Τουρισμός: Ερχεται καλοκαίρι με last minute και διακοπές... πακέτο

Σε τροχιά ανάκτησης του ρυθμού που ακολουθούσαν πριν από την ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή επανέρχονται σταδιακά οι κρατήσεις για τη φετινή τουριστική σεζόν, η οποία εξελίσσεται υπό συνθήκες ισχυρών προκλήσεων, με τον Μάιο να θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμος μήνας για την πορεία του καλοκαιριού.

Αν και ο ρυθμός των κρατήσεων δεν έχει αποκατασταθεί πλήρως και οι πρώτες εβδομάδες της σεζόν χαρακτηρίζονται από υποτονικότητα, δεν είναι λίγοι οι επιχειρηματίες που εκτιμούν ότι, εφόσον δεν υπάρξει νέα κλιμάκωση των αναταράξεων, η φετινή χρονιά, υπό προϋποθέσεις, μπορεί να κινηθεί στα επίπεδα του 2025.

Βέβαια, η πορεία αυτή τελεί υπό την αίρεση των γεωπολιτικών εξελίξεων, καθώς η ένταση στη Μέση Ανατολή εξακολουθεί να δημιουργεί ένα ασταθές διεθνές περιβάλλον, ειδικά από τη στιγμή που τα στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Η αβεβαιότητα αυτή εντείνει τους ευρύτερους κινδύνους για την παγκόσμια οικονομία, με διεθνείς οργανισμούς, όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, να προειδοποιούν για επιβράδυνση της ανάπτυξης ή ακόμη και για σενάρια ύφεσης σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης.

Ο καθοριστικός παράγοντας

Σε κάθε περίπτωση, βαρόμετρο για την πορεία της σεζόν αποτελεί το αυξημένο κόστος μετακίνησης. Η άνοδος στις τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων, ως αποτέλεσμα της αύξησης του κόστους καυσίμων, επηρεάζει άμεσα τη συμπεριφορά των ταξιδιωτών, οι οποίοι σταθμίζουν πλέον τις επιλογές τους με μεγαλύτερη προσοχή.

Στο ίδιο πλαίσιο, εκείνο των αερομεταφορών, πέραν των αναπροσαρμογών στις τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων και τον αντίκτυπο που αυτές έχουν στη ζήτηση, ο κλάδος ταλανίζεται και από την επάρκεια των καυσίμων.

Παρά το γεγονός ότι η Κομισιόν έχει παράσχει διαβεβαιώσεις ότι δεν υπάρχουν ελλείψεις καυσίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τουλάχιστον επί του παρόντος, αρκετοί αερομεταφορείς έχουν «κόψει» δρομολόγια προκειμένου να αντεπεξέλθουν στις συνθήκες.

Είναι ενδεικτικό το γεγονός ότι οι αεροπορικές εταιρείες παγκοσμίως αφαίρεσαν μέσα σε διάστημα δύο εβδομάδων περίπου 2 εκατ. θέσεις από τα πτητικά προγράμματα του Μαΐου, υπό το πρίσμα της ανησυχίας για την επάρκεια καυσίμων και του κόστους.

Μάλιστα, παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι οι αρρυθμίες που παρατηρούνται στον κλάδο των αερομεταφορών θα πλήξουν κατά κύριο λόγο τα ταξίδια μεγάλων αποστάσεων, περιορίζοντας τη ροή επισκεπτών από αγορές εκτός Ευρώπης.

Στην πράξη, πάντως, η αύξηση των τιμών του πετρελαίου αναμένεται να πιέσει τα περιθώρια κέρδους τόσο των αεροπορικών εταιρειών, όσο και των ξενοδοχείων.

Σημειωτέον ότι η επιβατική κίνηση τον Απρίλιο στο μεγαλύτερο αεροδρόμιο της χώρας (ΔΑΑ) σημείωσε αύξηση κατά 1,0% ετησίως, με τη διεθνή κίνηση, όμως, να έχει διαμορφωθεί σε οριακά χαμηλότερα επίπεδα από εκείνα του προηγούμενου έτους, κατά 0,9%, και την εγχώρια να καταγράφει άνοδο 6,1%.

