Φίλτατοι, καλή σας ημέρα!
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, επαναλαμβάνει με αξιοθαύμαστη συνέπεια ότι η κυβέρνηση θα εξαντλήσει τη συνταγματική της θητεία. Το επανέλαβε και χθες ενώπιον του Προέδρου της Δημοκρατίας Κ. Τασούλα, επιχειρώντας να κλείσει τα σενάρια πρόωρων εκλογών και να διατηρήσει την εικόνα πολιτικής σταθερότητας.
Πρόκειται, ευλόγως, για μία απολύτως συνειδητή επιλογή. Σε μία περίοδο διεθνούς αβεβαιότητας, γεωπολιτικών εντάσεων και οικονομικών ανακατατάξεων, η σταθερότητα παραμένει ίσως το ισχυρότερο πολιτικό χαρτί της κυβέρνησης.
Από μόνη της, όμως, δεν αρκεί για την ανανέωση της θητείας του, όπως δείχνουν και οι δημοσκοπήσεις.
Για την ακρίβεια, οι δημοσκοπήσεις συνεχίζουν να καταγράφουν την κυριαρχία της Νέας Δημοκρατίας στο πολιτικό σκηνικό και την αδυναμία της αντιπολίτευσης να διαμορφώσει πειστική εναλλακτική πρόταση εξουσίας.
Την ίδια στιγμή όμως αποτυπώνουν και κάτι ακόμη: μία σταδιακή κοινωνική κόπωση απέναντι στην κυβέρνηση. Όχι απαραίτητα απόρριψη, αλλά φθορά. Μία αίσθηση ότι η κυβέρνηση δεν εκπέμπει πλέον την ίδια μεταρρυθμιστική ορμή και την ίδια αίσθηση κατεύθυνσης που εξέπεμπε το 2019 ή ακόμη και μετά τη δεύτερη εκλογική νίκη του 2023.
Η καθημερινότητα των πολιτών εξακολουθεί να πιέζει. Η ακρίβεια διαβρώνει τα εισοδήματα, η στεγαστική κρίση επιβαρύνει κυρίως τους νεότερους, οι αντοχές της μεσαίας τάξης δοκιμάζονται και η αίσθηση αποτελεσματικότητας του κράτους συχνά υποχωρεί μπροστά στη γραφειοκρατία, στις καθυστερήσεις και στις χρόνιες παθογένειες της δημόσιας διοίκησης.
Παράλληλα, ενισχύεται η αίσθηση ότι ένα μέρος του κυβερνητικού μηχανισμού λειτουργεί πλέον περισσότερο με όρους πολιτικής διαχείρισης και επικοινωνίας παρά με όρους ουσιαστικής μεταρρυθμιστικής επιτάχυνσης. Ότι η κυβέρνηση δείχνει συχνά να αμύνεται απέναντι στη φθορά αντί να επιχειρεί να αιφνιδιάσει πολιτικά με νέες μεγάλες πρωτοβουλίες.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το πραγματικό δίλημμα του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Εάν πράγματι απομένει περίπου ένας χρόνος έως τις εθνικές εκλογές, τότε αυτός ο χρόνος δεν επαρκεί για πολιτική αδράνεια. Είναι ο χρόνος μέσα στον οποίο είτε θα αντιστραφούν οι εντυπώσεις είτε θα παγιωθεί η εικόνα μίας κυβέρνησης που έχει αρχίσει να εξαντλεί τον πολιτικό της κύκλο.
Η Ελλάδα του 2026 δεν είναι η Ελλάδα του 2019. Η χώρα έχει ανακτήσει επενδυτική βαθμίδα, η ανεργία έχει μειωθεί αισθητά, οι επενδύσεις και οι εξαγωγές κινούνται σε υψηλότερα επίπεδα και η διεθνής εικόνα της οικονομίας είναι σαφώς βελτιωμένη. Ωστόσο, η σχετική πρόοδος δεν αρκεί αυτομάτως για να δημιουργήσει νέο κοινωνικό συμβόλαιο εμπιστοσύνης. Διότι ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας θεωρεί ότι οι αλλαγές δεν προχωρούν με την ταχύτητα που απαιτούν οι περιστάσεις.
Τα μεγάλα ζητήματα παραμένουν ανοιχτά: η αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, η αύξηση της παραγωγικότητας, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, η σύνδεση της ανάπτυξης με καλύτερους μισθούς και περισσότερες ευκαιρίες για τη νέα γενιά. Και όλα αυτά απαιτούν πολιτικές συγκρούσεων, μεταρρυθμίσεις με κόστος και αποφάσεις που αναπόφευκτα θα προκαλέσουν αντιδράσεις.
Το πραγματικό ερώτημα λοιπόν δεν είναι εάν ο πρωθυπουργός θα οδηγήσει τη χώρα σε πρόωρες ή σε κανονικές εκλογές. Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν θα επιλέξει μέχρι τότε τη διαχείριση ή την επανεκκίνηση. Την ασφαλή πολιτική συντήρηση ή μία νέα μεταρρυθμιστική πίεση προς το κράτος, την οικονομία και το ίδιο του το κυβερνητικό σχήμα.
Διότι οι πρώτες κυβερνητικές θητείες συνήθως κερδίζονται με υποσχέσεις αλλαγής. Οι δεύτερες συχνά κερδίζονται λόγω της αδυναμίας ή της ανυπαρξίας πειστικής εναλλακτικής λύσης. Οι τρίτες όμως απαιτούν κάτι βαθύτερο: ένα νέο αφήγημα ιστορικής αποστολής. Απαιτούν από έναν πρωθυπουργό να πείσει όχι μόνο ότι υπήρξε αποτελεσματικός, αλλά ότι εξακολουθεί να διαθέτει πολιτικό λόγο ύπαρξης και σχέδιο για την επόμενη φάση της χώρας.
Και αυτό ακριβώς είναι το μεγάλο στοίχημα του Κυριάκου Μητσοτάκη μέχρι τις εκλογές. Διότι στις επόμενες κάλπες, ο πρωθυπουργός δεν θα κριθεί μόνο για όσα έκανε. Θα κριθεί κυρίως για το εάν μπορεί ακόμη να πείσει ότι έχει λόγο να συνεχίσει να κυβερνά.