Δελτία στο ρεύμα εξετάζουν πλέον Ρουμανία και Ουγγαρία καθώς παρατείνεται η «πυρηνική» κρίση τιμών που έχει βγάλει εκτός το 40% των αντιδραστήρων λόγω της ιστορικά χαμηλής στάθμης νερών στο Δούναβη, ενώ την ίδια ώρα το πρόβλημα μετακυλίεται σε όλη τη Κεντρική και ΝΑ Ευρώπη χωρίς να αφήνει καμία σχεδόν χώρα ανεπηρέαστη.
Στη Μολδαβία διεκόπησαν οι εξαγωγές ενέργειας το βράδυ για να καλυφθούν οι εγχώριες ανάγκες, στην μέχρι πρότινος έξω από τη ζώνη κινδύνου Πολωνία, σήμανε συναγερμός καθώς η πρόβλεψη για τα ενεργειακά αποθέματα έδειξε πτώση χθες το απόγευμα (6-8 μμ) κάτω από τα όρια ασφαλείας, ενώ η κηλίδα των υψηλών τιμών απλώνεται μέχρι και στη γειτονική μας Ιταλία.
Στο σημερινό πανευρωπαϊκό χάρτη, η ιταλική αγορά ενέργειας γίνεται η πρώτη με μέση τιμή πάνω από 200 ευρώ / Μεγαβατώρα, ενώ πλειάδα χωρών φλερτάρουν πλέον με τα 180 ευρώ / Μεγαβατώρα, από την Ρουμανία (177,07) και την Ουγγαρία (176,27), μέχρι τη Σλοβακία (179,4), τη Σλοβενία (179,74) και τη Κροατία (179,13).
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τους αντιδραστήρες που δεν έχουν νερό για να ψυχούν. Ακόμη μεγαλύτερα προβλήματα αντιμετωπίζουν τα μεγάλα υδροηλεκτρικά κατά μήκος του Δούναβη, με πάνω από 30 μεγάλα έργα και συμπλέγματα μονάδων, μαζί με δεκάδες άλλες μικρότερες, να υπολειτουργούν σε συνολικά πέντε χώρες. Αντιπροσωπεύουν το καθόλου ευκαταφρόνητο φορτίο των 5,8 GW και αφορούν κυρίως την Αυστρία, τη Σλοβενία, τη Ρουμανία και τη Σερβία.
Στη διακεκαυμένη ζώνη της Κεντρικής και ΝΑ Ευρώπης, η ελληνική αγορά κατέχει για μια ακόμη μέρα τη χαμηλότερη τιμή με 151,59 ευρώ και βραδινή αιχμή στα 347,39 ευρώ/ Μεγαβατώρα.
Η αιτία δεν είναι μόνο ότι οι θερμοκρασίες κινούνται σε συγκρατημένα για την εποχή επίπεδα, ούτε ότι είναι τέτοια η διείσδυση φωτοβολταϊκών ώστε συμμετέχουν σήμερα στο μείγμα με 56%, έναντι 31,09% των μονάδων φυσικού αερίου. Σημαντικό επίσης είναι ότι τα αποθέματα υδάτων στους ταμιευτήρες κινούνται υψηλότερα απ' ότι στους γείτονες και βρίσκονται στις 2.300 GWh - 500 GWh πάνω από πέρυσι - αλλά ούτε αυτό εξηγεί γιατί διατηρούμαστε σε καλύτερη θέση.
Δίχως υπερβολή, αν οι μπαταρίες της Βουλγαρίας (5 GW έναντι 1 GW στην Ελλάδα) που εξελίσσεται σε τρίτη ισχυρότερη πανευρωπαικά αγορά στο συγκεκριμνένο τομέα, δεν λειτουργούσαν ως «φρένο» για τη μετάδοση των πιέσεων από τις ακραίες τιμές της Ρουμανίας, θα βιώναμε βραδυνές αιχμές πάνω από 400 ευρώ/ Μεγαβατώρα.
Πώς μας κρατούν χαμηλά οι μπαταρίες της Βουλγαρίας
Δύο είναι οι παράγοντες που συμβαίνουν ταυτόχρονα και εξηγούν τη θετική επίδραση των συστημάτων αποθήκευσης της γείτονος στην εγχώρια αγορά χονδρικής.
Αφενός η υψηλή ζήτηση από τις βουλγαρικές μπαταρίες έχει ως αποτέλεσμα τις σταθερά μεγάλες εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας από τα ελληνικά φωτοβολταϊκά. Τα συστήματα αποθήκευσης της γείτονος φορτίζουν τα μεσημέρια με φθηνή ελληνική ηλιακή ενέργεια και διαθέτουν αυτό το ρεύμα το βράδυ όταν οι τιμές ανεβαίνουν, προκειμένου να καλύψουν όχι μόνο τις εγχώριες ανάγκες, αλλά και για να εξάγουν προς τη Ρουμανία.
Στη παρούσα συγκυρία, με τη τελευταία να αντιμετωπίζει μεγάλο ενεργειακό έλλειμμα και τις τιμές στις βραδυνές αιχμές να εκτοξεύονται πάνω από τα 400 ευρώ/ Μεγαβατώρα, η ζήτηση για φθηνή ενέργεια είναι τεράστια.
Την καλύπτουν οι βουλγαρικές μπαταρίες, δηλαδή η ελληνική αποθηκευμένη ενέργεια από ΑΠΕ, με τις εξαγωγές να αξιοποιούν πλήρως τη μεταφορική ικανότητα στη διασύνδεση Βουλγαρίας-Ρουμανίας. Όταν όμως αυτό συμβαίνει οι αγορές αποσυνδέονται, δηλαδή παύουν να είναι συζευγμένες όπως προβλέπει το ευρωπαϊκό μοντέλο (Target Model) και η κάθε αγορά επιλύεται μόνη της, άρα η τιμή εκκαθάρισης της χονδρικής προκύπτει αυτόνομα.
Κατ’ επέκταση οι υψηλές ρουμανικές τιμές δεν μετακυλίονται στη βουλγαρική αγορά και από εκεί στην ελληνική, όπως θα συνέβαινε αν οι δύο γειτονικές χώρες παρέμεναν συζευγμένες, κάτι που ίσχυε σταθερά πριν τη μαζική εγκατάσταση μπαταριών στη γείτονα.
Αυτό εξηγεί τόσο την «ψαλίδα» των τιμών μεταξύ Ρουμανίας και Βουλγαρίας, όσο και τη σύγκλιση των τιμών Βουλγαρίας και Ελλάδας σε χαμηλότερα επίπεδα.
Φθηνή ενέργεια από ελληνικές ΑΠΕ για τη Βουλγαρία
Αν και η πρώτη ανάγνωση είναι ότι η ελληνική αγορά ωφελείται από τα πολλά συστήματα αποθήκευσης των γειτόνων, η πραγματικότητα είναι ότι οι πολλές ελληνικές ΑΠΕ συμβάλλουν στη ταχύτερη απόσβεση των βουλγαρικών μπαταριών. Και ότι η πραγματικά ευνοημένη είναι η Βουλγαρία, που έχει δίπλα μια χώρα με υπερπληθώρα φωτοβολταϊκών και με παραγωγούς που αντιμετωπίζουν πολλές περικοπές. Οι τελευταίοι λόγω ακριβώς της απουσίας σημαντικού εγχώριου στόλου μπαταριών, βλέπουν τις εξαγωγές ως μονόδρομο.
Τη σημασία των πολλών μπαταριών στη γείτονα, που ελέγχονται από βουλγαρικούς ομίλους, αναγνωρίζει σε χθεσινή του ανάρτηση και ο υπ. Ενέργειας Julian Popov, θυμίζοντας ότι την 1η Αυγούστου το ενεργειακό μείγμα αποτελούνταν κατά 47, 6 GWh από πυρηνικά, 37,9 GWh από φωτοβολταικά, 19,2 GWh από λιγνίτη και 14,4 GWh από εκφόρτιση μπαταριών.
«Αυτά είναι αξιοσημείωτα στοιχεία σε μια εποχή που ο πυρηνικός σταθμός Paks της Ουγγαρίας έχει μειώσει την παραγωγή από περίπου 2.000 MW σε περίπου 240 MW, ενώ αντίστοιχος Cernavodă της Ρουμανίας έχει κλείσει έναν αντιδραστήρα 700 MW λόγω των εξαιρετικά χαμηλών επιπέδων νερού στο Δούναβη. Μαζί με την Ελλάδα, η ταχέως αναπτυσσόμενη ηλιακή ισχύς και οι μπαταρίες της Βουλγαρίας έχουν βοηθήσει στην αντιστάθμιση ενός σημαντικού μεριδίου της χαμένης πυρηνικής παραγωγής και έχουν παράσχει πολύτιμη ευελιξία στην περιφερειακή αγορά», αναφέρει χαρακτηριστικά.