Ο Φρίντριχ Μερτς δεν μάσησε τα λόγια του. Οι περιφερειακές εκλογές της Κυριακής στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία ήταν «καταστροφή» για τη Χριστιανοδημοκρατική Ένωση, δήλωσε ο καγκελάριος της Γερμανίας.Έκανε τις δηλώσεις αυτές ενώ διαφαίνονταν πως το CDU ίσως θα μπορούσε να μπει μετά βίας στο κοινοβούλιο του βορειοανατολικού κρατιδίου με το 5% των ψήφων, μακράν τη χειρότερη περιφερειακή επίδοση από τότε που ιδρύθηκε η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία το 1949. Τα προκαταρκτικά στοιχεία έδειξαν αργότερα πως το κόμμα έπεσε κάτω από το 5% και απέτυχε να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική εκπροσώπηση, μετατρέποντας την καταστροφή σε πανωλεθρία.
Λέει επίσης πολλά για τη δεινή κατάσταση στην οποία βρίσκεται το CDU, το ότι ο Μερτς περιέγραψε το εκτιμώμενο 19% που εξασφάλισε το κόμμα στις περιφερειακές εκλογές του Βερολίνου ως «αξιοπρεπές». Το μερίδιο ψήφου του CDU στη γερμανική πρωτεύουσα μειώθηκε κατά σχεδόν ένα τρίτο και είναι σχεδόν βέβαιο πως θα βγει από την κυβέρνηση της οποίας ηγείται από το 2023 και θα αντικατασταθεί από την άκρα αριστερά.
Οι δυο περιφερειακές εκλογές επιβεβαιώνουν την αδυσώπητη προέλαση της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD), μετά την εκπληκτική της νίκη στο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ πριν από δυο εβδομάδες.
Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, η AfD εξασφάλισε μια ακόμα νίκη με 38%, υπερδιπλασιάζοντας το μερίδιο ψήφου της, αν και δεν έχει τρόπο να σχηματίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία, σε αντίθεση με το κρατίδιο Σαξονίας-Άνχαλτ. Στο Βερολίνο, όπου η ελκυστικότητα του κόμματος είναι πιο περιορισμένη, η AfD κέρδισε 16%, ποσοστό αυξημένο κατά 7 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με τις εκλογές του 2023.
Η άμεση εκτίμηση του Μερτς, την οποία εξέφρασε λίγα λεπτά αφότου βγήκαν τα exit polls την Κυριακή το βράδυ, έμοιαζε σαν μια απόπειρα να προλάβει μια απειλή ανταρσίας εναντίον του. Επέμεινε πως θα παραμείνει στη θέση του και θα συνεχίσει τις σχεδιαζόμενες κοινωνικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις του, που θα απαιτήσουν «σθένος, σταθερότητα και υπομονή».
Ο αντιδημοφιλέστερος Γερμανός καγκελάριος της σύγχρονης εποχής στηλώνει τα πόδια του. Αλλά πόση υπομονή θα κάνουν το κόμμα του και ο γερμανικός λαός; Και τι μπορεί ακόμα να πετύχει ένας πολύ αποδυναμωμένος καγκελάριος, που ηγείται ενός εύθραυστου συνασπισμού με τους κεντροαριστερούς Σοσιαλδημοκράτες;
Η συντριπτική ήττα του CDU και ο θρίαμβος της ακροδεξιάς στη Σαξονία-Άνχαλτ έφερε μουρμούρα περί εξέγερσης από τη βάση του κόμματος, τη νεολαία του, καθώς και από ορισμένους βουλευτές. Πυροδότησε έντονη σεναριολογία για μια πιθανή Kanzlertausch, ή αντικατάσταση καγκελάριου.
Τις τελευταίες ημέρες, οι βαρόνοι του κόμματος μπαίνουν σε θέση άμυνας. Οι περιφερειακοί πρωθυπουργοί του CDU δήλωσαν τη στήριξή τους. Οι δυο πιθανότεροι αντίπαλοι του Μερτς είναι ο Χέντρικ Βουστ και ο Μάρκους Σόντερ, οι λαοφιλείς περιφερειακοί πρωθυπουργοί της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας και της Βαυαρίας αντίστοιχα.
Η έλλειψη συναίνεσης αναφορικά με το ποιος θα πρέπει να αναλάβει μπορεί να είναι η μεγαλύτερη σωτηρία για τον Μερτς. Ο Βουστ, που είναι μετριοπαθής, έχει να αντιμετωπίσει τις δικές του περιφερειακές εκλογές τον Απρίλιο του 2027. Ο Σόντερ, ένας ζωηρός συντηρητικός, θα μπορούσε να τα βάλει με την AfD, αλλά ορισμένοι Χριστιανοδημοκράτες θα ήταν απρόθυμοι να δώσουν την καγκελαρία στο μικρότερο βαυαρικό αδελφό κόμμα, του οποίου ηγείται, την Χριστιανοδημοκρατική Ένωση. Σε κάθε περίπτωση, οποιοσδήποτε διάδοχος του Μερτς θα έχει να αντιμετωπίσει τα ίδια οικονομικά προβλήματα και τους ίδιους πολιτικούς περιορισμούς.
Με τη δέσμευσή του να επικεντρωθεί στις μεταρρυθμίσεις, ο Μέρτς προσπαθεί να αγοράσει κάποιον χρόνο από το κόμμα του. Αν τις εγκαταλείψει τώρα, θα μπορούσε να αποσπαστεί η προσοχή και να αποσταθεροποιηθεί ο συνασπισμός και δυνητικά να εκτροχιαστεί μια σχετικά φιλόδοξη σειρά αλλαγών για τις συντάξεις, τα επιδόματα ανεργίας και τους κανόνες εργασίας, οι οποίες πρόκειται να υιοθετηθούν τους επόμενους μήνες.
Ο καγκελάριος ελπίζει πως τα μέτρα αυτά θα τονώσουν την επιχειρηματική εμπιστοσύνη και θα βοηθήσουν ώστε να αυξηθεί η ανάπτυξη μετά από χρόνια οικονομικής στασιμότητας. Το αν θα αρκούν για να αλλάξει η πολιτική του μοίρα, είναι άλλο θέμα.
Η κυβέρνηση έχει ισχνή μόνο πλειοψηφία στη Μπούντεσταγκ. Οι βουλευτές του CDU βρίσκονται σε αναβρασμό. Ορισμένοι κατηγορούν τον Μερτς ότι έχει κάνει υπερβολικά πολλές παραχωρήσεις στους Σοσιαλδημοκράτες, τους εταίρους του συνασπισμού, και πως ο καγκελάριος δεν μπορεί να βασίζεται στην υποστήριξή τους.
Η βουτιά στη δημοφιλία του Μερτς, μετά από μόλις 16 μήνες θητείας, υπήρξε ασυνήθιστα απότομη ιδιαίτερα για έναν ηγέτη που έχει λάβει μερικά θαρραλέα και αποφασιστικά μέτρα για τις επενδύσεις σε υποδομές, τις αμυντικές δαπάνες και την υποστήριξη της Ουκρανίας. Μια έκτακτη (και κακώς στοχευμένη) μείωση στους φόρους καυσίμων, που ανακοινώθηκε εσπευσμένα από την κυβέρνηση το βράδυ της Παρασκευής, αποτελεί υπενθύμιση πως η Γερμανία εξακολουθεί να έχει κάποιο δημοσιονομικό περιθώριο για ελιγμούς, που δεν έχουν οι γειτονικές κυβερνήσεις.
Αλλά το μάθημα από άλλα σημεία της Ευρώπης είναι πως στη σημερινή πολιτική, άπαξ και γίνεις βαθύτατα αντιδημοφιλής –όπως ο Γάλλος πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν ή ο πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας Σερ Κιρ Στάρμερ- είναι σχεδόν αδύνατον να ανακάμψεις.
Πόσο μάλλον όταν η λαϊκή δυσαρέσκεια συνδέεται με τον αντιλαμβανόμενο χαρακτήρα: την αλαζονεία στην περίπτωση του Μακρόν, την αναποφασιστικότητα στην περίπτωση του Στάρμερ. Ο Μερτς είναι υπεροπτικός και άκομψος. Θα χρειαστεί καλύτερες πολιτικές δεξιότητες για να επιβιώσει για πολύ.
Η Ευρώπη ήδη αντιμετώπιζε ένα ταραχώδες 12μηνο με εκλογές σε Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Πολωνία και Ελλάδα. Τώρα οι αναταράξεις στην πολιτική ηγεσία της Γερμανίας έρχονται να προστεθούν σε αυτό το μίγμα.
© The Financial Times Limited 2026. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation