Δείτε εδώ την ειδική έκδοση

Ελ Εριάν: Τέλος στις παλιές στρατηγικές επενδύσεων

Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τους κανόνες των επενδύσεων, ενώ ακόμη και τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα χάνουν τον παραδοσιακό τους ρόλο. Οι νέοι κίνδυνοι και οι ευκαιρίες για τους επενδυτές.

Ελ Εριάν: Τέλος στις παλιές στρατηγικές επενδύσεων

Οι πρόσφατες πολιτικές εξελίξεις και οι μεταβολές στις αγορές περιουσιακών στοιχείων έχουν δημιουργήσει στους επενδυτές την ελπίδα ότι ίσως επιστρέφουμε σε ένα πιο γνώριμο και καθησυχαστικό περιβάλλον, στο οποίο τα χρηματιστηριακά κέρδη δεν εξαρτώνται πλέον από έναν και μόνο κλάδο, ενώ η διαφοροποίηση των χαρτοφυλακίων μέσω αμερικανικών κρατικών ομολόγων προσφέρει και πάλι μια αξιόπιστη προστασία έναντι των κινδύνων.

Ωστόσο, μια τέτοια εκτίμηση φαίνεται πρόωρη, αναφέρει ο Μοχάμεντ Ελ Εριάν, σε πρόσφατο άρθρο του στο Project Syndicate.

Αντί να θεωρούν ότι οι παραδοσιακοί κανόνες κατανομής των επενδύσεων ισχύουν ξανά στις σημερινές συνθήκες, οι επενδυτές θα πρέπει να προετοιμαστούν για μεγαλύτερη μεταβλητότητα, σημαντικές αποκλίσεις στις αποδόσεις μεταξύ διαφορετικών κατηγοριών περιουσιακών στοιχείων και κλάδων, καθώς και για ευκαιρίες που θα προκύπτουν από συγκεκριμένες θεματικές τάσεις των αγορών.

Η συμβατική αντίληψη για τη διαφοροποίηση των χαρτοφυλακίων έχει αμφισβητηθεί εκ βάθρων από δύο σημαντικές εξελίξεις: την εντυπωσιακή κυριαρχία των τεχνολογικών μετοχών στη διαμόρφωση των χρηματιστηριακών αποδόσεων και την αδυναμία των αμερικανικών κρατικών ομολόγων να λειτουργήσουν αποτελεσματικά ως μέσο περιορισμού του κινδύνου. Παρότι πρόκειται για δύο διαφορετικές δυναμικές, η ταχύτατη ανάπτυξη των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης (AI) έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο και στις δύο.

Η προοπτική τεράστιων αποδόσεων από την τεχνητή νοημοσύνη έχει προσελκύσει μαζικές τοποθετήσεις κεφαλαίων, και όχι χωρίς λόγο. Όπως μας υπενθυμίζει ο James Manyika της Google, οι δυνατότητες αυτής της τεχνολογίας εκτείνονται πολύ πέρα από την απλή βελτίωση της παραγωγικότητας.

Εκτός από το ότι αποτελεί την επόμενη τεχνολογία γενικής χρήσης, όπως υπήρξαν η ατμομηχανή και ο εξηλεκτρισμός, είναι επίσης μια «εφεύρεση που παράγει εφευρέσεις», χάρη στην ικανότητά της να ανοίγει τον δρόμο για νέες επιστημονικές ανακαλύψεις. Εισερχόμαστε σε μια περίοδο που παρουσιάζει ομοιότητες όχι μόνο με τη Βιομηχανική Επανάσταση, αλλά και με τον Διαφωτισμό.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε ιδιαίτερα πλεονεκτική θέση —προς το παρόν, μάλιστα, σε μια θέση που καμία άλλη χώρα δεν διαθέτει— επειδή οι κεφαλαιαγορές τους έχουν αποδείξει ότι έχουν τόσο τη διάθεση όσο και τη δυνατότητα να χρηματοδοτήσουν την επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης.

Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι ότι κανείς δεν έχει προβλέψει επαρκή χώρο για ένα νέο κύμα μαζικών εκδόσεων ομολόγων. Καθώς η αμερικανική ομοσπονδιακή κυβέρνηση εξακολουθεί να βασίζεται στις αγορές χρέους για να καλύψει τις δικές της τεράστιες χρηματοδοτικές ανάγκες, το κόστος δανεισμού έχει αυξηθεί συνολικά.

Αυτό έχει πιέσει προς τα κάτω τις τιμές των αμερικανικών κρατικών ομολόγων, υπονομεύοντας τον παραδοσιακό τους ρόλο ως μέσου περιορισμού του κινδύνου στα διαφοροποιημένα χαρτοφυλάκια.

