Η αναβάθμιση του ελληνικού χρηματιστηρίου συμπίπτει χρονικά με μεγάλες αλλαγές σε τεχνικό και μακροοικονομικό επίπεδο. Η κρισιμότητα της απόφασης για τη στιγμή της αναβάθμισης φάνηκε, χθες Πέμπτη, στην πράξη, όταν κυκλοφόρησε η ανακοίνωση από τον δείκτη STOXX ότι μετέθετε την κίνηση για τον Ιούνιο του 2027 (από Σεπτέμβριο του 2026).
Η άμεση διευκρίνιση του STOXX, σε ερώτηση του Euro2day.gr, ότι η ανακοίνωση δεν αφορούσε την αναβάθμιση των δεικτών που ακολουθούν τα παθητικά κεφάλαια, επανέφερε τους υπολογισμούς για τις εισροές και εκροές που αναμένονται από τον Σεπτέμβριο μέχρι το καλοκαίρι του 2027.
Στην απάντησή του αναφέρει ότι, η μετάθεση για τις 21 Ιουνίου 2027 αφορά αποκλειστικά τη νέα, παράλληλη οικογένεια δεικτών STOXX World, στο πλαίσιο του λανσαρίσματος της σειράς STOXX World IMI. Διευκρινίσεις προς τους πελάτες τους έδιναν και οι μεγάλοι διεθνείς επενδυτικοί οίκοι για τις αναβαθμίσεις της ελληνικής αγοράς.
Το Χρηματιστήριο Αθηνών διέρχεται από μια περίοδο διπλής ταυτότητας που θα ξεκινήσει από τον Σεπτέμβριο και θα ολοκληρωθεί τον Μάιο του 2027. Σε αυτό το οκτάμηνο, το ΧΑ θα λειτουργεί υπό καθεστώς ανεπτυγμένης αγοράς για τον FTSE Russell και τον S&P Dow Jones, αλλά θα διατηρεί την ιδιότητα της αναδυόμενης για τη MSCI.
Οταν ο MSCI μεταθέτει την αναβάθμιση για τον Μάιο του 2027, αντί για τον Αύγουστο του 2026, οι επενδυτές αποκτούν χρόνο προσαρμογής για την αναπαραγωγή των δεικτών. Σύμφωνα με το σχέδιο μετάβασης κάθε οίκου, ο FTSE Russell θα εντάξει την Ελλάδα στις ανεπτυγμένες αγορές από τις 21 Σεπτεμβρίου 2026. Το βάρος της ελληνικής αγοράς στον δείκτη FTSE Developed All Cap υπολογίζεται στο 0,074%. Ο S&P Dow Jones ακολουθεί τον ίδιο μήνα με εκτιμώμενο βάρος στο 0,09%. Ο STOXX αναμένεται να αναβαθμίσει την αγορά επίσης από τον Σεπτέμβριο του 2026.
Οι αλλαγές αυτές διαφέρουν ριζικά από την κατάσταση του 2013. Τότε, η Ελλάδα υποβαθμίστηκε έχοντας μόλις δύο επιλέξιμες μετοχές, καμία τράπεζα και κεφαλαιοποίηση 5,1 δισ. ευρώ (5,5 δισ. δολάρια ΗΠΑ), σύμφωνα με τη J.P. Morgan. Το 2027, η χώρα εισέρχεται με τουλάχιστον 8 μετοχές, 10 φορές μεγαλύτερη κεφαλαιοποίηση και τον χρηματοπιστωτικό κλάδο να αντιπροσωπεύει το 75% του εγχώριου δείκτη.
Οι ροές
Η μετάβαση αυτή αποτελεί, ταυτόχρονα, ένα σύνθετο χρηματοοικονομικό παζλ. Οι εισροές νέων κεφαλαίων συναντούν τις αναγκαστικές τεχνικές εκροές από τα παθητικά κεφάλαια. Η J.P. Morgan υπολογίζει ότι η αναβάθμιση στους δείκτες FTSE και STOXX θα ενεργοποιήσει παθητικές εισροές στα 880 εκατ. ευρώ (956 εκατ. δολάρια) έως 885 εκατ. ευρώ (962,7 εκατ. δολάρια).
Η HSBC και η Goldman Sachs επισημαίνουν τον κίνδυνο τεχνικών πιέσεων και εκροών ρευστότητας. Η Goldman Sachs εκτιμά ότι ο συνολικός όγκος των συναλλαγών για τις αναδιαρθρώσεις των χαρτοφυλακίων θα ξεπεράσει τα 6,8 δισ. ευρώ (7,4 δισ. δολάρια) για τον MSCI και τα 5,7 δισ. ευρώ (6,2 δισ. δολάρια) για τον FTSE. Παρά τον τεράστιο όγκο, το καθαρό αποτέλεσμα διαμορφώνεται σε ήπιες εκροές 295 εκατ. ευρώ (320 εκατ. δολάρια). Αυτές αναλύονται σε 184 εκατ. ευρώ (200 εκατ. δολάρια) από τον MSCI και 110 εκατ. ευρώ (120 εκατ. δολάρια) από τον FTSE.
Η παγίδα
Η βασική αιτία αυτής της ασύμμετρης μετατόπισης κεφαλαίων οφείλεται στα αυστηρότερα κριτήρια που εφαρμόζονται για την αναβάθμιση της αγοράς στο κλαμπ των ανεπτυγμένων. Στις αναδυόμενες αγορές απαιτούνται τουλάχιστον τρεις εταιρείες που να πληρούν τα κριτήρια μεγέθους και ρευστότητας.
Στις ανεπτυγμένες αγορές ο ελάχιστος αριθμός αυξάνεται στις πέντε εταιρείες για οκτώ διαδοχικές αξιολογήσεις. Το όριο συνολικής κεφαλαιοποίησης εκτοξεύεται στα 5,45 δισ. ευρώ (5,928 δισ. δολάρια) έναντι 2,72 δισ. ευρώ (2,964 δισ. δολάρια).
Με αυτόν τον τρόπο, η εγχώρια αγορά έρχεται αντιμέτωπη με μία τεχνική αλλά σημαντική μείωση των επιλέξιμων τίτλων στους δείκτες που παρακολουθούν μεγάλα επενδυτικά κεφάλαια. Σύμφωνα με τον MSCI, ο αριθμός των ελληνικών μετοχών στον Standard δείκτη υποχωρεί σε πέντε από οκτώ.
Στον FTSE, ο περιορισμός ρίχνει τους επιλέξιμους τίτλους σε μόλις οκτώ από 30. Η HSBC προειδοποιεί ότι η Ελλάδα μπορεί να βιώσει τις συνθήκες που αντιμετώπισε η αγορά του Ισραήλ το 2010. Τότε, η αναβάθμιση οδήγησε σε πτώση του όγκου συναλλαγών κατά 50% μέσα σε τρία χρόνια.
Οι πρωταγωνιστές
Ετσι, η αναβάθμιση του ελληνικού χρηματιστηρίου δημιουργεί μια πραγματικότητα δύο ταχυτήτων. Ο τραπεζικός κλάδος ελέγχει το 75% του εγχώριου δείκτη και το 58% της συναλλακτικής δραστηριότητας. Αυτό σημαίνει ότι η πορεία της μετάβασης θα κριθεί κατά κύριο λόγο από τις επιδόσεις των συστημικών τραπεζών.
Σύμφωνα με τη J.P. Morgan, οι βασικοί πρωταγωνιστές που πληρούν τα κριτήρια ένταξης στον MSCI Developed Europe, είναι έξι. Η Eurobank καταγράφει κεφαλαιοποίηση 12,75 δισ. ευρώ (13,87 δισ. δολάρια) και 70% ελεύθερη διασπορά. Η Εθνική Τράπεζα ακολουθεί με 12,36 δισ. ευρώ (13,45 δισ. δολάρια) και 95% συμμετοχή ξένων θεσμικών. Η Τράπεζα Πειpαιώς, η Alpha Βank, ο OΠΑΠ και η Metlen κλειδώνουν τη θέση τους.
Το κλειδί της κερδοφορίας
Η Morgan Stanley διατηρεί Overweight σύσταση για τις Πειpαιώς, Εurobank και Αlpha Bank. Η Goldman Sachs προχώρησε σε ανοδική αναθεώρηση των τιμών-στόχων ενόψει των αποτελεσμάτων, καθώς τα καθαρά έσοδα από τόκους και οι αυξημένες προμήθειες αναμένεται να στηρίξουν τα αποτελέσματα των τραπεζών.
Η μέση παραγωγή νέων δανείων τον Απρίλιο-Μάιο εκτοξεύτηκε κατά 40% σε τριμηνιαία βάση, σύμφωνα με την Tράπεζα της Ελλάδος, ενώ τα εταιρικά δάνεια έκαναν άλμα 50%. Οι καταθέσεις αυξήθηκαν κατά 2,3% τον Μάιο σε σύγκριση με τον Μάρτιο και κατέγραψαν άνοδο 7,9% σε ετήσια βάση. Οι προθεσμιακές καταθέσεις ενισχύθηκαν 23% (από 22% στο πρώτο τρίμηνο του 2026). Τα μέσα επιτόκια καταθέσεων ανέβηκαν στις 32 μονάδες βάσης (0,32%) από 30 μονάδες βάσης.
Δημόσιο χρέος
Η ασύγχρονη μετάβαση του ελληνικού χρηματιστηρίου συμπίπτει χρονικά και με δημοσιονομικές εξελίξεις που επηρεάζουν την πιστοληπτική αξιολόγηση. Η πρόωρη αποπληρωμή διμερών μνημονιακών δανείων ύψους 8,8 δισ. ευρώ (Greek Loan Facility) το 2026 θα συμπιέσει το δημόσιο χρέος στο 138,2% του ΑΕΠ. Με την κίνηση αυτή αναμένεται ότι οι μεγάλοι οίκοι θα επιβεβαιώσουν την αξιολόγηση της ελληνικής οικονομίας στην επενδυτική βαθμίδα. Δηλαδή η Moody’s θα επιβεβαιώσει τη βαθμίδα Baa3 και οι S&P και DBRS Morningstar θα διατηρήσουν το BBB.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, ο ΟΔΔΗΧ στοχεύει στην πλήρη εξόφληση των διακρατικών (μνημονιακών) δανείων ύψους 31,6 δισ. ευρώ έως το 2031, δέκα χρόνια νωρίτερα. Η εξόφληση δεν στηρίζεται σε νέο δανεισμό, αλλά σε ταμειακά διαθέσιμα των 44,8 δισ. ευρώ. Για το 2026, οι συνολικές ταμειακές χρηματοδοτικές ανάγκες, σύμφωνα με το σχέδιο του προϋπολογισμού εκτιμώνται στα 24,7 έως 30,1 δισ. ευρώ.
Η κάλυψη του κενού θα γίνει μέσω έκδοσης χρέους 8 δισ. ευρώ, ενώ το κράτος περιμένει έσοδα από μετοχές ύψους 618 εκατ. ευρώ. Τα ταμειακά διαθέσιμα μειώνονται κατά 11,9 δισ. ευρώ. Το πρωτογενές πλεόνασμα υπολογίζεται σε 6,5 δισ. ευρώ. Με τον τρόπο αυτό θα γίνει η μείωση του χρέους, σε απόλυτα μεγέθη, κατά 5,461 δισ. ευρώ, στα 359,3 δισ. ευρώ.
Νόμος Κατσέλη
Οι τράπεζες έρχονται αντιμέτωπες με ένα ακόμα εσωτερικό μέτωπο. Η απόφαση 6/2026 του Αρείου Πάγου ανατρέπει τον τρόπο υπολογισμού των τόκων. Το ανώτατο δικαστήριο έκρινε ότι ο εκτοκισμός των ρυθμισμένων οφειλών του νόμου Κατσέλη υπολογίζεται αποκλειστικά επί της μηνιαίας δικαστικά ορισμένης δόσης. Η απόφαση, με πλειοψηφία 35 έναντι 12, επιφέρει κούρεμα των τόκων κατά 90% για 350.000 δανειολήπτες.
Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας ζήτησε διευκρινίσεις για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Οι συστημικές τράπεζες εκτιμούν ότι ο αντίκτυπος θα είναι αμελητέος καθώς οι εφάπαξ προβλέψεις περιορίζονται σε 20 εκατ. ευρώ ανά τράπεζα. Η KPMG υπολογίζει το συνολικό κόστος του κλάδου στα 1,3 δισ. ευρώ.
Ψηφιακή ωρίμανση
Ταυτόχρονα, δρομολογείται ο μετασχηματισμός της ΕΧΑΕ, ύστερα από την εξαγορά της από την Euronext. Υπενθυμίζεται ότι από τα τέλη Απριλίου ο όμιλος έχει μετονομαστεί σε Euronext Athens.
Ο μετασχηματισμός ολοκληρώνεται τον Ιούνιο του 2027 με τη μετάβαση στην πλατφόρμα Optiq. Το ενιαίο βιβλίο εντολών προσφέρει πρόσβαση σε δεξαμενή ρευστότητας 6,5 τρισ. ευρώ, σπάζοντας το ταβάνι που αντιμετώπιζαν οι μικρομεσαίες ελληνικές επιχειρήσεις.
Ο νόμος 5193/2025 ενσωματώνει τον κανονισμό MiCA και εισάγει μέτρα για τον DORA. Με τον νόμο αυτόν, η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς είναι η αρμόδια αρχή για την αδειοδότηση και εποπτεία των εταιρειών κρυπτοστοιχείων στην Ελλάδα. Επίσης, είναι αρμόδια για να θεσπίζει κυρώσεις για όσους παρέχουν τέτοιες υπηρεσίες παράνομα.
Ο ευρωπαϊκός κανονισμός DORA ορίζει τις αρμόδιες εποπτικές αρχές (Τράπεζα της Ελλάδος και Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς) για τον έλεγχο της κυβερνοασφάλειας των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και τη λήψη μέτρων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.
Τέλος, η ΕΚΤ ετοιμάζει το ψηφιακό ευρώ το 2027, επιλέγοντας την Τράπεζα Πειραιώς, την Εθνική Τράπεζα και την Τράπεζα Χανίων στο ευρωπαϊκό δίκτυο πληρωμών.