Τελευταία στιγμή και πακέτα

Σε αυτό το περιβάλλον και με δεδομένη την οικονομική πίεση που δέχονται τα εισοδήματα των Ευρωπαίων -και όχι μόνο- οι τουρίστες προγραμματίζουν τα ταξίδια τους με μεγάλη καθυστέρηση και υπό το βάρος αυξημένης αβεβαιότητας.

Γι’ αυτό και φέτος θα πρωταγωνιστήσουν οι last minute κρατήσεις, κάτι που ενδεχομένως να ζημιώσει το τελικό ταμείο των ξενοδόχων, καθώς είθισται να προχωρούν σε εκπτώσεις για να γεμίσουν τα καταλύματά τους την τελευταία στιγμή. Είναι ενδεικτικό ότι, σύμφωνα με το βαρόμετρο Orchestra/L’Écho, η Ελλάδα κατέγραψε μείωση των πωλήσεων οργανωμένων πακέτων διακοπών από τη γαλλική αγορά για τον Απρίλιο.

Την τάση της τελευταίας στιγμής επιβεβαίωσε στο πλαίσιο ανακοίνωσης των οικονομικών αποτελεσμάτων της και η TUI, ένας από τους μεγαλύτερους tour operators της Ευρώπης, αναφέροντας χαρακτηριστικά πως «σχεδόν οι μισοί καταναλωτές που σχεδιάζουν διακοπές δεν έχουν ακόμη προχωρήσει σε κράτηση για τη φετινή σεζόν».

Εκτός από τις κρατήσεις της τελευταίας στιγμής, στα χαρακτηριστικά της φετινής τουριστικής σεζόν συγκαταλέγεται η τάση που θέλει όλο και περισσότερους ταξιδιώτες να στρέφονται στην… ασφάλεια των πακέτων. Η οικονομική ανασφάλεια έχει οδηγήσει πολλούς τουρίστες που θέλουν πιο ελεγχόμενο budget σε διακοπές all inclusive, προκειμένου να γνωρίζουν εκ των προτέρων το μεγαλύτερο μέρος του κόστους των διακοπών τους.

Στο πλαίσιο αυτό, οι επιχειρηματίες του κλάδου της φιλοξενίας εκτιμούν, βάσει των κρατήσεων, ότι φέτος οι τουρίστες θα ψαλιδίσουν τις ημέρες των διακοπών τους προκειμένου να περιορίσουν τις δαπάνες τους. Άλλωστε, πρόκειται για μία τάση που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι πέρυσι, παρά το διπλό ρεκόρ των εσόδων και των αφίξεων, με αύξηση κατά 9,4% και 6,4% αντίστοιχα, ο αριθμός των διανυκτερεύσεων ενισχύθηκε κατά μόλις 1,6% σε ετήσια βάση.

Τα καλά νέα

Σημαντική παράμετρος για την ανάκτηση του ρυθμού των κρατήσεων συνιστά η μερική επαναφορά των προγραμμάτων των αεροπορικών εταιρειών στη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, οι πτήσεις έχουν αποκατασταθεί στα αεροδρόμια του Τελ Αβίβ, της Ντόχα, του Αμπού Ντάμπι, του Ντουμπάι, της Σάρτζα, του Μπαχρέιν, της Τζέντα, του Ριάντ, του Αμάν, της Χάιφα και της Βηρυτού, με το 70% περίπου των δρομολογίων να εκτελείται πλέον κανονικά.

Σύμφωνα, μάλιστα, με το Airdata Tracker του Ινστιτούτου του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων, ο προγραμματισμός αεροπορικών θέσεων σε εισερχόμενες διεθνείς πτήσεις δεν έχει παρουσιάσει καμία μεγάλη μεταβολή. Πιο συγκεκριμένα, ο αριθμός των προγραμματισμένων αεροπορικών θέσεων ανέρχεται σε 30,7 εκατ. για τη θερινή σεζόν, ενισχυμένος κατά 8,3% σε σχέση με το 2025.

