Διπλασιασμό της σύνταξης χηρείας θα δουν στο τέλος Αυγούστου περίπου 8.500 δικαιούχοι του Δημοσίου που είδαν την παροχή να μειώνεται από το 70% στο 35% της αρχικής σύνταξης του θανόντος ή της θανούσης συζύγου.
Την ίδια στιγμή, για περισσότερους από 75.000 δικαιούχους παρ’ ότι δεν θα υπάρξει αύξηση, για πρώτη φορά θα λειτουργήσει η … μόνιμη προστασία από μια μελλοντική περικοπή, ενώ για περίπου 122.000 ασφαλισμένους διασφαλίζεται η διατήρηση των δύο εθνικών συντάξεων. Στον αντίποδα, περίπου 60.000 παλαιότεροι δικαιούχοι συντάξεων χηρείας δεν θα δουν καμία αύξηση, παρά την περικοπή που έχουν υποστεί.
Αναλυτικά, αυξημένες θα είναι για περίπου 8.500 δικαιούχους οι συντάξεις χηρείας που θα καταβληθούν στο τέλος του μήνα, καθώς τίθεται σε εφαρμογή η πρόσφατη νομοθετική παρέμβαση του υπουργείου Εργασίας, με την οποία καταργήθηκε η περικοπή της σύνταξης λόγω θανάτου μετά την παρέλευση της πρώτης τριετίας στις περιπτώσεις που ο δικαιούχος λαμβάνει παράλληλα δική του σύνταξη ή εισόδημα από εργασία.
Η πρώτη εφαρμογή της ρύθμισης θα αποτυπωθεί στις συντάξεις Σεπτεμβρίου, η πληρωμή των οποίων έχει προγραμματιστεί για την Παρασκευή 28 Αυγούστου. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΦΚΑ, πρόκειται για 8.552 συνταξιούχους του Δημοσίου που είχαν ήδη υποστεί τη μείωση και πλέον θα δουν τη σύνταξη χηρείας τους να επανέρχεται στο 70% της σύνταξης του θανόντα.
Το συνολικό καθαρό δημοσιονομικό κόστος της αποκατάστασης ανέρχεται σε περίπου 4 εκατ. ευρώ τον μήνα, γεγονός που αντιστοιχεί σε μέση μηνιαία αύξηση περίπου 470 ευρώ ανά δικαιούχο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αύξηση θα είναι ακόμη μεγαλύτερη, καθώς η σύνταξη που είχε περιοριστεί στο 35% επανέρχεται στο αρχικό επίπεδο του 70%.
Η περικοπή είχε επιβληθεί με το ασφαλιστικό πλαίσιο του νόμου Κατρούγκαλου (Ν.4387/2016). Μετά την πάροδο της πρώτης τριετίας από την απονομή της σύνταξης λόγω θανάτου, το ποσό περιοριζόταν στο 35% όταν ο δικαιούχος είχε παράλληλα δική του σύνταξη ή εργαζόταν. Η νέα διάταξη του υπουργείου Εργασίας, που ψηφίστηκε πρόσφατα, καταργεί οριστικά τον συγκεκριμένο περιορισμό και προβλέπει ότι οι συντάξεις χηρείας που έχουν απονεμηθεί μετά τις 13 Μαΐου 2016, όταν και ψηφίστηκε ο μνημονιακός νόμος Κατρούγκαλου, θα συνεχίσουν να καταβάλλονται στο 70%, χωρίς την πρόσθετη περικοπή.
Η αύξηση, ωστόσο, δεν αφορά το σύνολο των δικαιούχων συντάξεων χηρείας. Η νομοθετική παρέμβαση διαμορφώνει διαφορετικές κατηγορίες ασφαλισμένων, ανάλογα με το πότε συντελέστηκε ο θάνατος του αρχικού δικαιούχου, με το ταμείο από το οποίο προέρχονταν και με το εάν είχαν ή όχι δικό τους εισόδημα.
Στους άμεσα ωφελημένους περιλαμβάνονται οι 8.552 δικαιούχοι του Δημοσίου που είχαν υποστεί τη μείωση από το 70% στο 35%. Για αυτούς η αλλαγή είναι άμεση και μεταφράζεται σε υψηλότερη μηνιαία σύνταξη από την πληρωμή του Αυγούστου. Χαρακτηριστικά, σύνταξη χηρείας ύψους 1.000 ευρώ, η οποία είχε περιοριστεί στα 500 ευρώ, επανέρχεται στα 1.000 ευρώ. Σε άλλη περίπτωση, σύνταξη 1.500 ευρώ που είχε περιοριστεί στα 750 ευρώ επιστρέφει στο αρχικό ποσό.
Υπάρχει, όμως, και μια δεύτερη μεγάλη κατηγορία δικαιούχων που θεωρείται ωφελημένη χωρίς να προκύπτει άμεση αύξηση στη σύνταξη που θα λάβει στο τέλος Αυγούστου. Πρόκειται για περισσότερους από 75.000 συνταξιούχους χηρείας του ιδιωτικού τομέα στους οποίους η περικοπή δεν είχε εφαρμοστεί μέχρι σήμερα.
Με τη νέα ρύθμιση καταργείται το σχετικό πλαίσιο και, συνεπώς, αποτρέπεται οριστικά η μελλοντική επιβολή της μείωσης. Για τους συγκεκριμένους ασφαλισμένους βέβαια, το όφελος είναι η διατήρηση του σημερινού ποσού και όχι μια νέα αύξηση.
Να σημειωθεί ότι υπάρχουν και περίπου 122.000 συνταξιούχοι που λαμβάνουν σύνταξη από δικό τους δικαίωμα και ταυτόχρονα σύνταξη λόγω θανάτου, που θεωρούνται κερδισμένοι, όχι γιατί δεν θα δουν μείωση στην σύνταξη χηρείας, αλλά γιατί δεν θα δουν μείωση στην δεύτερη Εθνική σύνταξη που λαμβάνουν. Και αυτό, γιατί η νέα ρύθμιση διασφαλίζει τη διατήρηση των δύο εθνικών συντάξεων, χωρίς περικοπή της μίας, παρ’ ότι το Συμβούλιο της Επικρατείας είχε κρίνει ότι κάτι τέτοιο δεν ήταν νόμιμο. Και εδώ, επομένως, το αποτέλεσμα είναι κυρίως προστατευτικό: όσοι ήδη λαμβάνουν τα δύο ποσά δεν θα δουν πρόσθετη αύξηση, αλλά διασφαλίζουν ότι δεν θα υπάρξει απώλεια εισοδήματος από την εφαρμογή του προηγούμενου πλαισίου.
Σημαντική είναι και η πρόβλεψη για τα αμφιτεροπλεύρως ορφανά τέκνα, τα οποία δικαιούνται σύνταξη λόγω θανάτου και από τους δύο γονείς. Με τη νέα ρύθμιση θα λαμβάνουν την προβλεπόμενη εθνική σύνταξη που αντιστοιχεί σε κάθε γονέα ξεχωριστά, αντί για το μειωμένο ποσό που ίσχυε.
Στον αντίποδα, εκτός της νέας ρύθμισης και κατά συνέπεια εκτός αυξήσεων, παρά τις περικοπές, παραμένουν περίπου 60.000 συντάξεις χηρείας που είχαν απονεμηθεί πριν από τις 13 Μαΐου 2016. Οι συγκεκριμένες συντάξεις εξακολουθούν να διέπονται από το προηγούμενο ασφαλιστικό καθεστώς και, ως εκ τούτου, οι δικαιούχοι τους δεν περιλαμβάνονται στην αύξηση που θα φανεί στις πληρωμές του Αυγούστου.
Εκτός της άμεσης οικονομικής αποκατάστασης παραμένουν και οι διεκδικήσεις για τα ποσά που παρακρατήθηκαν κατά τα προηγούμενα χρόνια. Η νέα ρύθμιση αποκαθιστά μεν τη σύνταξη από εδώ και στο εξής, για τους δικαιούχους μετά το νόμο Κατρούγκαλου, δεν προβλέπει όμως επιστροφή των ποσών που είχαν παρακρατηθεί από τους δικαιούχους κατά την περίοδο εφαρμογής της περικοπής. Το ζήτημα των αναδρομικών για την περίοδο από το 2020 και μετά παραμένει, επομένως, ανοιχτό.
Αντίστοιχα, δεν αλλάζει το καθεστώς των επικουρικών συντάξεων χηρείας. Οι σχετικές διεκδικήσεις δεν καλύπτονται από τη συγκεκριμένη παρέμβαση, ενώ οι οργανώσεις των συνταξιούχων ζητούν επέκταση της ρύθμισης και επιστροφή των ποσών που έχουν ήδη παρακρατηθεί.