Στη συνέχεια ήρθαν οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, νωρίτερα αυτόν τον μήνα. Οι ανησυχίες ότι οι τιμές των τεχνολογικών μετοχών είχαν ανέβει υπερβολικά πολύ και υπερβολικά γρήγορα ενισχύθηκαν από τον φόβο ότι η σαρωτική νίκη των Δημοκρατικών θα άλλαζε ριζικά το περιβάλλον λειτουργίας του κλάδου.

Οι αγορές άρχισαν να ενσωματώνουν στις αποτιμήσεις τους την ανησυχία ότι η προσέγγιση της κυβέρνησης Τραμπ, η οποία ουσιαστικά άφηνε τον κλάδο να αναπτύσσεται χωρίς ιδιαίτερους περιορισμούς, θα συναντούσε πλέον εμπόδια από το νέο Κογκρέσο και από κυβερνήτες πολιτειών που έχουν υποσχεθεί να δυσκολέψουν την κατασκευή υποδομών τεχνητής νοημοσύνης.

Υπήρξε, πάντως, και μια θετική παρενέργεια. Οι ίδιες ανησυχίες περιόρισαν κάπως τις πιέσεις στο κόστος δανεισμού, επιτρέποντας στα αμερικανικά κρατικά ομόλογα να λειτουργήσουν προσωρινά ως ανάχωμα απέναντι στην πτώση των τεχνολογικών μετοχών.

Δεν προκαλεί, επομένως, έκπληξη ότι οι αναλυτές των αγορών έχουν αλλάξει τις συστάσεις τους. Ενώ προηγουμένως προέτρεπαν τους επενδυτές να τοποθετούν μεγάλα ποσά στις τεχνολογικές μετοχές, ακολουθώντας τη λογική «η τάση είναι φίλος σου», πολλοί υποστηρίζουν πλέον μια στρατηγική μετακίνησης κεφαλαίων (rotation trade): την απομάκρυνση από την τεχνολογία και τη μεταφορά επενδύσεων σε όλους τους υπόλοιπους κλάδους.

Παράλληλα, αυτή η νέα ώθηση προς μεγαλύτερη διαφοροποίηση των μετοχικών επενδύσεων συνοδεύεται από ανανεωμένη εμπιστοσύνη στα παραδοσιακά πλεονεκτήματα της διαφοροποίησης μεταξύ μετοχών και ομολόγων. Ωστόσο, και πάλι, οι επενδυτές δεν θα πρέπει να θεωρούν δεδομένο ότι επιστρέφουμε στην παλιά κανονικότητα.

Υπερβολικά μεγάλο μέρος της αγοράς εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την τεχνητή νοημοσύνη, τόσο στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, όσο και στην ευρύτερη πραγματική οικονομία.

Η εμπιστοσύνη στην υπόσχεση της τεχνητής νοημοσύνης ότι θα οδηγήσει σε υψηλότερη παραγωγικότητα έχει επανειλημμένα προστατεύσει τις αγορές και την οικονομία από τις επιπτώσεις δυσμενών εξελίξεων, όπως οι αυξήσεις στις τιμές του πετρελαίου που προκαλούνται από γεωπολιτικές εντάσεις. Εάν, όμως, αυτή η εμπιστοσύνη αρχίσει να εξασθενεί, οι οικονομικές και χρηματοπιστωτικές συνέπειες θα μπορούσαν να είναι πολύ σοβαρές.

Από την κυκλοφορία του ChatGPT το 2022, η επενδυτική δυναμική γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη έχει στηρίξει την οικονομία μέσω τεράστιων κεφαλαιουχικών δαπανών, οι οποίες με τη σειρά τους έχουν ενισχύσει την απασχόληση.

Έχει επίσης συμβάλει έμμεσα στην ανάπτυξη, μέσω της αύξησης της κατανάλωσης στα πιο εύπορα τμήματα του πληθυσμού, χάρη σε αυτό που οι οικονομολόγοι αποκαλούν «επίδραση πλούτου» (wealth effect): την αυξημένη τάση των ανθρώπων να ξοδεύουν όταν αισθάνονται πλουσιότεροι, επειδή έχει αυξηθεί η αξία των περιουσιακών τους στοιχείων.

Και οι δύο αυτές δυνάμεις έχουν αντισταθμίσει τους αυξανόμενους κινδύνους που συνεπάγεται μια οικονομία σε σχήμα Κ (K-shaped economy), στην οποία οι πιο ευνοημένοι γίνονται ολοένα πλουσιότεροι, ενώ οι λιγότερο ευνοημένοι παραμένουν ουσιαστικά στάσιμοι.

Χωρίς τη μηχανή της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία έχει τροφοδοτήσει την ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια, οι προοπτικές τόσο της αμερικανικής όσο και της παγκόσμιας οικονομίας θα επιδεινώνονταν. Αυτό θα δημιουργούσε αντίξοες συνθήκες για το σύνολο της χρηματιστηριακής αγοράς, ενώ το λιγότερο ευνοϊκό οικονομικό περιβάλλον θα αύξανε και τους κινδύνους χρηματοπιστωτικής αστάθειας.