Στα θετικά προσμετράται και η θέση της Ελλάδας στις ευρωπαϊκές χώρες που καταγράφουν νέες διεθνείς συνδέσεις για το 2026. Σύμφωνα με τον OAG, τον παγκόσμιο πάροχο ταξιδιωτικών δεδομένων, η Ελλάδα καταλαμβάνει την όγδοη θέση στη σχετική λίστα με 10 νέες συνδέσεις. Και μπορεί να απέχει από την πρώτη Ιταλία, που έχει 53 νέες συνδέσεις, και από τη δεύτερη Ισπανία, με 45 νέα δρομολόγια, ωστόσο, είναι ενδεικτικό της εμπιστοσύνης των αερομεταφορέων στη δυναμική της χώρας.

Μέσα σε αυτό το κλίμα αβεβαιότητας, αισιόδοξα μηνύματα εκπέμπουν οι μεγάλοι tour operators, με την TUI να κατατάσσει την Ελλάδα, την Ισπανία, τις Βαλεαρίδες Νήσοι και τα Κανάρια Νησιά στους δημοφιλέστερους προορισμούς για το φετινό καλοκαίρι.

Σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα μπορεί να… επωφεληθεί και από τη μετατόπιση της ζήτησης που καταγράφεται για προορισμούς της Ευρώπης έναντι εκείνων της Μέσης Ανατολής, κερδίζοντας ένα μερίδιο, έστω και μικρό, από τους ταξιδιώτες που, λόγω του πολέμου, τροποποιούν τις διακοπές τους.

Η εικόνα στους προορισμούς

Η φετινή σεζόν εκτιμάται, όπως και να έχει, ότι θα είναι πολλών ταχυτήτων, με κάποιους προορισμούς να παρουσιάζουν ανθεκτικότητα και άλλους να… δυσκολεύονται περισσότερο, ανάλογα με το μείγμα των επισκεπτών τους. Αντίστοιχα ανομοιογενής είναι η εικόνα και στα ξενοδοχεία, οι επιδόσεις των οποίων εξαρτώνται άμεσα από το μείγμα των τουριστών.

Ενδεικτικά, στη Χαλκιδική, ο Μάιος εξελίσσεται πιο αδύναμα σε σχέση με πέρυσι, με τη ζήτηση να κινείται συγκρατημένα από τις αγορές της Κεντρικής Ευρώπης, χωρίς να έχουν καταγραφεί αξιοσημείωτες απώλειες κατά τη διάρκεια της κρίσης. Κρυφός άσος, ωστόσο, εκτιμάται ότι θα είναι οι βαλκανικές αγορές, με δεδομένο ότι η φετινή σεζόν εξελίσσεται σε ένα περιβάλλον στο οποίο το αυξημένο κόστος ωθεί μεγάλο μέρος των ταξιδιωτών σε πιο οικονομικές επιλογές, περιορίζοντας το κόστος μεταφοράς.

Ενισχυμένη εμφανίζεται, παράλληλα, η παρουσία της Πολωνίας, η οποία τα τελευταία χρόνια εξελίσσεται σε μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες αγορές για τη Βόρεια Ελλάδα. Μάλιστα, η παρουσία για πρώτη φορά της TUI Poland στο αεροδρόμιο της Θεσσαλονίκης αποκτά διπλή σημασία, αφού έρχεται σε μια συγκυρία κατά την οποία η Βόρεια Ελλάδα θα αναζητήσει από το φθινόπωρο τρόπους να καλύψει το κενό που αφήνει πίσω της η Ryanair.

Οι προκρατήσεις για το διάστημα από τον Ιούνιο έως και τον Σεπτέμβριο αποτελούν μια καλή μαγιά για την πορεία της σεζόν, με τους επαγγελματίες του τουρισμού να εκτιμούν ότι η περιοχή μπορεί να διατηρήσει τη δυναμική της και να κινηθεί στα επίπεδα του 2025, κυρίως χάρη στην οδική πρόσβαση και τη σταθερή ροή επισκεπτών από τα Βαλκάνια.

Ανθεκτικότητα επιδεικνύουν μέχρι στιγμής και τα Χανιά, όπου η σεζόν έχει ξεκινήσει χωρίς ουσιαστικές απώλειες και με εμφανή βελτίωση του ρυθμού των κρατήσεων τις τελευταίες εβδομάδες. Το μεγάλο στοίχημα για την περιοχή παραμένει η κάλυψη της αυξημένης αεροπορικής χωρητικότητας που είχε σχεδιαστεί από τις αρχές της χρονιάς, πριν από την αναζωπύρωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, με την αγορά να εξακολουθεί να ανησυχεί για την εξέλιξη του κόστους μεταφοράς και τις πιθανές επιπτώσεις που μπορεί να έχει μία παρατεταμένη γεωπολιτική κρίση στις αερομεταφορές και τις τιμές των καυσίμων.

Λίγο πιο συγκρατημένη είναι η εικόνα που διαμορφώνεται στο Ηράκλειο, με τους επιχειρηματίες του τουρισμού να μιλούν, επί του παρόντος, για κάμψη των κρατήσεων κατά 5% σε σχέση με πέρυσι.

Χρονιά με απρόοπτα χαρακτηρίζουν οι ξενοδόχοι της Ρόδου τη φετινή σεζόν. Οι κρατήσεις έχουν αρχίσει να ανακτούν μέρος της δυναμικής τους, χωρίς, ωστόσο, να κινούνται ακόμη στα περσινά επίπεδα. Οι Γερμανοί είναι πιο επιφυλακτικοί στις κρατήσεις τους, με τους Βρετανούς, από την άλλη, να δίνουν δυναμικά το «παρών» στο νησί του Νοτίου Αιγαίου.

Οι επιχειρηματίες του νησιού, πάντως, ποντάρουν στην -έστω και μικρή- επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου, εξέλιξη που θα βοηθούσε στην κάλυψη μέρους των απωλειών που καταγράφηκαν τους πρώτους μήνες της σεζόν.

Τους περσινούς ρυθμούς επιχειρεί να ανακτήσει και η Κως, με τους επιχειρηματίες να εντοπίζουν ως πολύ έντονη την τάση για διακοπές τύπου all inclusive, προκειμένου οι ταξιδιώτες να γνωρίζουν εκ των προτέρων τις βασικές δαπάνες τους.

Μεγάλη σταθερότητα εμφανίζει η Κέρκυρα, με τις πληρότητες στα ξενοδοχεία να κινούνται περίπου στα ίδια επίπεδα με πέρυσι και τους μήνες Ιούνιο, Ιούλιο και Σεπτέμβριο να παρουσιάζουν ιδιαίτερα ισχυρή δυναμική, τη στιγμή που ο Αύγουστος χαρακτηρίζεται από υποτονικότητα. Παρά την απουσία μέρους της αγοράς της Μέσης Ανατολής, ο προορισμός εξακολουθεί να στηρίζεται κατά κύριο λόγο στη βρετανική αγορά, η οποία διατηρεί σταθερή παρουσία στο νησί, με τους Γερμανούς, τους Γάλλους και τους Ιταλούς να έπονται.

Σημαντικά πιο πιεσμένη παραμένει η κατάσταση στη Σαντορίνη. Το νησί, που πέρυσι επηρεάστηκε από τις συνέπειες της σεισμικής δραστηριότητας καταγράφοντας σημαντικές απώλειες, προσπαθεί να ανακάμψει, με τους επιχειρηματίες να κάνουν λόγο για μία πολύ δύσκολη σεζόν.

Πλήγμα για το κυκλαδίτικο νησί αποτελεί η αδυναμία, τουλάχιστον επί του παρόντος, πλήρους επαναφοράς των ταξιδιωτικών ροών από αγορές μεγάλων αποστάσεων, όπως η Ασία και η Αυστραλία, με τις κρατήσεις να παραμένουν μειωμένες κατά 20%-25% σε σχέση με το 2024.