυτικές ευκαιρίες.
«Αν η διάρκεια (του πολέμου) δεν ξεπεράσει τον ένα μήνα, το 2026 ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ αναμένεται να διαμορφωθεί σε γενικές γραμμές κοντά σε αυτόν του 2025» (λίγο πάνω από το 2%) είχε δηλώσει παλαιότερα ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας.
Με βάση ωστόσο τα σημερινά δεδομένα, όχι μόνο είναι πολύ πιθανό η διάρκεια του πολέμου να υπερβεί τον ένα μήνα, αλλά οι καταστροφές σε παραγωγικές μονάδες πετρελαίου και φυσικού αερίου φαίνεται πως θα καθυστερήσουν πολύ περισσότερο την ομαλοποίηση στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Πέραν αυτών, έχει σημασία και ο τρόπος που θα τερματιστούν οι πολεμικές συρράξεις, καθώς θα διαμορφώσουν σε μεγάλο βαθμό την «επόμενη μέρα» στη Μέση Ανατολή σε γεωπολιτικό και οικονομικό επίπεδο.
Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι ο ίδιος ο διοικητής της ΤτΕ αναθεώρησε πρόσφατα επί τα χείρω την αρχική του εκτίμηση, δηλώνοντας πως «η γεωπολιτική σύγκρουση συνιστά ένα πρόσθετο αρνητικό σοκ προσφοράς για την παγκόσμια οικονομία και την οικονομία της ζώνης του ευρώ, με δυνητικά σημαντικές μακροοικονομικές επιπτώσεις σε περίπτωση που η σύγκρουση παραταθεί ή επεκταθεί σε άλλες χώρες».
Σύμφωνα με οικονομικό διευθυντή εισηγμένης εταιρείας, ένα μάλλον δυσμενές σενάριο είναι να προκληθεί μια υποχώρηση του ρυθμού ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας κατά 1-1,2 ποσοστιαίες μονάδες, οπότε τελικά το 2026 να κλείσει γύρω στο +0,8% έως 1%.
Το σενάριο αυτό περιλαμβάνει αξιοσημείωτο πλήγμα στον τουρισμό, μια αρνητική επίδραση στις επενδύσεις (οι οποίες ωστόσο θα αυξηθούν λόγω των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας) και έναν επηρεασμό της ιδιωτικής κατανάλωσης λόγω των πληθωριστικών πιέσεων που θα προκύψουν, παρά τα όποια μέτρα στήριξης των πολιτών ακολουθήσουν από την ελληνική κυβέρνηση.
Πάντως, το ευχάριστο της υπόθεσης είναι ότι μέχρι σήμερα οι επιπτώσεις του πολέμου δεν έχουν γίνει ορατές στην πραγματική ελληνική οικονομία. Όπως δηλώνουν υψηλόβαθμα στελέχη εισηγμένων εταιρειών (πχ Βασίλης Φoυρλής πρόεδρος της Fourlis Συμμετοχών, Μενέλαος Τασόπουλος διευθύνων σύμβουλος της Παπουτσάνης) παρακολουθούν σε καθημερινή βάση τις εξελίξεις, χωρίς να έχουν διαπιστώσει μείωση της κατανάλωσης, ή συρρίκνωση του αριθμού των επισκέψεων στα καταστήματα λιανικής από την αρχή του πολέμου μέχρι σήμερα. Ούτε και στον τουρισμό, έχει παρατηρηθεί μέχρι τώρα κάτι το ακραίο.
Μικτά χαρτοφυλάκια
Σχολιάζοντας την όλη κατάσταση, γνωστός χρηματιστηριακός παράγοντας υποστηρίζει πως «αυτή την περίοδο επιβεβαιώνονται πλήρως όσοι υποστήριζαν από τις αρχές της φετινής χρονιάς ότι οι επενδυτές θα έπρεπε να προχωρήσουν σε μερικές μειώσεις μετοχικών θέσεων προκειμένου να δημιουργήσουν μικτά χαρτοφυλάκια.
Όσοι το έπραξαν, όχι μόνο δεν καταγράφουν σημαντικές απώλειες μέσα στη χρονιά (ο Γενικός Δείκτης βρίσκεται αρκετά κοντά στα επίπεδα της 1ης Ιανουαρίου του 2026), αλλά επιπλέον έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν σε αγοραστικές παρεμβάσεις, αν και όποτε εντοπίσουν επενδυτικές ευκαιρίες στο ταμπλό του ΧΑ.
