Μόλις λίγες ώρες αφότου έγινε σαφές το μέγεθος της ήττας των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές της Τρίτης, ο αντιπρόεδρος του Ντόναλντ Τραμπ απέδωσε ευθύνες.
«Ο λόγος που χάσαμε είναι ο πόλεμος», έγραψε την Τετάρτη ο Τζ. Ντ. Βανς στο X, αναφερόμενος στην απόφαση του προέδρου να επιτεθεί στο Ιράν νωρίτερα φέτος. «Σε όσους είναι εξοργισμένοι και θέλουν να πουν “σας τα έλεγα”: έχετε δίκιο, μας τα λέγατε», είπε.
Ήταν μια απροκάλυπτη, αλλά καθυστερημένη προσπάθεια ενός πιθανού υποψηφίου για την προεδρία το 2028 να διαφοροποιηθεί από τον Τραμπ. Ωστόσο, η δήλωση του Βανς, την οποία αναδημοσίευσε ο γιος του προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ, ανέδειξε τη ριζικά αλλαγμένη εικόνα της εξωτερικής πολιτικής με την οποία βρίσκεται αντιμέτωπη η κυβέρνηση, μετά τη σαρωτική νίκη των Δημοκρατικών που πήραν τον έλεγχο του Κογκρέσου.
Οι Δημοκρατικοί θα διαθέτουν μεγάλες πλειοψηφίες τόσο στη Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και στη Γερουσία των ΗΠΑ, όταν το νέο Κογκρέσο αναλάβει καθήκοντα τον Ιανουάριο. Στις τάξεις τους θα περιλαμβάνονται προοδευτικοί της αριστερής πτέρυγας, οι οποίοι θα απαιτήσουν ριζική αναμόρφωση της σχέσης της Αμερικής με το Ισραήλ.
Το αίτημά τους ενισχύεται από την εντολή για αλλαγή που εξέφρασαν ψηφοφόροι από το Μίσιγκαν έως το Τέξας, οι οποίοι είναι οργισμένοι με την τελευταία εμπλοκή της Αμερικής στη Μέση Ανατολή και το κόστος της.
Μεταξύ των Δημοκρατικών έχει πλέον διαμορφωθεί «μια κοινή στάση αντίθεσης και δυσπιστίας» απέναντι στον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, και την κυβέρνησή του, δήλωσε στους Financial Times ο Πίτερ Γουέλτς, Δημοκρατικός γερουσιαστής από το Βερμόντ.
Η νέα πλειοψηφία των Δημοκρατικών θα μπορούσε να πιέσει για τον τερματισμό της «άνευ όρων βοήθειας» προς το Ισραήλ και να υποχρεώσει τον Τραμπ να τερματίσει τον πόλεμό του στο Ιράν. Νομοσχέδιο που προωθείται από τους Ρεπουμπλικανούς και αποσκοπεί στην περαιτέρω ενοποίηση των αμυντικών βιομηχανιών των ΗΠΑ και του Ισραήλ θα συναντήσει σημαντικά εμπόδια στην έγκρισή του.
Αλλά μετά από μια εκλογική αναμέτρηση στην οποία ο πόλεμος του Ισραήλ στη Γάζα και ο ρόλος του Νετανιάχου στην εμπλοκή των ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν αποτέλεσαν σημεία έντονης αντιπαράθεσης, οι συνέπειες της ψηφοφορίας ενδέχεται να είναι ακόμη βαθύτερες, όπως είπε ο Γουέλτς.
«Η ιστορική μας σχέση με το Ισραήλ βασιζόταν στον σεβασμό μας προς το εβραϊκό δημοκρατικό κράτος, αλλά και στο γεγονός ότι ήταν σύμμαχός μας απέναντι σε έναν απειλητικό αραβικό κόσμο γύρω του, τον οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούσαν καθοριστικό για τη ροή του πετρελαίου. Αυτό έχει καταστραφεί», είπε ο γερουσιαστής.
Οι συνέπειες ξεπερνούν την αντιπαράθεση με το Ιράν, η οποία διανύει πλέον τον ένατο μήνα της. Επί γενιές, η υποστήριξη των ΗΠΑ προς το Ισραήλ θεωρούνταν απαραβίαστη αρχή στην Ουάσιγκτον και υπερέβαινε τις κομματικές διαχωριστικές γραμμές. Η ψηφοφορία της Τρίτης δείχνει ότι η κοινή γνώμη επιθυμεί κάτι διαφορετικό.
Οι Αμερικανοί ψήφισαν τους Δημοκρατικούς επειδή «ήταν οργισμένοι», έγραψε ο Βανς στη δήλωσή του, και ήθελαν ηγέτες που θα τερμάτιζαν τον πόλεμο, θα μείωναν το κόστος ζωής, θα έβαζαν «πρώτα την Αμερική» και θα «άλλαζαν τη σχέση μας με το Ισραήλ».
