Η Ελλάδα μπορεί να επιστρέψει στην ανάπτυξη

Οι υπέρμαχοι της στήριξης της ανάπτυξης στην Ελλάδα βρίσκουν σύμμαχο στο πρόσωπο του Kemal Dervis. Προτείνει συγκεκριμένα μέτρα αναπτυξιακής πολιτικής και καλεί τους Ευρωπαίους να τα χρηματοδοτήσουν.

Δημοσιεύθηκε: 8 Ιουλίου 2011 - 07:52

Kemal Dervis

Η Ελλάδα μπορεί να επιστρέψει στην ανάπτυξη

Οι υποστηρικτές της ανάγκης για στήριξη της ανάπτυξης στην Ελλάδα βρίσκουν σύμμαχο στο πρόσωπο του Kemal Dervis, του αντιπροέδρου του Brookings Institution, πρώην υπουργού Οικονομικών της Τουρκίας και ενός από τα ονόματα που τέθηκαν επί τάπητος γα την αντικατάσταση του Dominique Strauss-Kahn στο ΔΝΤ. Ο κ. Dervis προτείνει συγκεκριμένα μέτρα αναπτυξιακής πολιτικής και καλεί τους Ευρωπαίους εταίρους της Ελλάδας να τα χρηματοδοτήσουν.

Εδώ και μήνες, συνεχίζεται η συζήτηση για τις προοπτικές της Ελλάδας ως προς την περικοπή των δημοσίων δαπανών και την περαιτέρω μείωση του ελλείμματος του προϋπολογισμού και ως προς την πληθώρα των προσεγγίσεων για τη μετακύλιση του ομολογιακού χρέους.

Οι γαλλικές τράπεζες παρουσίασαν ένα πολύπλοκο σχέδιο, που περιλαμβάνει μερική μετακύλιση του χρέους με εγγύηση του αρχικού κεφαλαίου και σύνδεση του επιτοκίου με τη μελλοντική ανάπτυξη του ελληνικού ΑΕΠ.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχουν περιορίσει την όλη συζήτηση σε μορφές που αποφεύγουν τον χαρακτηρισμό «χρεοκοπία» από τους τρεις μεγαλύτερους οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης, με αποτέλεσμα ο υπό συζήτηση χρηματοοικονομικός μηχανισμός να μην μπορεί να κάνει τελικά πολλά για τη μείωση του δανειακού βάρους. Με τη λύση που τίθεται επί τάπητος θα μπορούσε να υπάρξει χρόνος ώστε να ολοκληρωθεί η επεξεργασία πιο ουσιαστικών λύσεων.

Εκατοντάδες άρθρα έχουν γραφτεί για τον χρηματοοικονομικό μηχανισμό που συζητείται. Η λύση, όμως, εξαρτάται επίσης -και ίσως ακόμη περισσότερο- από την ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Χωρίς ανάπτυξη, ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ, που συχνά χρησιμοποιείται ως δείκτης «προβλημάτων», μπορεί να ενισχυθεί περαιτέρω, ακόμη και εάν το χρέος μειωθεί. Σε μία σοβαρή ανάλυση, ο παρονομαστής αυτού του λόγου, το ΑΕΠ της Ελλάδας, θα πρέπει να είναι εξίσου σημαντικός με τον αριθμητή. Επιπλέον, χωρίς νέες θέσεις εργασίας, όλο το πρόγραμμα για την Ελλάδα δεν θα είναι κοινωνικά διατηρήσιμο, όποια κι αν είναι η έκβαση ως προς τον λόγο του χρέους προς το ΑΕΠ. Ενώ, λοιπόν, είναι σαφές ότι οι εργασίες ως προς την εύρεση του χρηματοοικονομικού μηχανισμού πρέπει να συνεχιστούν, είναι καιρός να δοθεί ανάλογη σημασία στο πώς θα στηριχτεί η ανάπτυξη της παραγωγής και της εργασίας, ακόμη και εάν υπάρχουν περιορισμοί από την ευρύτερη κατάσταση.

Κάθε μέτρο που αφορά στη φορολογία και στις δαπάνες θα πρέπει να εξετάζεται και ως προς τον αντίκτυπο που θα επιφέρει στην ανάπτυξη. Βεβαίως, δεν αρνείται κανείς την ανάγκη για σημαντική ενίσχυση των δημοσίων εσόδων. Ούτε είναι η ώρα να ζητά κανείς ευρεία μείωση της φορολογίας όπως πράττει η αντιπολίτευση. Η Ελλάδα πρέπει να στοχεύσει σε σημαντικό πρωτογενές πλεόνασμα. Έτσι θα αποκτήσει και μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ με τους ξένους πιστωτές.

Η «ποιότητα» των μεταρρυθμίσεων, όμως, είναι εξίσου σημαντική με την ποσότητα. Η στήριξη της τεχνογνωσίας και της εκπαίδευσης, η βελτίωση της λειτουργίας των υποδομών που ήδη υπάρχουν, οι μεταρρυθμίσεις που μειώνουν το κόστος εργασίας και η έξυπνη στόχευση στην κοινωνική στήριξη είναι πιθανά μέτρα για τη δημιουργία ενός «πακέτου πολιτικής» όσο το δυνατόν πιο φιλικού στην ανάπτυξη.

