της Έλενας Λάσκαρη

**Ο αναλυτικός πίνακας με τις δανειακές ανάγκες των ΔΕΚΟ δημοσιεύεται στη δεξιά στήλη ”Συνοδευτικό Υλικό”

Κενό γράμμα αποδεικνύονται οι μεγαλόστομες διακηρύξεις περί μεταρρύθμισης της λειτουργίας των ΔΕΚΟ, αφού τα στοιχεία του υπουργείου Οικονομίας δείχνουν αύξηση των ελλειμμάτων, διόγκωση του δανεισμού και μείωση των επενδύσεων για το επόμενο έτος.

Ακόμα και στο θεωρητικά απλούστερο πεδίο της συγκράτησης των μισθολογικών αυξήσεων, μέσω της πρώτης παρέμβασης της κυβέρνησης στο πλαίσιο της ”μεταρρύθμισης” (οπότε και επιδιώχθηκαν αυξήσεις της τάξεως του 4%), στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος δείχνουν αύξηση ονομαστικών αποδοχών 7,1% φέτος.

Την ίδια ώρα το οικονομικό επιτελείο ”διαφημίζει” την επικείμενη πλήρη εφαρμογή του νόμου για τις ΔΕΚΟ στο άμεσο μέλλον, αν και τα μέτωπα που έχει ανοίξει η κυβέρνηση κυρίως με το Ασφαλιστικό και την Ολυμπιακή προμηνύουν αναβολή. Ενδεικτικό είναι ότι η αρμόδια διυπουργική επιτροπή για τις ΔΕΚΟ έχει να συνεδριάσει εδώ και έναν χρόνο.

Πάντως, όσο οι ουσιαστικές λύσεις αναβάλλονται τόσο πιο κοντά έρχεται το ενδεχόμενο σε λίγα χρόνια η τότε κυβέρνηση να... ανακαλύψει πως ο Έλλην φορολογούμενος δεν μπορεί να συντηρήσει ζημιογόνες ΔΕΚΟ, όπως συμβαίνει τώρα με την Ολυμπιακή...

Διαρκής επιδείνωση

Τα στοιχεία του προϋπολογισμού που συζητείται αυτές τις μέρες στη Βουλή δείχνουν ότι το έλλειμμα 48 μη εισηγμένων ΔΕΚΟ θα φτάσει φέτος το 1,3 δισ. ευρώ από 1,1 δισ. ευρώ πέρυσι, ενώ για το επόμενο έτος στο πλαίσιο της ”εξυγίανσης” προβλέπεται αύξηση του ελλείμματος κατά 7,7%, στο 1,4 δισ. ευρώ. Στο μέτωπο του δανεισμού η εικόνα δεν είναι καθόλου καλύτερη. Το 2008, ο δανεισμός εκτιμάται ότι θα είναι αυξημένος κατά 24% και θα φτάσει στα 2,4 δισ. ευρώ από 1,9 δισ. ευρώ φέτος.

Προκειμένου αυτός να τιθασευτεί, το υπουργείο Οικονομίας εδώ και αρκετούς μήνες επεξεργάζεται σχέδιο νομοθετικής ρύθμισης το οποίο θα προβλέπει απαγόρευση του δανεισμού εάν δεν συνοδεύεται από συγκεκριμένο επιχειρησιακό σχέδιο.

Στόχος είναι να συνδεθεί ο δανεισμός με συγκεκριμένα πλάνα αλλά και να πιεστούν οι διοικήσεις να καταρτίσουν ρεαλιστικά και αξιόπιστα επιχειρησιακά προγράμματα, καθώς τα αποτελέσματα σε αυτόν τον τομέα έως σήμερα κρίνονται απογοητευτικά.

Θα μπορούσε να σκεφτεί κανείς ότι ο δανεισμός διευρύνεται για να γίνουν επενδύσεις. Δυστυχώς, η αλήθεια των αριθμών διαψεύδει ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Σε αντίθετη τροχιά με τα ελλείμματα και τα δάνεια, οι επενδύσεις θα μειωθούν κατά 9,3% σε σχέση με φέτος, ενώ οι επιχορηγήσεις από τον τακτικό προϋπολογισμό παρουσιάζουν μόλις οριακή αύξηση, παραμένοντας επί της ουσίας αμετάβλητες. Όσον αφορά στη δαπάνη μισθοδοσίας, αναμένεται ότι θα παρουσιάσει αύξηση περίπου 4%.

Έξι ΔΕΚΟ, 1,4 δισ. ζημίες

Συχνά-πυκνά το τελευταίο διάστημα ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών ομιλεί για τον ”μεγάλο ασθενή”, το Δημόσιο και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα, και τα στοιχεία δείχνουν ότι πράγματι υπάρχει ανάγκη επίλυσης μακροχρόνιων προβλημάτων. Σαφώς παρουσιάζεται πρόβλημα όταν μόλις έξι ΔΕΚΟ (ΟΣΕ, ΕΘΕΛ, ΕΑΣ, ΗΣΑΠ, ΗΛΠΑΠ, ΕΑΒ) προβλέπεται ότι θα εμφανίσουν το επόμενο έτος ζημίες 1,4 δισ. ευρώ. Σε επίπεδο ελλειμμάτων, την πρώτη πεντάδα συγκροτούν ο ΟΣΕ, η ΕΘΕΛ, ο ΕΔΥΣΙ (Εθνικός Διαχειριστής Σιδηροδρομικής Υποδομής), η ΕΑΣ (Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα) και ο ΗΣΑΠ.

Ειδικότερα, ο ΟΣΕ παρουσιάζει μακράν το υψηλότερο έλλειμμα, που εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 692,9 εκατ. ευρώ φέτος και θα αυξηθεί στα 762,6 εκατ. ευρώ το 2008 (αύξηση 10%), ακολουθεί η ΕΘΕΛ με έλλειμμα 262,3 εκατ. ευρώ (από 214,6 εκατ. ευρώ), στα 208,2 ανέρχεται το έλλειμμα του ΕΔΥΣΙ, το οποίο εκτιμάται ωστόσο ότι θα περιοριστεί στα 154,9 εκατ. ευρώ το 2008, και ακολουθούν η ΕΑΣ με 106,6 εκατ. ευρώ και ο ΗΣΑΠ με 97,8 εκατ. ευρώ.

Από τα στοιχεία φαίνεται ότι η πιο προβληματική περίπτωση (και μάλιστα με διαφορά) είναι αυτή του ΟΣΕ, οι ζημίες του οποίου από τα 887,88 εκατ. ευρώ φέτος θα μειωθούν το επόμενο έτος κατά περίπου 10 (!) εκατ. ευρώ, στα 877,80 εκατ. ευρώ. Κι όμως, ο ΟΣΕ θα μπορούσε όχι μόνο να μην έχει ζημίες, αλλά να έχει και τεράστια κέρδη. Η ακίνητη περιουσία του, σύμφωνα με εκτιμήσεις αρμόδιων παραγόντων του υπουργείου Οικονομίας, υπερβαίνει τα 11,5 δισ. ευρώ, ενώ συνολικά η ακίνητη περιουσία των ΔΕΚΟ υπερβαίνει τα 15 δισ. ευρώ. Πρόκειται για έναν γίγαντα ακινήτων σε πλήρη ύπνωση. Η διαχείριση αυτής της τεράστιας περιουσίας αποδίδει σήμερα ελάχιστα, παρά το γεγονός ότι υπάρχει πλέον το θεσμικό πλαίσιο για sale and lease back ή για συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ).

Ζητείται διαχειριστής χρεών

Τα συσσωρευμένα χρέη των ΔΕΚΟ εκτιμάται ότι ανέρχονται σε περισσότερα από 15 δισ. ευρώ και ένα από τα ενδεχόμενα που εξετάζει η κυβέρνηση είναι η ανάθεση της διαχείρισής τους σε ενιαία βάση στον Οργανισμό Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους.

Η λύση αυτή, ωστόσο, δεν είναι σίγουρο ότι θα προχωρήσει καθώς ενέχει τον κίνδυνο τα δάνεια αυτά, που λαμβάνονται με εγγύηση του ελληνικού δημοσίου, εφόσον εξυπηρετούνται με δανεισμό μέσω του ΟΔΔΗΧ να αντιμετωπιστούν ως δημόσιο χρέος από τις Βρυξέλλες, επιδεινώνοντας περαιτέρω το κρίσιμο δημοσιονομικό μέγεθος.

Υπό αυτό το πρίσμα, πιθανότερο θεωρείται τελικά να προκριθεί η λύση της ανάθεσης της διαχείρισης των χρεών των ΔΕΚΟ σε χρηματοοικονομικό σύμβουλο, ο οποίος θα προκύψει κατόπιν διεθνούς διαγωνισμού, ενώ εναλλακτικά εξετάζεται και το ενδεχόμενο της ίδρυσης ενός νέου κεντρικού φορέα διαχείρισης των χρεών υπό τη μορφή ανώνυμης εταιρείας.

Το στοίχημα της ακίνητης περιουσίας

Η αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας των ΔΕΚΟ είναι ένα από τα θέματα τα οποία θα τεθούν επί τάπητος στην επόμενη συνεδρίαση της διυπουργικής επιτροπής. Στην ίδια συνεδρίαση αναμένεται να τεθεί και το ζήτημα της πρόσληψης εξωτερικού συμβούλου ο οποίος θα αναλάβει να θέσει τους κανόνες διενέργειας των εσωτερικών τακτικών και έκτακτων ελέγχων.

Σύμφωνα με τους σχεδιασμούς της κυβέρνησης, δρομολογείται η τοποθέτηση εσωτερικού ελεγκτή σε κάθε δημόσια επιχείρηση με σκοπό:

- Να παρακολουθεί την εφαρμογή και τη συνεχή τήρηση του εσωτερικού κανονισμού λειτουργίας και του καταστατικού της εταιρείας.

- Να προβαίνει στους απαραίτητους ελέγχους.

- Να αναφέρει στο διοικητικό συμβούλιο την ύπαρξη προβλημάτων και δυσλειτουργιών.

Παράλληλα εξετάζεται το ενδεχόμενο να συσταθεί ειδική υπηρεσία που θα πραγματοποιεί αιφνιδιαστικούς ελέγχους ανά τακτά χρονικά διαστήματα προκειμένου να ”τσεκάρει” την εύρυθμη λειτουργία των εσωτερικών ελεγκτών.

Στα σκαριά υπάρχει και πρόταση για μείωση των υπεράριθμων, όπως χαρακτηρίζονται, ΔΕΚΟ. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο, βέβαια, θα έφερνε στο προσκήνιο απολύσεις, εξέλιξη η οποία τουλάχιστον στην παρούσα πολιτική συγκυρία κρίνεται μάλλον απίθανη. Έτσι δεν αποκλείεται, εφόσον ενεργοποιηθεί το σχέδιο, να προκύψουν προγράμματα εθελουσίας εξόδου.

* Αναδημοσίευση από το φύλλο 508 της εφημερίδας ”ΜΕΤΟΧΟΣ & ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ”, 14/12 - 18/12/2007

**Ο αναλυτικός πίνακας με τις δανειακές ανάγκες των ΔΕΚΟ δημοσιεύεται στη δεξιά στήλη ”Συνοδευτικό Υλικό”