Κάθετος Διάδρομος: Χαμηλά ο πήχης στη σημερινή δημοπρασία, τα επόμενα βήματα

Μικρό καλάθι κρατούν οι εμπλεκόμενοι στο Κάθετο Διάδρομο για τις σημερινές δημοπρασίες αερίου που αφορούν τη δέσμευση δυναμικότητας για το Φεβρουάριο κατά μήκος της διαδρομής Ελλάδα - Ουκρανία, η οποία φιλοδοξεί να γίνει η βασική διαδρομή μεταφοράς αμερικανικού LNG προς το Βορρά.

Οι προσδοκίες που έχουν καλλιεργηθεί δεν ανταποκρίνονται μέχρι στιγμής στη πραγματικότητα και τα καμπανάκια προς τη Κομισιόν, εντός και εκτός Ελλάδος, ότι πρέπει να στηρίξει πιο ενεργά το εγχείρημα, ειδάλλως αυτό δεν θα πετύχει την αρχική του στόχευση, πληθαίνουν.

Στην κατεύθυνση αυτή κινούνται τα όσα είπε προ ημερών από το Νταβός, ο CEO του ομίλου AKTOR, Αλέξανδρος Εξάρχου, μιλώντας για την απόσταση μεταξύ θεωρίας και πράξης και θέτοντας ανοικτά την ανάγκη η Ευρώπη να επιδοτήσει τον Κάθετο Διάδρομο και ειδικότερα υποδομές όπως ένα δεύτερο FSRU, εφόσον, όπως είπε, εννοεί πράγματι τα όσα λέει για οριστική απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο.

Σε μια συγκυρία που υπάρχουν φθηνότερες διαδρομές για τη τροφοδοσία με αέριο της Ουκρανίας και αποτελεί κοινή διαπίστωση ότι παρ’ ότι ο συγκεκριμένος άξονας χαίρει της υψηλής στήριξης των ΗΠΑ, εντούτοις δεν ισχύει το ίδιο και με τις Βρυξέλλες, η ανησυχία των εμπλεκομένων μεγαλώνει και ο πήχης για τις σημερινές δημοπρασίες παραμένει χαμηλός.

Το «κλειδί» για την επιτυχία τους βρίσκεται στα χέρια της ουκρανικής Naftogaz και την κατ’ επέκταση συμμετοχή της ΔΕΠΑ στις δημοπρασίες, δηλαδή την ανάλογη δέσμευση δυναμικότητας για λογαριασμό του πελάτη της.

Στο βαθμό που η ουκρανική εταιρεία αποδεχτεί τη προσφορά της ελληνικής για τροφοδοσία το Φεβρουάριο με αμερικανικό LNG (στο πλαίσιο της μεταξύ τους «Δήλωσης Προθέσεων» για τη προμήθεια αερίου κατά το φετινό χειμώνα), τότε το σημερινό εγχείρημα θα στεφθεί από επιτυχία.

Στην αντίθετη περίπτωση που οι Ουκρανοί θα επιλέξουν κάποια άλλη διαδρομή, για παράδειγμα μέσω της Πολωνίας, μπορεί το αποτέλεσμα να είναι ανάλογο με εκείνο των προηγούμενων δημοπρασιών όπου το ενδιαφέρον για δέσμευση δυναμικότητας τον Ιανουάριο ήταν μηδενικό.

Η πολωνική δίοδος και οι υψηλές ταρίφες

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η πολωνική δίοδος αποτελεί για δεύτερο συνεχόμενο μήνα το βασικό δρόμο εφοδιασμού της Ουκρανίας με αμερικανικό φυσικό αέριο, όπως σημειώνει σε ανάρτησή του ο αναλυτής του ICIS, Brendan A’Hearn, υπερσκελίζοντας τόσο αυτή μέσω Ουγγαρίας, όσο και εκείνη του Κάθετου Διαδρόμου, που με αφετηρία το Αιγαίο, διασχίζει συνολικά πέντε χώρες.

Το πρόβλημα έγκειται όχι μόνο στην ούτως ή άλλως μεγάλη απόσταση μέχρι τα ουκρανικά σύνορα, όσο στο γεγονός ότι η διαδρομή γίνεται ακόμη ακριβότερη λόγω των υψηλών ταριφών διαμετακόμισης που συνεχίζουν να επιβάλουν η Ρουμανία και η Μολδαβία, θέμα που παρότι έχει πολλάκις επισημανθεί, εντούτοις δεν λέει να επιλυθεί.

Στα παραπάνω θα πρέπει να συνυπολογίσει κανείς και τα αντιφατικά μηνύματα της Κομισιόν ως προς το κατά πόσο ευθυγραμμίζονται με το ευρωπαϊκό πλαίσιο τα τρία προϊόντα, μηνιαίας διάρκειας, που έχουν δημιουργήσει οι Διαχειριστές των πέντε χωρών της διαδρομής (Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, Ουκρανία).

Τόσο δηλαδή το «Route 1» που επιτρέπει στους επενδυτές να κλείσουν χωρητικότητα προς Ουκρανία μέσω των δύο ελληνικών υποδομών, της Ρεβυθούσας και του FSRU Αλεξανδρούπολης, όσο και των δύο καινούργιων: Το «Route 2» που αφορά αποκλειστικά το LNG που εισάγεται μέσω FSRU Αλεξανδρούπολης και διακινείται μέσω του ελληνοβουλγαρικού αγωγού IGB, και το «Route 3» που διασυνδέει τον αγωγό TAP στη Κομοτηνή μέσω του οποίου αζέρικο αέριο εισέρχεται επίσης στον IGB.

Στο ερώτημα για την ανταπόκριση που θα υπάρξει σήμερα για τα τρία αυτά προϊόντα και κυρίως για το πόση χωρητικότητα θα δεσμευτεί από το σύνολο των 71,7 προς διάθεση Γιγαβατωρών, οι γνωρίζοντες διατηρούν τις επιφυλάξεις τους, προσάπτοντας ευθύνες στη Κομισιόν ότι με τη προσήλωση στη κανονιστική συμμόρφωση δημιουργεί αβεβαιότητα στους επενδυτές.

Συντονισμένα βέλη στη Κομισιόν

«Στην Ευρώπη συχνά νομοθετούμε, λέμε ένα πράγμα, αλλά εννοούμε κάτι άλλο και η αγορά το γνωρίζει, ενώ στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, όταν λένε κάτι, το κάνουν», είπε από το Νταβός ο CEO του AKTOR, μιλώντας για την αμφίσημη στάση της Κομισιόν, που από τη μια αναγνωρίζει τη γεωπολιτική σημασία του Κάθετου Διαδρόμου, (στο πλαίσιο και της συμφωνίας με ΗΠΑ για μαζικές εισαγωγές αμερικανικών ενεργειακών προϊόντων έως το 2028), και από την άλλη του βάζει προσκόμματα.

Στην ίδια γραμμή κινούνται και πήγες του ΥΠΕΝ που τη Παρασκευή στο περιθώριο των εγκαινίων του νέου συμπιεστή του ΔΕΣΦΑ στην Αμπελιά Φάρσαλων, έκαναν ειδική μνεία «στον κανονιστικό φορμαλισμό των Βρυξελλών», όπως τον αποκαλούν, φέρνοντας ως παράδειγμα τη πρόσφατη κίνηση της Ρουμανίας να μειώσει τις ταρίφες διαμετακόμισης από τα 9 €/MWh στα 6 €/MWh.

Κατά τις Βρυξέλλες η κίνηση αυτή δεν συνάδει με το format του ευρωπαϊκού ρυθμιστικού πλαισίου, καθώς έγινε ως έκπτωση, κάτι που νοθεύει τον ευρύτερο ανταγωνισμό και άρα πρέπει να προσλάβει τη μορφή μιας μόνιμης μείωσης στη τιμή της ταρίφας.

«Η ΕΕ θα πρέπει να ιεραρχήσει καλύτερα τις προτεραιότητες της ως προς το τι είναι περισσότερο σημαντικό και τι λιγότερο», λένε οι ίδιες πηγές, προσθέτοντας ότι δεν μπορεί η κανονιστική τυπολατρία να υπερέχει των ανησυχιών μιας σειράς χωρών, όπως η Σλοβακία, που επιβαρύνονται δυσανάλογα από την απόφαση για πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο.

Και αφήνουν να εννοηθεί ότι το ΥΠΕΝ προωθεί μια ευρεία συνάντηση των εμπλεκομένων, ώστε να καθίσουν όλοι στο ίδιο τραπέζι, από τους υπουργούς των χωρών της διαδρομής, τις ΗΠΑ και τη Κομισιόν, μέχρι τράπεζες, ρυθμιστικές αρχές και διαχειριστές, προκειμένου να επιλυθούν οι «παιδικές ασθένειες» του Κάθετου Διαδρόμου.

Γκάλι: Τα επόμενα βήματα για τον Κάθετο Διάδρομο

Το γεγονός ότι δεν είναι ιδιαίτερα αισιόδοξη για τις σημερινές δημοπρασίες παραδέχτηκε τη Παρασκευή στο περιθώριο της εκδήλωσης του ΔΕΣΦΑ και η Διευθύνουσα Σύμβουλος της εταιρείας Μαρία Ρίτα Γκάλι, κάνοντας λόγο για τα επόμενα βήματα μετά τον Απρίλιο, οπότε και τελειώνει η διάρκεια ισχύος των παραπάνω μηνιαίας διάρκειας προϊόντων, αλλά και για τις επενδύσεις που δρομολογούνται κατά μήκος της διαδρομής.

Καταρχήν, τα προϊόντα θα επανασχεδιαστούν και δεν θα είναι μηνιαία, που σημαίνει ότι όσο αυξάνεται η διάρκειά τους, τόσο φθηνότερα αυτά γίνονται για τον τελικό πελάτη. Κατά δεύτερο, οι χώρες της διαδρομής «τρέχουν» μια σειρά επενδύσεων για την αύξηση από το φθινόπωρο του 2026 της χωρητικότητας του Κάθετου Διαδρόμου.

Τα έργα, τόσο στη Βουλγαρία όσο και στα σύνορα Βουλγαρίας - Ρουμανίας, αποτελούν ένα είδος bypass για να ξεπεραστούν τα προβλήματα συμφόρησης που παρατηρούνται, με την ένταξη στον «χάρτη» της όδευσης δύο νέων σημείων εισόδου, μέχρις ότου ολοκληρωθούν τα έργα αναβάθμισης στη βασική υποδομή διασύνδεσης των δύο χωρών.

Στο δε, κομβικό ερώτημα για τη στάση της Κομισιόν, η ίδια θεωρεί ότι η κοινοτική γραφειοκρατία αρχίζει να αντιλαμβάνεται τα προβλήματα και ότι προσεχώς θα αναγκαστεί να γίνει πιο αποτελεσματική. Πολλώ δε μάλλον όταν ο Κάθετος Διάδρομος έχει συμπεριληφθεί στις «8 ενεργειακές λεωφόρους», των  οποίων η προώθηση αποτελεί βασική προτεραιότητα για την ΕΕ.