Η κυβέρνηση εξετάζει πολλές από αυτές τις πιθανότητες και κάποια σημαντικά βήματα ως προς τη σωστή στόχευση των δαπανών έχουν ήδη γίνει. Η προσοχή των ξένων εταίρων της Ελλάδας, όμως, επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά σε νέα μέτρα για τη φορολογία και τις δαπάνες, χωρίς να εκτιμούν παράλληλα και τον αντίκτυπο στην ανάπτυξη. Βεβαίως, είναι ευκολότερο να ακολουθεί κανείς την απλή λύση της αύξησης της φορολογίας και της μείωσης των δαπανών. Τέτοιες πρακτικές, όμως, ενδεχομένως να είναι παραπλανητικές. Θα πρέπει να εξεταστούν οι επιπτώσεις, όσο δύσκολο κι αν είναι να αποτιμηθούν.

Μετά την επικύρωση του μεσοπρόθεσμου προγράμματος μεταρρυθμίσεων από το ελληνικό κοινοβούλιο, η πρωθυπουργός του Βελγίου Yves Leterme πρότεινε να στηρίξει η Ε.Ε. και την ανάκαμψη της Ελλάδας. Η στήριξη αυτή θα μπορούσε να γίνει με τη μορφή κοινοτικής χρηματοδότησης όπως επίσης και με επανατοποθέτηση και την εμπροσθοβαρή εκταμίευση της ήδη διαθέσιμης κοινοτικής χρηματοδότησης για την Ελλάδα. Το πρόγραμμα αυτό θα μπορούσε να σχεδιαστεί σε στενή συνεργασία με Έλληνες επιχειρηματίες και την ευρύτερη κοινωνία.

Ενδεχομένως να ήταν χρήσιμο το πρόγραμμα αυτό να παρακάμψει τις υπάρχουσες δομές της γραφειοκρατίας που δεν έχουν υποστεί επαρκείς μεταρρυθμίσεις. Ένα πρόγραμμα δημιουργίας θέσεων εργασίας -που θα εφαρμοστεί από μία συνεργασία που θα περιλαμβάνει τον ιδιωτικό τομέα και μη κυβερνητικούς οργανισμούς και θα χρηματοδοτηθεί από την Ευρώπη- θα μπορούσε να λειτουργήσει έτσι ώστε να δώσει ώθηση στην απαραίτητη στήριξη όλης της εθνικής προσπάθειας ανάκαμψης.

Τέτοια βραχυπρόθεσμα μέτρα πρέπει να συμπληρώνονται από μακροπρόθεσμο στρατηγικό σχεδιασμό. Ο πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου τάσσεται υπέρ ενός μακροπρόθεσμου αναπτυξιακού μοντέλου που στηρίζεται στα γεωγραφικά και εθνικά πλεονεκτήματα της χώρας. Και αυτό, όμως, θα πρέπει να αναλυθεί με περισσότερες λεπτομέρειες. Ως μέλος της Ε.Ε. και καθώς είναι μία χώρα υψηλού εισοδήματος, παρά τις τρέχουσες δυσκολίες, η ανάπτυξη της Ελλάδας δεν μπορεί να στηρίζεται στη δομή μιας οικονομίας μεταποίησης απλών προϊόντων με χαμηλούς μισθούς. Ο τουρισμός υψηλής ποιότητας θα είναι κεντρικό σημείο στο μέλλον της Ελλάδας, εάν ενισχυθεί και συμπληρωθεί από περισσότερες ιατρικές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου σε πλεονεκτικό κόστος. Σημαντική θα είναι και η εξελιγμένη αγροτική παραγωγή. Η Ελλάδα θα πρέπει να εργαστεί στη διοχέτευση μεγαλύτερου μέρους των εσόδων που δημιουργούνται από τη ναυτιλία στην εθνική οικονομία. Θα πρέπει να βρει ανεκμετάλλευτα σημεία αιχμής στον κλάδο της υψηλής τεχνολογίας και να συμμετέχει στην παγκόσμια δομή του. Τέλος, δεδομένων των μεγάλων προοπτικών σε ηλιακή και αιολική ενέργεια, οι πράσινες τεχνολογίες θα μπορούσαν μακροπρόθεσμα να γίνουν μία κύρια πηγή ανάπτυξης.

Η Ελλάδα και οι φίλοι της θα πρέπει να επενδύσουν χρόνο και σκέψη ώστε να σχεδιάσουν τα βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα στοιχεία μιας αναπτυξιακής στρατηγικής στο πλαίσιο της ανάλυσης για την αντιμετώπιση του χρέους της χώρας. Η μία προσπάθεια δεν πρέπει να αποκλείει την άλλη.

© The Financial Times Limited 2011. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation