Ο Υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης υπέβαλε στο Συμβούλιο Υπουργών Εσωτερικών και Μετανάστευσης της ΕΕ την πρόταση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, όπως ανέλυσε στο άρθρο του στο politico, για την ανάγκη ύπαρξης Ευρωπαϊκού μηχανισμού αναστολής ασύλου και άμεσων επιστροφών σύμφωνα με το ευρωπαϊκό δίκαιο σε ακραίες περιπτώσεις εργαλειοποίησης μαζικών μεταναστευτικών ροών όπως έγινε στη Θέουτα και επιχειρήθηκε να γίνει στον Έβρο το 2020, αλλά η Ελλάδα το απέτρεψε.
Τα σημεία λόγου του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνου Πλεύρη, όπως τα παρουσιάζει το υπουργείο:
- Eκφράζουμε την αλληλεγγύη μας στην Ισπανία. Ως χώρα πρώτης υποδοχής αντιλαμβανόμαστε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει και είμαστε σε επικοινωνία να συνδράμουμε σε ό,τι χρειαστεί.
- Η χώρα μας αντιμετώπισε παρόμοια κατάσταση στον Έβρο το 2020 και αποτρέψαμε την εισβολή δεκάδων χιλιάδων μεταναστών στην ΕΕ, οπότε έχουμε εμπειρία τέτοιων καταστάσεων.
- Ωστόσο οφείλουμε να τονίσουμε ότι υπάρχουν εθνικές πολιτικές, όπως αυτές των μαζικών νομιμοποιήσεων, που μπορούν να λειτουργήσουν ως μαγνήτης στα κυκλώματα και στους παράνομους μετανάστες και τέτοιες πολιτικές εμάς μας βρίσκουν αντίθετους.
- Η προστασία των εξωτερικών χερσαίων και θαλάσσιων συνόρων της ΕΕ είναι η βασική προτεραιότητα και θα πρέπει να υπάρχει περαιτέρω ενίσχυση της παρουσίας του Frontex.
- Προστασία ωστόσο των συνόρων δεν συνιστά μόνο η διαδικασία έρευνας και διάσωσης αλλά και η αποτροπή των παράνομων αφίξεων στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου.
- Η συνεργασία με τις τρίτες χώρες στο σκέλος της αποτροπής είναι απαραίτητη. Εμπειρικά έχουμε δει ότι κάθε φορά που έχουμε επαφή και καλή συνεργασία με τις χώρες που συνορεύουμε εκτός της ΕΕ έχουμε και καλύτερα αποτελέσματα στη μείωση των ροών. Το έχουμε δει στα νησιά του Αιγαίου που η μείωση το πρώτο εξάμηνο του 2026 ξεπερνά το 60%. Αρχίζουμε να το βλέπουμε και στη συνεργασία με τη Λιβύη.
- Όπως είπε Ευρωπαίος επίτροπος Μπρούνερ, όσοι έμπαιναν σε μια εβδομάδα στα ελληνικά νησιά το 2015 έχουν μπει συνολικά σε όλη την ΕΕ το πρώτο εξάμηνο του 2026. Περίπου 50.000. Το πρώτο επτάμηνο στην Ελλάδα έχουμε μείωση θαλάσσιων ροών πάνω από 35% και αυτό είναι αποτέλεσμα σκληρής και δίκαιης μεταναστευτικής πολιτικής.
- Προς αυτήν την κατεύθυνση οι τρίτες χώρες που λαμβάνουν χρήματα από την ΕΕ θα πρέπει να επιδεικνύουν την καλύτερη συνεργασία και στο σκέλος μείωσης των ροών και αύξησης των επιστροφών.
- Επομένως θα πρέπει να εξεταστεί και η συνεργασία του Μαρόκου σε όλα τα επίπεδα στην κρίση της Θέουτα.
- Η συζήτηση μάλιστα για τις καινοτόμες λύσεις αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον συμπεριλαμβανομένων και της δημιουργίας κέντρων επιστροφής σε ασφαλείς τρίτες χώρες.
- Ας είμαστε όμως ειλικρινείς. Το σύμφωνο μετανάστευσης και ασύλου είναι μια μεγάλη κατάκτηση και μπορεί να λειτουργήσει σε συνθήκες κανονικών ή αυξημένων ροών, όχι όμως σε συνθήκες εργαλειοποίησης ή μαζικής εισβολής όπως επιχειρήθηκε στον Έβρο το 2020 και στη Θέουτα τώρα.
- Ο πρωθυπουργός μας Κυριάκος Μητσοτάκης έχει σήμερα ένα άρθρο στο politico που προτείνει μια καινοτόμο λύση προστασίας του ευρωπαϊκού χώρου.
- Σε αυτές τις εξαιρετικές περιπτώσεις μαζικής εισόδου και εργαλειοποίησης θα πρέπει στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου να υπάρχει δυνατότητα μέσω ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού της αναστολής του ασύλου και της επιστροφής όσων εισήλθαν παράνομα.
- Αυτό δεν αποτελεί έκπτωση από τις ευρωπαϊκές αξίες αλλά προστασία των αξιών αυτών και της διαδικασίας ασύλου
- Στη Θέουτα αυτή τη στιγμή η επιστροφή γίνεται χωρίς να έχει προηγηθεί η υποβολή και εξέταση ασύλου και ορθά. Εάν αυτό συνέβαινε θα είχαμε κατάρρευση της διαδικασίας συνόρων.
- Άρα οφείλουμε να προετοιμαστούμε και για την προστασία μας από την εργαλειοποίηση στην ξηρά ή τη θάλασσα, όπως ακριβώς το θέτει ο πρωθυπουργός μας.
- Στον Έβρο το 2020 αλλά και πέρυσι το καλοκαίρι με την αναστολή ασύλου που αποφασίσαμε στις ροές από τη Λιβύη προστατεύσαμε τα ελληνικά και ευρωπαϊκά σύνορα.
- Η αλληλεγγύη στις χώρες πρώτης υποδοχής πρέπει να είναι δεδομένη και ισχυρή. Οι λύσεις θα πρέπει να είναι κοινές και ευρωπαϊκές και οφείλουμε να προετοιμαστούμε και για την αντιμετώπιση και των πιο ακραίων σεναρίων αύξησης ροών.
- Δεν πρέπει να επιτρέψουμε για τους πολίτες μας και τους λαούς μας να βιώσουμε αυτό που συνέβαινε το 2015.
- Προτεραιότητα μας η φύλαξη των εξωτερικών συνόρων, η μείωση των ροών και η αύξηση των επιστροφών.