Με αμείωτο ρυθμό συνεχίζεται το κύμα εξόδου από την αγορά εργασίας προς τη συνταξιοδότηση, δημιουργώντας ένα παράδοξο που αποτυπώνει τις μεγάλες πιέσεις που δέχονται οι ασφαλισμένοι: ολοένα περισσότεροι σπεύδουν να συνταξιοδοτηθούν, την ώρα που γνωρίζουν ότι το εισόδημα που θα εξασφαλίσουν από τη σύνταξη θα παραμείνει σε χαμηλά επίπεδα.
Τα στοιχεία του συστήματος ΑΤΛΑΣ δείχνουν ότι οι νέες αιτήσεις συνταξιοδότησης έφτασαν τις 144.000 στο οκτάμηνο του 2026, έναντι 128.756 το αντίστοιχο διάστημα του 2025, ενώ μόνο τον Αύγουστο καταγράφηκαν περίπου 14.000 αιτήσεις, από 11.881 έναν χρόνο νωρίτερα.
Η εικόνα αυτή ενισχύει τις εκτιμήσεις ότι το 2026 μπορεί να εξελιχθεί στο έτος της μαζικότερης εξόδου προς τη σύνταξη από την ίδρυση του ΕΦΚΑ. Οι αιτήσεις ενδέχεται να ξεπεράσουν τις 216.000 έως το τέλος του έτους, ενώ δεν αποκλείεται να προσεγγίσουν ή και να υπερβούν τις 225.000, καθώς παραδοσιακά το τελευταίο τετράμηνο αυξάνεται σημαντικά ο ρυθμός υποβολής αιτήσεων.
Όπως δηλώνουν ειδικοί της κοινωνικής ασφάλισης, μεταξύ των βασικών λόγων που ωθούν τους ασφαλισμένους στην απόφαση αυτή είναι ο φόβος για μελλοντική αύξηση των ορίων ηλικίας, αλλά και η ανησυχία ότι η παραμονή στην εργασία για περισσότερα χρόνια δεν θα μεταφραστεί σε αντίστοιχα υψηλότερη σύνταξη.
H πραγματικότητα των συντάξεων παραμένει δύσκολη. Τον Αύγουστο η μέση κύρια σύνταξη διαμορφώθηκε στα 867,71 ευρώ μεικτά, ενώ το 57,21% των κύριων συντάξεων γήρατος, δηλαδή 1.130.716 συντάξεις, δεν ξεπερνά τα 1.000 ευρώ. Μάλιστα, από αυτές, 264.664 περιορίζονται σε έως τα 500 ευρώ, μεικτά.
Ακόμη χαμηλότερες είναι οι νέες συντάξεις του ιδιωτικού τομέα, με τη μέση δαπάνη για τις νέες κύριες συντάξεις που απονεμήθηκαν τον Αύγουστο να φτάνει μόλις τα 775,78 ευρώ.
Στον αντίποδα, οι 1.055 νέες κύριες συντάξεις που απονεμήθηκαν τον Αύγουστο για πρώην δημοσίους υπαλλήλους, απέφεραν στον καθένα, κατά μέσο όρο ποσό της τάξης των 1.229,85 ευρώ μεικτά, με τη διαφορά σε σχέση με τους συνταξιούχους που προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα, να φθάνει τα 454 ευρώ.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα ισχυρό οικονομικό κίνητρο για όσους μπορούν να συνδυάσουν σύνταξη και εργασία. Είναι χαρακτηριστικό ότι η κατάργηση της περικοπής 30% για τους εργαζόμενους συνταξιούχους έχει αλλάξει ουσιαστικά τη συμπεριφορά των ασφαλισμένων.
Περίπου 298.500 συνταξιούχοι έχουν δηλώσει στον ΕΦΚΑ ότι συνεχίζουν να εργάζονται, ενώ σύμφωνα με στοιχεία για τους νέους συνταξιούχους του 2025, περίπου ένας στους δύο εξακολούθησε να εργάζεται μετά την έξοδο στη σύνταξη.
Η επιλογή αυτή δεν αποτελεί μόνο επαγγελματική επιθυμία ή ανάγκη κοινωνικής δραστηριότητας. Για πολλούς είναι αποτέλεσμα της δύσκολης πραγματικότητας, καθώς η κύρια σύνταξη κινείται γύρω ή κάτω από τα 1.000 ευρώ μεικτά και η συνέχιση της εργασίας προσφέρει ένα δεύτερο εισόδημα που μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό για τη διατήρηση του βιοτικού επιπέδου.
Έτσι, η συνταξιοδότηση παύει να σημαίνει οριστική αποχώρηση από την εργασία και μετατρέπεται σε έναν τρόπο συνδυασμού δύο εισοδημάτων.
Το φαινόμενο είναι ακόμη πιο έντονο στους ανεξάρτητα απασχολούμενους, τεχνικούς αλλά και επιστήμονες όπως γιατρούς, δικηγόρους, φαρμακοποιούς και συμβολαιογράφους. Η δυνατότητα να λαμβάνουν το 100% της σύνταξής τους και ταυτόχρονα να διατηρούν την επαγγελματική τους δραστηριότητα αλλάζει τα δεδομένα. Κυρίως στους επιστήμονες, καθώς για παράδειγμα, ένας γιατρός μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί το ιατρείο του, ένας δικηγόρος να διατηρήσει το γραφείο και το πελατολόγιό του, αποκτώντας παράλληλα ένα σταθερό συνταξιοδοτικό εισόδημα.