Ωρα μηδέν για τον Κάθετο Διάδρομο, κρίσιμο τεστ στην Ουάσιγκτον

Σύνοψη

Κουβαλώντας στις αποσκευές τους ένα θετικό μετά από καιρό αποτέλεσμα στις δημοπρασίες του Κάθετου Διαδρόμου, αλλά με πολλά ζητήματα ανοικτά, προσέρχονται σήμερα στη διήμερη σύνοδο της Ουάσιγκτον οι εμπλεκόμενοι στο δύσκολο στοίχημα της δημιουργίας μιας «λεωφόρου ταχείας κυκλοφορίας» αμερικανικού LNG από το Αιγαίο προς την Ουκρανία.

Τα βλέμματα πέφτουν καταρχήν στις συναντήσεις που θα έχει σήμερα η ελληνική αποστολή στην υπουργική σύνοδο που διοργανώνουν ο Λευκός Οίκος και το Εθνικό Συμβούλιο Ενεργειακής Κυριαρχίας με θέμα τον Vertical Corridor, με συμμετοχή από 12 εμπλεκόμενες χώρες, παρουσία υψηλόβαθμων αξιωματούχων της ΕΕ, αμερικανικών τραπεζών (DFC, Exim), μεγάλων ενεργειακών εταιρειών από ΗΠΑ και ΕΕ και με επικεφαλής της ελληνικής αποστολής τον ΥΠΕΝ Σταύρο Παπασταύρου.

Σίγουρα είναι θετικό σημάδι το γεγονός ότι κατά τη χθεσινή δημοπρασία για τη δέσμευση δυναμικότητας στο Κάθετο Διάδρομο το Μάρτιο, υπήρξε ισχυρό ενδιαφέρον για τη πύλη εισόδου μέσω Ρεβυθούσας, με τη ΔΕΠΑ να «καπαρώνει» το 98% της ποσότητας (25 GWh) για λογαριασμό της Atlantic SEE LNG Trade (το κοινό σχήμα με τον Aktor), ενεργοποιώντας το συμβόλαιο με την ουκρανική Naftogaz.

Τι αλλάζει τώρα

Αλλά για να πάρει πραγματικά μπροστά το project του Κάθετου Διαδρόμου πρέπει να πρώτα να θεραπευτούν οι πολλές ακόμη «παιδικές ασθένειες» που το ταλαιπωρούν -ακριβές ταρίφες, πολλά ρυθμιστικά εμπόδια, έλλειψη ισχυρής στήριξης από την ΕΕ- προκειμένου να φτάσει στο σημείο να χαρακτηριστεί μια ανταγωνιστική διαδρομή για τη μεταφορά αμερικανικού αερίου από την Ελλάδα προς τον Βορρά.

Τα τελευταία επικαιροποιημένα στοιχεία που είναι σε γνώση όλων των παριστάμενων, δείχνουν ότι οι ταρίφες για να «ταξιδέψει» το αμερικανικό αέριο προς την Ουκρανία, μετά πάντα από τις φετινές εκπτώσεις των Διαχειριστών των χωρών της όδευσης, διαμορφώνονται σε 4,4 €/MWh μέσω της Πολωνίας και σε 4,7 €/MWh από τη Κροατία μέσω της Ουγγαρίας, έναντι των 7 €/MWh από Ελλάδα μέσω Ρεβυθούσας και των οριακά κάτω από 9 €/MWh μέσω FSRU Αλεξανδρούπολης.

Στο τραπέζι της σημερινής συνόδου που έχει τίτλο «Transatlantic Gas Security Summit» θα βρεθούν μάνατζερ και υψηλόβαθμα στελέχη από την ελίτ της ελληνικής ενεργειακής αγοράς, και συγκεκριμένα οι Διευθύνοντες Σύμβουλοι των Aktor Αλέξανδρος Εξάρχου, ΔΕΠΑ Κωνσταντίνος Ξιφαράς, ΔEΗ Γιώργος Στάσσης, από τη Metlen ο επικεφαλής του International Energy Supply & Trading Παναγιώτης Κανελλόπουλος, καθώς επίσης οι CEO των Gastrade Κωνσταντίνος Σιφναίος και ΔΕΣΦΑ Μαρία Σφερούτσα.

Από αμερικανικής πλευράς θα συμμετάσχουν μεταξύ άλλων υψηλόβαθμα στελέχη από τις Cheniere Energy, Woodside Energy, Venture Global, Glenfarne, ExxonMobil, ConocoPhillips, Chevron, Sempra Infrastructure, καθώς και ονόματα όπως οι Bechtel και Baker Hughes από τον τομέα των προμηθειών, κατασκευών και διαχείρισης μεγάλων έργων.

Τα βλέμματα πέφτουν φυσικά στη συνάντηση που θα έχει αύριο ο κ. Παπασταύρου με τον ομόλογό του υπ. Ενέργειας Κρις Ράιτ και με τον επικεφαλής του πανίσχυρου Εθνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ, Νταγκ Μπέργακαμ, καθώς επίσης με μέλη του αμερικανικού Κογκρέσου και της Γερουσίας, και με βασικό θέμα στην ατζέντα τον Κάθετο Διάδρομο.

Τα πιθανά deals, τα αγκάθια, η στάση της Κομισιόν

Στο ερώτημα κατά πόσο η διήμερη σύνοδος θα συνοδευτεί από νέες μακροχρόνιες συμφωνίες προμήθειας LNG με πελάτες από την Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη, όπως αυτές που έχει εξαγγείλει ότι συζητά ο κ. Εξάρχου για ποσότητες έως 15 bcm, διάρκειας 20 ετών, καθώς επίσης αν αυτές θα είναι δεσμευτικές ή σε επίπεδο MOU (Μνημόνιο Κατανόησης -μη δεσμευτική προκαταρκτική συμφωνία), η απάντηση θα δοθεί μέσα στα επόμενα 24ωρα.

Το ίδιο ισχύει και γύρω από τη φημολογούμενη αμερικανική χρηματοδότηση για το δεύτερο FSRU (πλωτή μονάδα αποθήκευσης και επαναεριοποίησης LNG) στη Θράκη, προϋπολογισμού 600-650 εκατ. ευρώ, που προωθεί η Gastrade, ζήτημα για το οποίο οι διεργασίες έχουν πυκνώσει, χωρίς ωστόσο να είναι βέβαιο ότι έχουν ολοκληρωθεί.

Το κλειδί σε κάθε περίπτωση για να συμβούν όλ' αυτά, δηλαδή για να υπάρξει ισχυρή ανταπόκριση από νέους πελάτες και για να βάλουν οι επενδυτές και οι τράπεζες χρήματα πάνω στο τραπέζι, είναι να έχουν χειροπιαστές αποδείξεις ότι έχουν αντιμετωπιστεί οι πολλές αγκυλώσεις του Κάθετου Διαδρόμου.

Τούτων δοθέντων, το επόμενο 48ωρο θα φανεί κατά πόσο απέδωσαν οι αμερικανικές πιέσεις προς τις Βρυξέλλες να αλλάξουν στάση τόσο ως προς την άρνηση τους να χρηματοδοτήσουν νέες υποδομές φυσικού αερίου (όπως FSRU), όσο και ως προς τη (μέχρι πρότινος τουλάχιστον) κατηγορηματική τους θέση ότι τα προϊόντα του Κάθετου Διαδρόμου δεν ευθυγραμμίζονται με το κοινοτικό πλαίσιο για την αγορά αερίου, όπως έδειξαν και οι προ ημερών επαφές του Κλάους Μπόρχαρντ στην Αθήνα.

Το ίδιο ισχύει και για χώρες, όπως η Ρουμάνια, που λέγεται ότι αρνείται να μειώσει περαιτέρω τα κόστη διαμετακόμισης κατά μήκος της διαδρομής (ταρίφες), προκειμένου να προστατεύσει τη δική της παραγωγή, πόσο μάλλον όταν φιλοδοξεί να γίνει τα επόμενα χρόνια καθαρός εξαγωγέας αερίου προς την Ευρώπη, μόλις μπει σε εμπορική λειτουργία το κοίτασμα Neptun Deep στη Μαύρη Θάλασσα.

Οι επαφές Στάσση με hyperscalers

Όσο για το ερώτημα που έχει προκαλέσει η παρουσία του CEO της ΔEΗ στο σημερινό συνέδριο για τη διατλαντική συνεργασία στο αέριο, όπως μεταφέρουν στο Euro2day.gr πηγές με καλή γνώση του θέματος, η συμμετοχή του έχει στόχο τις επαφές, στην ίδια λογική που ήταν παρών και τον περασμένο Σεπτέμβριο στο Μιλάνο (Gastech 2025) και όχι την υπογραφή συμφωνιών.

Οι ίδιες πηγές εξηγούν ότι η παρουσία Στάσση στην Ουάσιγκτον συνδέεται κατά βάση με τις προγραμματισμένες επαφές που έχει ο ίδιος με Αμερικανούς hyperscalers οι οποίες αφορούν το mega data center των 2,3 δισ. ευρώ στη Κοζάνη.

Σύμφωνα με κάποιες πληροφορίες οι επαφές δείχνουν να προχωρούν με έναν μάλλον επιταχυνόμενο ρυθμό, κρίνοντας και από το γεγονός ότι οι συνομιλίες διεξάγονται όχι μόνο σε επιχειρηματικό αλλά και σε πολιτικό επίπεδο, όπως προκύπτει από τη προ ημερών συζήτηση για το θέμα που είχε ο πρωθυπουργός με τον επικεφαλής της ομάδας του προέδρου Τραμπ για τη τεχνολογία, Μάικλ Κράτσιος.

Το «τόξο» των παριστάμενων χωρών

Στο ίδιο τραπέζι με τους υπουργούς των 5 χωρών της διαδρομής (Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, Ουκρανία), θα υπάρχει απ' ότι λέγεται και υψηλόβαθμη συμμετοχή από κράτη όπως η Ουγγαρία, η Σλοβακία, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η Λιθουανία και η Πολωνία.

Στόχος άλλωστε των Αμερικανών δεν είναι μόνο οι χώρες του Vertical Corridor αλλά να καλύψουν ένα «τόξο» αγορών που ξεκινά από τα Δυτικά Βαλκάνια και φτάνει μέχρι την Ουγγαρία, αντικαθιστώντας με LNG τεράστιες ποσότητες, της τάξης των 17-18 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων (bcm), όσο εκτιμάται ότι είναι σήμερα το ρωσικό αέριο που διακινείται σε όλη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Περαιτέρω ενδιαφέρον προσδίδει η παρουσία στην ίδια σύνοδο και ανταγωνιστριών χωρών του Κάθετου Διαδρόμου, όπως η Πολωνία.

Ενδεικτική είναι η προ ημερών πολωνική «σφήνα», με τη ταχύτατη έκδοση από τη Βαρσοβία των αδειών για τη κατασκευή δύο νέων αγωγών φυσικού αερίου, μήκους 280 χλμ. με στόχο μεταξύ άλλων να αυξηθεί η transit μεταφορά ποσοτήτων από το εθνικό σύστημα της χώρας προς Λιθουανία, Σλοβακία και Ουκρανία — δηλαδή την απόληξη του Κάθετου Διαδρόμου.

Είναι και ένα από τα πιο δύσκολα ερωτήματα στα οποία καλείται να απαντήσει η σύνοδος της Ουάσιγκτον, το πώς θα πειστούν οι χώρες αυτές να παραμερίσουν τα εθνικά τους projects για χάρη ενός ευρύτερου κοινού σχεδιασμού, όπως ο Κάθετος Διάδρομος.

Watch Now