Η εκτίμησή μου είναι πως ο συγκεκριμένος πόλεμος μπορεί να επηρεάσει τη φετινή πορεία της ελληνικής οικονομίας, αλλά δεν θα ανατρέψει τη μεγάλη εικόνα που θέλει τη χώρα να έχει εισέλθει σε ένα μακροπρόθεσμο κύκλο -ήπιας έστω- οικονομικής ανάπτυξης, με νοικοκυρεμένα δημοσιονομικά στοιχεία και από πολιτικής πλευράς πολύ πιο κοντά στο Δυτικό κόσμο, είτε μιλάμε για τις ΗΠΑ, είτε για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Άρα λοιπόν, το πώς θα δράσει κάποιος στο ταμπλό, εξαρτάται από το χρονικό ορίζοντα της επένδυσής του. Οι μακροπρόθεσμοι επενδυτές που είναι διατεθειμένοι να χτίσουν ένα χαρτοφυλάκιο για τα επόμενα τρία ή πέντε χρόνια, θα μπορούσαν να προχωρήσουν σταδιακά σε επιλεκτικές αγορές μετοχών. Για τους υπόλοιπους, το ταμπλό του ΧΑ μοιάζει με καζίνο, καθώς κανένας δε μπορεί να προβλέψει τη ροή των ειδήσεων από μέρα σε μέρα και από ώρα σε ώρα.
Προφανώς, οι τιμές-στόχοι των αναλυτών για τις ελληνικές μετοχές που δημοσιεύτηκαν πριν από το ξέσπασμα του πολέμου, έχουν μειωμένη πλέον αξία».
«Ταύροι» vs «αρκούδες»
Αρκετοί υποστηρίζουν πως η πτώση που έχει καταγράψει μέχρι τώρα ο Γενικός Δείκτης του ΧΑ (θυμίζουμε πως στις 2 Ιανουαρίου βρισκόταν στις 2.158,04 μονάδες και φέτος κατέγραψε υψηλό στις 2.407,09 μονάδες για να κλείσει χθες στις 2.064 μονάδες) είναι μικρή σε σύγκριση με όσα δυσάρεστα αναμένεται να γίνουν, χωρίς ωστόσο να μπορεί κάποιος να προβλέψει κάποιος το τί ακριβώς πρόκειται να συμβεί.
Από την άλλη πλευρά, οι αισιόδοξοι υποστηρίζουν πως με μια τρέχουσα χρηματιστηριακή αξία στο ΧΑ γύρω στα 145 δισ. ευρώ, οι ελληνικές μετοχές διαπραγματεύονται με ένα μέσο δείκτη P/E αρκετά κοντά στο 12 (εκτιμώμενα αθροιστικά κέρδη εισηγμένων εταιρειών μεταξύ 11,5 και 12 δισ. ευρώ για το 2025) και με μια μέση μερισματική απόδοση κοντά στο 4%.
«Πρόκειται για πολύ λογικούς δείκτες. Κατά πόσο δικαιολογείται λοιπόν, μια νέα μεγάλη πτώση των τιμών των μετοχών, η οποία να έχει διατηρήσιμο χαρακτήρα, ακόμη και αν δούμε μια υποχώρηση των εταιρικών κερδών για ένα μόνο χρόνο, ή αλλιώς μια αναστάτωση της οικονομίας για κάποιους μήνες;» διερωτώνται οι ίδιοι κύκλοι.
Πάντως, με βάση τα μέχρι σήμερα δημοσιευθέντα οικονομικά αποτελέσματα για την οικονομική χρήση του 2025 (βλέπε στοιχεία παρατιθέμενου πίνακα) 31 εισηγμένες εταιρείες εμφανίζουν άνοδο στις πωλήσεις κατά 4,6%, στο EBITDA κατά 12% και στα καθαρά κέρδη κατά 16% (από τα 7,53 στα 9,085 δισ. ευρώ).
Επί του παρόντος, τις βαρύτερες απώλειες στο ταμπλό τις καταγράφουν οι μετοχές εκείνες που είχαν σημειώσει και τη μεγαλύτερη άνοδο, καθώς -για ψυχολογικούς λόγους- οι επενδυτές ξεκινούν τις ρευστοποιήσεις από εκείνες τις επιλογές στις οποίες καταγράφουν κέρδη. Αντίθετα, ωφελημένες είναι οι ενεργειακές εταιρείες, οι οποίες δείχνουν να ωφελούνται από τη διαφαινόμενη αύξηση των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.
Πιθανές επιπτώσεις του πολέμου
- Άνοδος πληθωρισμού, με ό,τι αυτό σημαίνει για το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών, την ιδιωτική κατανάλωση και ενδεχομένως τον τουρισμό.
- Πιθανή αύξηση των επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μέσα στο 2026, με επιπτώσεις στο κόστος χρήματος και στις αποτιμήσεις των αναλυτών για μετοχές και ομόλογα.
- Διόγκωση του κόστους των επενδύσεων και γενικότερο κλίμα αβεβαιότητας, που θα μπορούσαν να ωθήσουν στην αναβολή υλοποίησης αρκετών σημαντικών projects.
Αμυνες
- Χρήση πετρελαϊκών αποθεμάτων, με στόχο την άμβλυνση των επιπτώσεων από την υποχώρηση της προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου από τις χώρες της Μέσης Ανατολής.
- Κυβερνητικά μέτρα είτε για τη στήριξη των εισοδημάτων σε ευάλωτα νοικοκυριά, είτε για τον περιορισμό των ανατιμήσεων στις τιμές των καυσίμων.
- Μεταφορά τουριστικού ρεύματος από τις χώρες της Μέσης Ανατολής σε άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων και στην Ελλάδα.