Πώς θα διασώσουν την ασφαλιστική ικανότητα 450.000 επαγγελματίες

Η αντίστροφη μέτρηση έχει ήδη αρχίσει για εκατοντάδες χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες, καθώς στις 28 Φεβρουαρίου 2026 ολοκληρώθηκε η τρέχουσα περίοδος ασφαλιστικής ικανότητας και από σήμερα ξεκινά η νέα, η οποία θα διαρκέσει έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027.

Ο e-ΕΦΚΑ καλεί τους ασφαλισμένους να ελέγξουν άμεσα την κατάστασή τους, καθώς πέρυσι περίπου 450.000 μη μισθωτοί έμειναν χωρίς πλήρη ασφαλιστική κάλυψη επειδή δεν είχαν εξοφλήσει ή ρυθμίσει τα χρέη τους. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι όσοι έχουν εκκρεμότητες δεν πρέπει να περιμένουν.

Η ένταξη σε ρύθμιση αποτελεί τη μοναδική άμεση λύση για να μη μείνουν οι ίδιοι και οι οικογένειές τους εκτός πλήρους ασφαλιστικής κάλυψης. Η ασφαλιστική ικανότητα δεν είναι απλώς μια τυπική προϋπόθεση, αλλά το «κλειδί» για πλήρη πρόσβαση σε φάρμακα, εξετάσεις και υπηρεσίες υγείας χωρίς επιπλέον επιβεβαιώσεις και καθυστερήσεις.

Για τους μη μισθωτούς, η βασική προϋπόθεση για τη χορήγηση ασφαλιστικής ικανότητας είναι η καταβολή των ασφαλιστικών εισφορών. Ειδικά οι νεοεισερχόμενοι στην ασφάλιση θα πρέπει να έχουν τουλάχιστον δύο μήνες ασφάλισης είτε μέσα στο προηγούμενο έτος, είτε στο τελευταίο δωδεκάμηνο. Ωστόσο, το κρίσιμο σημείο αφορά τις οφειλές: όσοι έχουν χρέη άνω των 100 ευρώ προς τον ΕΦΚΑ ή το ΚΕΑΟ και δεν τα έχουν εξοφλήσει ή ρυθμίσει, χάνουν την ασφαλιστική τους ικανότητα με τη λήξη της περιόδου, δηλαδή στις 28 Φεβρουαρίου.

Η απώλεια αυτή δεν είναι τυπική, αλλά έχει άμεσες συνέπειες. Ο ασφαλισμένος και τα προστατευόμενα μέλη της οικογένειάς του χάνουν την πλήρη κάλυψη παροχών υγείας σε είδος από τον ΕΟΠΥΥ. Αυτό σημαίνει ότι δεν καλύπτονται πλέον δαπάνες για φάρμακα, διαγνωστικές εξετάσεις, θεραπείες ή νοσηλεία σε ιδιωτικές δομές υγείας, ούτε υπάρχει η δυνατότητα συνταγογράφησης από ιδιώτες συμβεβλημένους γιατρούς με τον ίδιο άμεσο τρόπο. Με απλά λόγια, χάνεται η πρόσβαση στο πλήρες δίκτυο παροχών που συνοδεύει την ενεργή ασφάλιση και οι ασφαλισμένοι περιορίζονται στις δημόσιες δομές.

Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι ακόμη και χωρίς ασφαλιστική ικανότητα, κανείς δεν μένει χωρίς υγειονομική φροντίδα. Όλοι οι νόμιμα διαμένοντες πολίτες με ενεργό ΑΜΚΑ έχουν δωρεάν πρόσβαση σε δημόσια νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας. Ωστόσο, η διαφορά είναι ουσιαστική: για παράδειγμα, ακόμη και για μια απλή συνταγή, απαιτείται επίσκεψη σε δημόσια δομή, κάτι που συνεπάγεται καθυστερήσεις, ταλαιπωρία και περιορισμένες επιλογές.

Αντίθετα, με ενεργή ασφαλιστική ικανότητα, η εξυπηρέτηση γίνεται άμεσα και από ιδιώτες συμβεβλημένους γιατρούς.

Ειδική προστασία συνεχίζουν να έχουν ανήλικοι, άτομα με αναπηρία και χρονίως πάσχοντες, οι οποίοι διατηρούν πρόσβαση σε συνταγογράφηση και εκτός δημόσιων δομών.

Προσοχή όμως. Υπάρχει ακόμη δυνατότητα να ανακτήσουν οι μη μισθωτοί την ασφαλιστική τους ικανότητα, ακόμη και μετά την απώλειά της. Ο ΕΦΚΑ δίνει ουσιαστικά μια δεύτερη ευκαιρία, καθώς η ασφαλιστική ικανότητα μπορεί να επανέλθει οποιαδήποτε στιγμή έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027, υπό μία βασική προϋπόθεση: την πλήρη εξόφληση όλων των οφειλών ή την ένταξή τους σε ενεργή ρύθμιση που τηρείται κανονικά.

Η διαφορά ανάμεσα στις δύο επιλογές είναι σημαντική. Όσοι εξοφλήσουν πλήρως τα χρέη τους ή έχουν πολύ μικρές οφειλές έως 100 ευρώ, λαμβάνουν ασφαλιστική ικανότητα για ολόκληρο το ασφαλιστικό έτος. Η ανανέωση θα γίνει αν όχι το αμέσως επόμενο διάστημα, τον επόμενο μήνα από τον μήνα διευθέτησης των οφειλών. Αντίθετα, όσοι ενταχθούν σε ρύθμιση, αποκτούν ασφαλιστική ικανότητα σε μηνιαία βάση, η οποία ανανεώνεται μόνο εφόσον πληρώνονται κανονικά οι δόσεις. Αν χαθεί η ρύθμιση, χάνεται και η ασφαλιστική ικανότητα.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στη διαδικασία ανανέωσης. Η πληρωμή των καθυστερούμενων εισφορών, ακόμη και μέσω των ηλεκτρονικών συστημάτων IRIS ή ΔΙΑΣ, δεν ενεργοποιεί αυτόματα την ασφαλιστική ικανότητα.

Ο ασφαλισμένος πρέπει να υποβάλει ηλεκτρονικό αίτημα στην υπηρεσία «Χορήγηση ασφαλιστικής ικανότητας σε μη μισθωτούς» ή να απευθυνθεί σε τοπική διεύθυνση του ΕΦΚΑ, ώστε να ολοκληρωθεί η διαδικασία. Μάλιστα, για τον Μάρτιο παρέχεται η δυνατότητα διόρθωσης προβλημάτων σε οποιοδήποτε υποκατάστημα, ανεξαρτήτως ασφαλιστικής υπαγωγής.

Οι ασφαλισμένοι μπορούν ανά πάσα στιγμή να ελέγχουν την κατάστασή τους μέσω της ηλεκτρονικής υπηρεσίας «Ασφαλιστική Ικανότητα» στον ιστότοπο του ΕΦΚΑ και, εφόσον διαπιστώσουν πρόβλημα, να κινηθούν άμεσα.