Ας μην ξεχνάμε ότι ο κλάδος της τεχνητής νοημοσύνης έχει διακριθεί για την εκτεταμένη χρήση σχημάτων «κυκλικής χρηματοδότησης» (circular financing), στα οποία μια εταιρεία δανείζει χρήματα σε έναν πελάτη της προκειμένου εκείνος να αγοράσει το προϊόν της.

Τέτοιου είδους αλληλεξαρτήσεις μεταξύ εταιρειών του ίδιου κλάδου αυξάνουν τον κίνδυνο μετάδοσης προβλημάτων, καθώς μια δυσκολία που εμφανίζεται αρχικά σε μία επιχείρηση μπορεί ξαφνικά να προκαλέσει αναταράξεις σε ολόκληρο το σύστημα.

Το χειρότερο είναι ότι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η αγορά ομολόγων εκτείνονται πολύ πέρα από την ανάγκη να απορροφήσει τις νέες εκδόσεις χρέους που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη.

Ο επίμονος πληθωρισμός εξακολουθεί να αποτελεί πηγή ανησυχίας για πολλούς επενδυτές. Έχοντας αποτύχει συστηματικά να επιτύχει τον στόχο της για τον πληθωρισμό, σε μηνιαία βάση, επί περισσότερα από πέντε χρόνια, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) δεν θα διστάσει να αυξήσει εκ νέου τα επιτόκια.

Υπάρχει, επιπλέον, μια δυνητικά πιο μακροχρόνια, διαρθρωτική πρόκληση: η φαινομενικά μειούμενη διάθεση για τοποθετήσεις στο αμερικανικό δημόσιο χρέος από αγοραστές και κατόχους κρατικών ομολόγων που θεωρούνταν μέχρι πρότινος αξιόπιστοι. Σε αυτούς περιλαμβάνονται τόσο αντίπαλοι, όσο και σύμμαχοι των ΗΠΑ στην Ασία, την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή.

Οι επενδυτές, επομένως, θα πρέπει να το σκεφτούν πολύ προσεκτικά προτού καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι οι πρόσφατες εξελίξεις στις αγορές σηματοδοτούν μια διατηρήσιμη επιστροφή στα ιστορικά δεδομένα.

Εξακολουθούμε να ζούμε σε μια εποχή διαρθρωτικής αβεβαιότητας. Η αρχιτεκτονική τόσο της παγκόσμιας οικονομίας όσο και των αγορών βρίσκεται σε μεταβατική φάση, εξαιτίας γεωοικονομικών πιέσεων που ασκούνται από πάνω προς τα κάτω, αλλά και τεχνολογικών δυνάμεων που αναπτύσσονται από τη βάση προς την κορυφή.

Οι συνθήκες αυτές αποτελούν προειδοποίηση για όσους επενδυτές επιθυμούν να επιστρέψουν στις στρατηγικές διαχείρισης χαρτοφυλακίων του παρελθόντος.

Κοιτάζοντας μπροστά, η επιτυχημένη διαχείριση χαρτοφυλακίων θα απαιτεί μεγαλύτερη έμφαση στους ισολογισμούς των επιχειρήσεων και στις εταιρείες που διαθέτουν τιμολογιακή ισχύ, δηλαδή την ικανότητα να διαμορφώνουν τις τιμές τους χωρίς να πλήττεται σημαντικά η ζήτηση για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες τους.

Θα απαιτεί επίσης μεγαλύτερη χρήση μετρητών και λιγότερων ομολόγων για τον περιορισμό του κινδύνου, καθώς και την υιοθέτηση μιας πιο θεματικής και λεπτομερούς προσέγγισης στην κατανομή των επενδύσεων.

Αυτό σημαίνει ακόμη, καταλήγει ο Ελ Εριάν, ότι οι επενδυτές θα πρέπει να αναζητούν ευκαιρίες σε τομείς όπου μπορούν να αμειφθούν για τη συμβολή τους στην κάλυψη κενών της αγοράς, όπως συμβαίνει με τις ιδιωτικές επενδύσεις κεφαλαίων στις αναδυόμενες οικονομίες.

 

* Ο Mohamed A. El-Erian είναι καθηγητής πρακτικής εφαρμογής στο Wharton School του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια, όπου κατέχει επίσης τη θέση του ανώτερου διεθνούς ερευνητή στο Lauder Institute. Είναι επικεφαλής οικονομικός σύμβουλος της Allianz, πρόεδρος της Gramercy Funds και πρώην πρόεδρος του Queens’ College του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ.


Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.

ΣΧΟΛΙΑ ΧΡΗΣΤΩΝ

blog comments powered by Disqus
v
Απόρρητο