Η οργή αυτή συνέβαλε στην ανατροπή των συσχετισμών σε έδρες της Γερουσίας σε προπύργια των Ρεπουμπλικανών, από το Τέξας και το Κάνσας έως τη Νότια Καρολίνα, μεταμορφώνοντας τον εκλογικό χάρτη της Αμερικής.
Η ταχεία δημόσια αποστασιοποίηση του Βανς από την πιο καθοριστική πολιτική απόφαση του προέδρου -την επίθεση στο Ιράν- ενδέχεται να σηματοδοτεί το πρώτο βήμα στην προσπάθειά του να διαδεχθεί τον Τραμπ. Άνοιξε, όμως, και το ενδεχόμενο η κυβέρνηση να αποσυρθεί από τη σύγκρουση.
Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν μετά τις δηλώσεις του και την εκτίμηση ότι το «μπλε κύμα» που έφτασε στην Ουάσιγκτον θα έφερνε τον τερματισμό του πολέμου. Ο πρόεδρος έχει την εξουσία σε θέματα εξωτερικής πολιτικής, αλλά το Σύνταγμα αναθέτει στο Κογκρέσο την εξουσία για τον πόλεμο και τον προϋπολογισμό.
Ο ίδιος ο Τραμπ φαίνεται να έχει κουραστεί από τη σύγκρουση. Την Τρίτη δήλωσε στους Financial Times ότι δεν έχει άμεσα σχέδια να επιτεθεί ξανά στο Ιράν, παρά το ότι οι ΗΠΑ έπληξαν την Ισλαμική Δημοκρατία τη Δευτέρα και ο πρόεδρος δήλωσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις είναι «έτοιμες και οπλισμένες» να εξαπολύσουν νέα επίθεση.
Στις ενδιάμεσες εκλογές, η μετατόπιση του πολιτικού κλίματος σε θέματα εξωτερικής πολιτικής ήταν πιο εμφανής στο Μίσιγκαν, όπου ο Δημοκρατικός Αμπντούλ Ελ-Σαγιέντ κέρδισε μια εκλογική αναμέτρηση για τη Γερουσία, μετά από προεκλογική εκστρατεία που επιδίωξε να συνδέσει το υψηλό κόστος ζωής στην Αμερική με την οικονομική στήριξη των ΗΠΑ προς το Ισραήλ και τον πόλεμο στο Ιράν.
Ο Τραμπ και άλλοι Ρεπουμπλικάνοι, μεταξύ των οποίων και ο Βανς, προσπάθησαν να παρουσιάσουν τον Ελ-Σαγιέντ ως εξτρεμιστή και αντισημίτη. Αλλά, διαισθανόμενος το κύμα δυσαρέσκειας στην κοινή γνώμη, ο πρόεδρος αιφνιδίασε και τα δύο κόμματα, καθώς και την ισραηλινή κυβέρνηση, το πρωί της ψηφοφορίας, όταν δήλωσε στο Fox News ότι οι ΗΠΑ θα τερματίσουν την ετήσια οικονομική βοήθεια ύψους 3,8 δισ. δολαρίων προς το Ισραήλ.
Η βοήθεια είχε γίνει «κακό επιχείρημα», είπε ο Τραμπ. «Γιατί να δεχόμαστε εμείς τα πυρά από τρελούς όπως ο Ελ-Σαγιέντ, όταν [οι Ισραηλινοί] δεν τη χρειάζονται;»
Η μεταστροφή του ήρθε πολύ αργά για να εμποδίσει την εκλογή του Ελ-Σαγιέντ, ενός έντονου επικριτή του Ισραήλ, στη Γερουσία των ΗΠΑ. Δεν είναι σαφές αν ο πρόεδρος, ο οποίος με τις μεταβαλλόμενες απόψεις του αιφνιδιάζει ενίοτε τους συνεργάτες του, θα τηρήσει το σχέδιο περικοπής της βοήθειας.
Ωστόσο, η Νάντα Αλ-Χανούτι, αναπληρώτρια εθνική διευθύντρια οργάνωσης της EmgageUSA, μη κερδοσκοπικής οργάνωσης που επικεντρώνεται στην κινητοποίηση της πολιτικής συμμετοχής των μουσουλμάνων, δήλωσε ότι το εκλογικό αποτέλεσμα σηματοδοτεί μια ριζική αλλαγή στην αμερικανική πολιτική.
«Νομίζω ότι ο Τραμπ επανεξετάζει τα πάντα», δήλωσε η Αλ-Χανούτι στους Financial Times. «Το γεγονός είναι ότι το Ισραήλ έπαιξε καθοριστικό ρόλο στα εκλογικά αποτελέσματα, ιδίως στο Μίσιγκαν». Αν τώρα οι Ρεπουμπλικάνοι θέλουν να κερδίσουν την προεδρία και το Κογκρέσο το 2028, «θα πρέπει να επανεξετάσουν τις πολιτικές τους», είπε.
Η κοινή γνώμη στην Αμερική απέναντι στο Ισραήλ έχει επιδεινωθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια, καθώς οι ψηφοφόροι αντέδρασαν στον αριθμό των νεκρών και στην καταστροφή που προκάλεσε ο πόλεμος του στη Γάζα. Δημοσκόπηση του Ιουλίου από το Pew Research Center διαπίστωσε ότι το 62% των Αμερικανών είχε αρνητική άποψη για την ακροδεξιά κυβέρνηση του Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένης της συντριπτικής πλειονότητας των Δημοκρατικών. Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση, αρνητική άποψη έχει πλέον και η πλειονότητα των Ρεπουμπλικάνων κάτω των 39 ετών.
Οι προσπάθειες της AIPAC, της αμερικανικής ομάδας άσκησης πίεσης που πρόσκειται στην ισραηλινή κυβέρνηση, να επηρεάσει τις αμερικανικές εκλογές, μεταξύ άλλων και στο Μίσιγκαν, έχουν επίσης προκαλέσει αντιδράσεις.
«Στην AIPAC, που ξόδεψε 42 εκατ. δολάρια εναντίον μας, σας ευχαριστώ που μου δώσατε την ευκαιρία να σας νικήσω δύο φορές», δήλωσε ο Ελ-Σαγιέντ στην επινίκια ομιλία του στο Ντιτρόιτ, αναφερόμενος επίσης στη στήριξη που είχε προσφέρει η ομάδα άσκησης πίεσης στον αντίπαλό του στις προκριματικές εκλογές των Δημοκρατικών, τον οποίο είχε νικήσει το καλοκαίρι.
Ο Βανς, ο οποίος προέρχεται από την απομονωτιστική πτέρυγα του κόμματος, έχει εκφράσει ορισμένες επιφυλάξεις για την ιδιαίτερη σχέση με το Ισραήλ, προειδοποιώντας τη χώρα τον Ιούνιο ότι οι ΗΠΑ ήταν ο «μοναδικός ισχυρός σύμμαχός» της. Έχει αρνηθεί να καταδικάσει τον δεξιό πολιτικό σχολιαστή Τάκερ Κάρλσον, ο οποίος έχει κατηγορήσει το Ισραήλ για γενοκτονία και έχει αναπαράγει αντισημιτικά στερεότυπα.
Αφού ο Βανς ανάρτησε την ανάλυσή του για την ήττα των Ρεπουμπλικάνων στο X την Τετάρτη, ο μεγάλος χρηματοδότης των Ρεπουμπλικάνων Κλίφορντ Άσνες κατηγόρησε τον αντιπρόεδρο ότι προσπαθεί να «ρίξει την ευθύνη στους Εβραίους».
Το περιστατικό ανέδειξε τις συγκρούσεις που έρχονται στο εσωτερικό του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, το οποίο στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην υποστήριξη φιλοϊσραηλινών ομάδων και προσπαθεί να διαχειριστεί μια συντριπτική ήττα σε εκλογές στις οποίες το Ισραήλ βρέθηκε στο επίκεντρο.
Οι αντιπαραθέσεις αυτές θα εκτυλιχθούν και στο Κογκρέσο, καθώς νέοι προοδευτικοί, όπως ο Ελ-Σαγιέντ, θα βρεθούν αντιμέτωποι με μια ηγεσία των Δημοκρατικών που κινείται πιο παραδοσιακά στον χώρο του κέντρου.
Μετά το αποτέλεσμα της Τρίτης, ωστόσο, η δυναμική φαίνεται να βρίσκεται στο πλευρό νέων μελών όπως ο Ελ-Σαγιέντ.
«Βλέπετε, προσπαθούν να σας αποκαλέσουν μισαλλόδοξους αν πιστεύετε ότι τα παιδιά της Παλαιστίνης πρέπει να μπορούν να μεγαλώνουν στη γη των προγόνων τους χωρίς να δολοφονούνται με τα δικά μας χρήματα που προέρχονται από τη φορολογία», είπε ο εκλεγμένος γερουσιαστής σε μια αίθουσα γεμάτη προοδευτικούς, ορισμένοι από τους οποίους φορούσαν τα χρώματα της παλαιστινιακής σημαίας και κεφίγιες.
«Η αλλαγή που βρίσκεται σε εξέλιξη θα ενταθεί», δήλωσε ο Γουέλτς.
© The Financial Times Limited 2026. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation